ەۋروپالىق ليدەرلەردىڭ كوبىسىندە بالا جوق. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟
انگەلا مەركەل، ەممانۋەل ماكرون، تەرەزا مەي ۇشەۋىن نە بايلانىستىراتىنىن بىلەسىز بە؟ ءيا، ەڭ الدىمەن ءۇش باسشىنىڭ دا فاميلياسىنىڭ باس ءارپى م-دان باستالادى. ۇشەۋى دە ەۋروپاداعى ءىرى مەملەكەتتەردى باسقارادى. بۇدان وزگە؟
ءۇش باسشىنىڭ دا ارتىنان قالار، ءىزىن جالعاستىرار ۇرپاعى جوق. بۇل ۋشەۋى ۇرپاقسىز باسشىلاردان جالعىز ەمەس، گوللانديا ليدەرى مارك ريۋتتە، يتالياندىق پاولو دجەنتيلوني، شۆەيساريالىىق سيمونەتتا سوممارۋگا، شۆەسيالىق ستەفان ليەۆەن، ليۋكسەمبۋرگ باسشىسى كساۆە بەتتەل، شوتلانديالىق نيكوليا ستۋرجەون ءارى ەۋروكوميسسيا باسشىسى جان-كلود يۋنكەر دە اتاملىش تىزىمگە كىرەدى.
ءبارىنىڭ بىردەي بالالى بولماۋىنىڭ استارىندا ءبىر ءمان جاتۋى مۇمكىن بە الدە كەزدەيسوقتىق پا؟
حالىقارالىق كابباليستيكا اكادەمياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ميحاەەل لايتماننىڭ سوزىنشە، ونداي ادامدار بولاشاقتى ويلامايدى، تەك بۇگىنگى كۇنمەن ءومىر سۇرەدى. قولىنداعى بيلىك ولارعا جەتكىلىكتى.
«قولىندا كىشكەنتاي ءسابيى بار ايەلدى كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىزشى؟ انا ءۇشىن سابيىنەن ارتىق ەشتەڭە جوق. ءسابيىن امان-ەسەن وسىرىپ-جەتىلدىرۋ ءۇشىن قولىنان كەلگەنىنىڭ ءبارىن ىستەيدى. تەك ءسابيىنىڭ جاعدايى جاقسى بولسا ەكەن دەيدى. سەبەبى ءسابيى – ونىڭ بۇكىل الەمى، بولاشاعى. ال مەملەكەتتىڭ باسىندا وتىرعان مىنا ادامداردىڭ الەمگە، بولاشاققا دەگەن سەزىمدەرى جوق. تەربەتىپ وتىرعان بالالارى جوق. ماسقارا!»، - دەدى ميحاەل لايتمان.
ايتۋىنشا، الەمدى كىمنىڭ باسقارىپ وتىرعانى بەلگىسىز.
«بيلىك باسىنا بالاسى جوق ادامدار كەلەدى دە، حالىق ءۇشىن شەشىم قابىلدايدى. ەۋروپانىڭ بۇگىنگى جاعدايىنا قاراڭىزدارشى؟ ءوز شاڭىراعىن ميگرانتتارعا قالاي بەرە سالۋعا بولادى؟».
ميحاەل لايتماننىڭ ويىنشا، باسشىلار ءوز ۇياسىن سەزىنە المايدى، سەبەبى وندا جىلۋلىق جوق.
«ولار وزدەرىن عانا جاقسى سەزىنەدى، ال باسقانى ويلامايدى. ولاردىڭ بالالارى جوق، سول سەبەپتى ەرتەڭگى كۇنگە الاڭدامايدى. توراعا سايكەس، وتباسى مەن بالاسى جوق ادام الەمدى باسقارا المايدى، اقىلدى بولىپ تا جاراتپايدى. وندايلار الەمدى سەزىنبەيدى»، - دەپ لايتمان جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرگەن ەدى.
ەۋروپادا ەو ءوزى قارجىلاندىرعان زەرتتەۋ بايانداماسى جارىق كورگەن. تاقىرىبى – «بالاڭ بولماسا، ماسەلەدە جوق!». سول سەبەپتى ەۋروپادا بالالى بولماۋ دەگەنگە ۇرەيمەن قارامايدى.
ساراپشىلاردىڭ دەرەگىنشە، انگەلا مەركەلدىڭ بالالى بولماۋى قالىپتى، بۇل دا ءوزى باسقارىپ وتىرعان ەلدىڭ ءبىر كورىنىسى.
نەمىس ايەلدەرىنىڭ كوبى دەرلىك بالا تۋماۋدى ءجون ساناپتى. ءارى ولاردىڭ 40 پايىزى جوعارى ءبىلىم العاندار. قورعانىس ءمينيسترى ۋرسۋلا فون دەر ليايەننىڭ مالىمدەۋىنشە، ەگەر تۋۋ ءوسىمى بايقالماسا، گەرمانيا تۇبىندە جويىلادى.
Institut National d'Études Demographiques جۇرگىزگەن زەرتەتۋگە سايكەس، 1970 جىلعى ەۋروپالىق ايەلدەردىڭ تورتتەن ءبىر بولىگى بالاسىز قالىپ كەتۋى مۇمكىن.
تەرەزا مەيدىڭ انگلياسىنىڭ دا كەيپى وسىعان ۇقسايدى.
ۇلتتىڭ ءوسۋى ءۇشىن ءار ايەلدە كەمىندە 2 بالادان بولۋى شارت. الايدا ەۋروپانىڭ بۇل كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋى ەكىتالاي.
ەگەر وسىلاي جالعاساتىن بولسا، بۇۇ دەرەگىنە سايكەس، الداعى 40 جىلدا ەۋروپا حالقى 100 ميلليون ادامعا ازايادى. ءبىر گەرمانيانىڭ وزىندە حالىق سانى 20 ميلليونعا كەميدى.
