ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە «KEGOC» اق باسقارما ءتوراعاسى ب.ت. قاجييەۆتىڭ «ەلەكتروەنەرگەتيكا: جاڭا تەحنولوگيالار – جاڭا مۇمكىندىكتەر» تاقىرىبىندا باسپا ءسوز كونفەرەنسياسى ءوتتى.
بريفينگ بارىسىندا ۇلتتىق ەلەكتر جەلىلىك كومپانيانىڭ باسشىسى الەمدەگى ءتۇرلى ەلدەردىڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جۇيەلەرىنىڭ يننوۆاسيالىق دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتى الەمدىك ەلەكتر ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى – زياتكەرلىك ەنەرگيا جۇيەسى Smart Grid تۇجىرىمداماسى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنا بارلىق قاتىسۋشىلاردىڭ ءتارتىبىن باسقارۋ قابىلەتىن پايىمدايدى: ءوندىرۋ، جەتكىزۋ، تاراتۋ، وتكىزۋ، تۇتىنۋ جانە جۇيەلىك وپەراسيالار.
«KEGOC» اق باسقاراتىن ۇلتتىق ەلەكتر تورابىنا توقتالاتىن بولساق، قازىرگى تاڭدا سيفرلى تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ دەڭگەيى وتە جوعارى ەكەنىن ايتۋعا بولادى. ۇلتتىق ەلەكتر تورابى الەمنىڭ جەتەكشى ەنەرگيا جۇيەلەرى دەڭگەيىندە تەحنولوگيالىق جابدىقتالعان»، - دەپ اتاپ ءوتتى باقىتجان قاجييەۆ.
كومپانيا ۇلتتىق ەلەكتر تورابىندا زياتكەرلىك ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ ەلەمەنتتەرىن ەندىردى. اتاپ ايتقاندا، بۇل سيفرلى رەلەلىك قورعاۋ جانە اۆتوماتيكا قۇرىلىعىلارى، ديسپەچەرلىك باقىلاۋ جانە دەرەكتەردى جيناۋ جۇيەسى (SCADA)، ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى (ەەاج)، 500 كۆ باسقارىلاتىن شۋنتتاۋشى رەاكتورلار، فازابۇرۋ قۇرىلعىلارى، تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس ارنالارى.
سيفرلى تەحنولوگيالاردى ەندىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستى جالعاستىرا وتىرىپ، «KEGOC» اق «سيفرلى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەن «قازاقستاننىڭ ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق جۇيەسى رەجيمدەرىن باسقارۋدى اۆتوماتتاندىرۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. بۇل جوبا ءۇش كومپونەنتتەن تۇرادى:
- سينحروفازورلىق تەحنولوگيالار نەگىزىندە باسقارۋ جۇيەسى (WAMS/WACS). بۇل جۇيە ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە جەلىلەردى باسقارۋدىڭ جاڭا الگوريتمدەرىن ەندىرۋ جانە باقىلاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن قولدانىستاعى جەلى ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن جەتكىزۋدى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
- جيىلىك پەن قۋاتتى رەتتەۋ اۆتوماتيكاسى (جقرا) – وتاندىق ەلەكتر ستانسيالارى قۋاتىن اسا ءتيىمدى پايدالانۋدى جانە رەسەي ەنەرگيا جۇيەسىنەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتىپ الۋ كولەمىن ازايتۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
- اۆارياعا قارسى اۆتوماتيكانىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەسى (ااوج) – تەحنولوگيالىق بۇزىلىستار بولعان جاعدايدا تۇتىنۋشىلاردىڭ اجىراتىلۋ كولەمىن ازايتۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
باسقارما ءتوراعاسى زياتكەرلىك ەنەرگيا جۇيەسى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ايقىندىعىن دا ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.
«ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق سەكتورعا بارلىق قاتىسۋشىلار وتە ءتيىمدى ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ يگىلىگىن پايدالانۋ مۇمكىندىگىن الادى. مەملەكەت ەكونوميكانى دامىتۋعا جاعداي جاسايتىن سەنىمدى ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمعا يە بولادى. ەلەكتر جەلىلىك كومپانيالار جەلىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن وتە ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك الادى، ال ەلەكتر ستانسيالارى قولدا بار وندىرىلگەن قۋاتتى بارىنشا ءتيىمدى پايدالاناتىن بولادى. تۇتىنۋشى زياتكەرلىك ساناۋىشتاردىڭ، شاتىرلارداعى كۇن پانەلدەرىن، اككۋمۋلياتورلار مەن ەلەكتروموبيلدەردى قولدانۋ ەسەبىنەن تۇتىنۋشىلاردا ءوز شىعىستارىن وڭتايلاندىرۋعا، سونىمەن قاتار ارتىق ەلەكتر ەنەرگياسىن ساتۋدان قوسىمشا كىرىستەر الۋعا مۇمكىندىگى بولادى»، - دەدى باقىتجان قاجييەۆ.
زياتكەرلىك ەنەرگيا جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى بولا الاتىن تاعى ءبىر تەحنولوگيا بۇل تۇراقتى توقتى جەتكىزۋ بولىپ تابىلادى. «KEGOC» اق قازىرگى تاڭدا سولتۇستىك-وڭتۇستىك تۇراقتى توك جەلىسىن سالۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدا، بۇل ءداستۇرلى جەلىلەرمەن سالىستىرعاندا تۇراقتى توق جەلىسى قۋاتتى 4-5 ەسەگە ارتىق جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، سونىمەن قاتار ايتارلىقتاي قاشىقتىقتا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جەتكىزىلۋىن باسقارۋدى قامتاماسىز ەتەدى. بۇل تەك قازاقستاندا عانا ەمەس، سونىمەن بىرگە بارلىق پوستكەڭەستىك كەڭىستىكتەگى العاشقى ۇقساس جوبا بولىپ تابىلادى.
بۇدان بولەك، قازاقستاندا جەك-تى قولداۋ مەحانيزمدەرى ءساتتى ەندىرىلگەن، بۇل قۇرىلتايشىسى «KEGOC» اق بولىپ تابىلاتىن قارجى-ەسەپ ايىرىسۋ ورتالىعى (قەو) ارقىلى جەك ەلەكتر ەنەرگياسىن كەپىلدىكتى ساتىپ الۋعا نەگىزدەلگەن. قازاقستان بويىنشا جۇمىس ىستەپ تۇرعان جەك ەلەكتر ستانسيالارىنىڭ بەلگىلەنگەن قۋاتىنىڭ جيىنتىق كولەمى 428 مۆت-تى قۇرايدى.
ۇلتتىق كومپانيا باسشىسى ءوزىنىڭ بايانداماسىن اياقتاي كەلە، قازاقستاننىڭ ەنەرگيا جۇيەسىندە جاڭا تەحنولوگيالاردى تولىعىمەن جانە جۇيەلى ەندىرۋ ونىڭ جۇمىس ىستەۋ سەنىمدىلىگىن ارتتىرىپ قانا قويماي، سونىمەن بىرگە حالىقتىڭ تىرشىلىك ەتۋ ساپاسىن، ەنگىزىلگەن تەحنولوگيالاردان پايدا الۋ جانە جاڭا تالاپتارعا ساي بولۋ مۇمكىندىگىن ارتتىراتىنىن اتاپ ءوتتى.
