قازاق حالقىنىڭ باي تاريحى بار، ونىڭ تاريحى ورتالىق ازيا مەن ەۋرازيانىڭ تاريحىمەن تىعىز بايلانىستى، ونىڭ اۋماعى ادامزات وركەنيەتىنىڭ ەڭ كونە ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. تاريح رەتىندە عىلىم - ادامنىڭ جانە قوعامنىڭ رۋحاني دامۋىنىڭ اجىراماس بولىگى. وتارشىلدىق پەن سوۆەتتىك ۋنيتاريزم جاعدايىندا قازاق حالقىنىڭ تاريحي سانا-سەزىمى قاتتى دەفورماسيالانعانىن اتاپ ءوتۋ كەرەك. تاريحي عىلىمي ىزدەنىستىڭ مۇمكىندىكتەرى سىنىپتىڭ ۇستەمدىگى، يدەولوگيالىق كوزقاراستار سالدارىنان ايتارلىقتاي قاتتى زاردابىن تارتقان ەدى.

توتاليتاريزم جاعدايىنداعى تاريح سوۆەتتىك رەجيمدى قولدايتىن فۋنكسيانى ورىندادى. بۇگىندە قازاقستان تاريحى جاڭا دامۋ مەن گۇلدەنۋ پروسەسىنە تاپ بولدى. تاۋەلسىزدىك تۇرعىسىنان العاندا، قوعامنىڭ رۋحاني كۇيىن قالپىنا كەلتىرۋدىڭ بەلسەندى پروسەسى بولعاندا، ونىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىگى مەن ۇلتتىق ماقتانىشىنىڭ، تاريحي جادىسىنىڭ ءوسۋى، قازاقستاننىڭ ەجەلگى زاماننان باستاپ قازىرگى زامانعا دەيىن وبەكتيۆتى جانە شىنايى تاريحىن قالپىنا كەلتىرۋ وتە ماڭىزدى جانە مەملەكەتتىك دەڭگەيدە جۇمىس. ۋاقىت وتكەننىڭ تاريحي تاجىريبەسىن وبەكتيۆتى جانە سىني باعالاۋدى تالاپ ەتەدى، ويتكەنى وندا ءبىزدىڭ ۋاقىتىمىزدىڭ كوپتەگەن كۇردەلى ماسەلەلەرىنە جاۋاپتار تابامىز.

قازاقستان تاريحىن الەمدىك تاريحي پروسەستەرمەن بايلانىستىرۋمەن دۇرىس ءتۇسىنۋ كەرەك، ول تەك ورتالىق ازيا ايماعىندا عانا ەمەس، بۇكىل الەمدە ورىن العان پروسەستەرمەن قاتار قازاقستان تاريحىن جان-جاقتى زەرتتەۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. قازاقستان تاريحىن زەردەلەۋ بارىسىندا ول ءارتۇرلى تاريحي ءداۋىردىڭ جاعىمدى جانە جاعىمسىز باعالارىن وبەكتيۆتى تالداۋ جانە ولاردىڭ قوعام مەن مەملەكەتتىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىمەن فيلوسوفيالىق ساناتتارمەن، ماتەريالدى جەتكىزۋدىڭ لوگيكالىق تۇرىمەن تىعىز بايلانىستا كوپ ولشەمدى تاريحي پروسەسس رەتىندە اشىلۋى كەرەك.

ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى، حالىق داستۇرلەرىن، سالت-داستۇرلەرىن، ءدىني نانىمدى ەسكەرۋ ماڭىزدى. قازاقستان تاريحىن زەرتتەۋدە شەشۋشى ورىندى ادىستەمەلىك ماڭىزدىلىعى بار قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ن.ءا.نازاربايەۆتىڭ ەڭبەكتەرى ۇلكەن ءرول اتقارادى. ولاردىڭ ىشىندە پرەزيدەنتتىڭ «ەگەمەندى قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ ستراتەگياسى»، «21 عاسىردىڭ باسىندا»، «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى»، «بولاشاققا كوزقاراس: قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ» جانە «ۇلى دالانىڭ 7 قىرى» اتتى ەلباسىنىڭ ماقالالارى جاريالاعان شىعارمالارىن اتاعان ءجون. ولار الەمدىك-تاريحي ۇدەرىس اياسىندا قازاقستاننىڭ تاريحي ۇدەرىسىن جان-جاقتى زەردەلەۋگە، ونى زەرتتەۋدىڭ باسىم باعىتتارىن ايقىنداۋعا باعىتتالعان.

وسى ماقساتتا قازاق-ورىس حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رەكتورى، پسيحولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور تەمىرحان بايبوسىن ۇلى بەردىمۇراتوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىندە عىلىمي-زەرتتەۋ توبى قۇرىلدى، ونىڭ قۇرامىندا - ب.ءو.وتەمىسوۆ، ە.ي.مەدەۋبايەۆ، س.ا.ۋتالييەۆ، ك.ج.جۇباتقانوۆ - ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى مەن تاريحشىلارى بار.

وسى توپتىڭ جۇمىسىنىڭ ماقساتى - مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق تاريحى بويىنشا باعدارلامالار اياسىندا قازاقستان مەن اقتوبە وبلىسىنىڭ تاريحىندا ورتاعاسىرلىق جانە جاڭا زامانداردىڭ تاريحىن جان-جاقتى زەرتتەۋ. ءقازىردىڭ وزىندە ءارتۇرلى ماتەريال-قۇجاتتار جيناقتالىپ، تالداۋ جۇرگىزىلەدى، 2019 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا قازاقستان مەن ورتالىق ازيا بويىنشا عىلىمي ەكسپەديسيالار جوسپارلانۋدا. كەلەسى جىلدىڭ مامىر ايىندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ مۇراجايىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر، وندا وبلىستىڭ ماتەريالدىق، رۋحاني جانە مادەني ومىرىنە قاتىستى كوپتەگەن ەكسپوناتتار قويىلادى.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ