الماتى قالاسى وڭىرلىك كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە الماتى قالاسى الماتى قالالىق مۇگەدەكتەر قوعامىنىڭ ءتوراعاسى امانبايەۆ الي ءابىلدا ۇلى قاتىسۋىمەن اتتى باسپا ءسوز كونفەرەنسياسى ءوتتى.
ۇكىمەت 2012-2018 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەدى.
ونىڭ ىشىندە، ەڭ ماڭىزدى جانە جان-جاقتى ماسەلەلەر مىنالار:
«مۇگەدەكتەرگە كەدەرگىسىز ورتا قۇرۋ جونىندەگى شارالاردى ستراتەگيالىق جوسپارلارعا ەنگىزۋ» جانە مۇگەدەكتەردى ءومىردىڭ بارلىق سالالارىندا قىزمەتتەر مەن قىزمەتتەرگە قولجەتىمدىلگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋگە باعىتتالعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى».بۇل شارالار، مۇگەدەكتەردىڭ قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋعا، ولارعا وبەكتىلەر مەن قىزمەتتەرگە كەدەرگىسىز قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋگە، ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋگە جانە مۇگەدەكتەردىڭ قوعامدا بىرىگۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى تاڭدا، مۇگەدەكتىكتىڭ ءارتۇرلى كاتەگوريالارى بار ادامدار ءۇشىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كەدەرگىسىز ورتانى قۇرۋ بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ مونيتورينگىنىڭ ءتيىمدى مەحانيزمى ءالى كۇنگە دەيىن جەتىلدىرىلمەگەن، وكىنىشكە وراي، قولدانىلمايدى.سول سەبەپتەن، ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرى كوپ جاعدايدا مۇگەدەكتەردىڭ پروبلەمالارىن ەسەپكە المايدى.
مەملەكەت مۇگەدەكتەر مەن باسقا دا الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا قاتىستى زامان تالابىنا ساي جاڭا زاڭداردى جاساپ، ەنگىزۋ كەرەك.
سوندىقتان، وسى ەرەجەلەر جۇزەگە اسىرىلۋى ءۇشىن ەرىكتى تۇردە ءتۇسىندىرىلۋى جانە قابىلدانعان زاڭنامالار بۇزىلعان جاعدايدا جازاسىز قالماۋ كەرەك.
قوعام مۇگەدەكتەرگە قولايلى جاعداي جاساي الماسا، ولاردىڭ كۇندەلىكتى ومىرىندە كەزدەسەتىن قيىندىقتاردىڭ شەشىمى تابىلمايدى.
مىسالى، مۇگەدەكتەر ارباسىندا وتىرعان ادام وڭالتۋ ورتالىعىنا ءتيىستى تروتۋارمەن، ارنايى كولىكپەن جەتۋ كەرەك. ءبىراق، پاندۋس تىك نەمەسە مۇلدەم جوق بولسا، ارنايى ليفتىلەر بولماسا مۇگەدەك ادامعا قولايسىزدىق تۋادى.
ال، الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىندە كۇندەلىكتى، ەركىن قوزعالۋ ءۇشىن زاعيپ جانداردىڭ قورشاعان ورتاداعى قوعامدىق كولىكتەردى قولدانۋ تۋرالى تۇسىنىگى بولۋ كەرەك.
بوگەتسىز ورتا - بۇل فيزيكالىق، سەنسورلىق جانە اقىل-ويى كەمىستىگى بار مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ قورشاعان ورتا ەلەمەنتتەرىن ەركىن قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ورتا.
جالپىلاي ايتقاندا، بوگەتسىز ورتا دەگەنىمىز وڭاي ءارى ءقاۋىپسىز ورتانى جالپىعا بىردەي قامتاماسىز ەتەتىن ايماق.
ادامداردىڭ مۇمكىندىگىن شەكتەيتىن ول فيزيكالىق جەتىسپەۋشىلىك ەمەس، قورشاعان ورتا جانە ونىڭ ىڭعايسىزدىعى، سونداي-اق، قوعامنىڭ ولارعا دەگەن قارىم قاتىناسى بولىپ تابىلادى.
بۇل مۇگەدەكتىكتىڭ الەۋمەتتىك ۇلگىسى بويىنشا «مۇگەدەكتىك» ۇعىمىنىڭ قازىرگى زامانعى تۇسىنىگى.
وسىلايشا، الەۋمەتتىك مودەل مۇمكىندىكتى شەكتەيتىن سەبەپتەردىڭ ايقىن بەينەسىن كورسەتەدى، سونداي-اق نەگىزىنەن مۇگەدەكتەردى قوعامنان وقشاۋلايتىن كەدەرگىلەردى انىقتاۋعا جانە ولاردىڭ قوعامنىڭ تولىق مۇشەسى بولۋىنا جول بەرمەۋگە جانە ماسەلەنى قالاي شەشۋ كەرەكتىگىنە جاۋاپ بەرەدى.
نەگىزگى ماسەلە مۇگەدەكتىگى بار قوعام مەن قوعام اراسىندا كەدەرگىلەردىڭ بولۋىنا دەيىن ازايادى. سوندىقتان ادامنىڭ ءوزىن ەمەس، قوعامدى وزگەرتۋ ماڭىزدى بولىپ تابىلادى.
