ەلباسى تاپسىرماسىنا وراي ەلىمىزدە  «نۇرلى جەر»، «نۇرلى جول»، «7-20-25» سىندى تۇرعىن ءۇي  مەملەكەتتىك باعدارلامالار قولدانىسقا ەنگەنى بەلگىلى. ونىڭ شاراپاتىن بۇگىندە كوپشىلىك كورىپ وتىر. دەسە دە، قۇرىلىسقا قاجەتتى جوبالاۋ راسىمدەرىن  زاڭداستىرۋدا ءالى كۇنگە كەمشىلىكتەرگە جول ەرىلۋدە. مىنە، وسى ماسەلە وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆتىڭ  توراعالىعىمەن وتكەن جيىندا كۇن تارتىبىنە  كوتەرىلدى.

ەڭ الدىمەن ءسوز العان وبلىس اكىمدىگى  قۇرىلىس باسقارماسىنىڭ باسشىسى جايىقباي شالداروۆ ءوز سالاسى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار مەن ورىن العان ولقىلىقتارعا توقتالدى.

- جالپى وڭىردەگى 368 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردىڭ 278ء-ى قۇرىلىس باسقارماسىنا تيەسىلى. ونىڭ ىشىندە باقىلاۋدان الىنعان 173 جوبا بولسا، سونىىڭ 44ء-ى  مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتەن ءوتىپ،  63 جوبانىڭ قۇرىلىس مونتاجداۋ جۇمىستارىنا قارجى ءبولىندى. ال اۋىزسۋ باعىتىنداعى 49 جوبا ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنا بەرىلسە، 105 جوبا باقىلاۋىمىزدا تۇر. مىنە، وسى 105 جوبا بويىنشا اۋداندارمەن جەكە-جەكە زەردەلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ،  سمەتالىق قۇجاتتارى ازىرلەنبەگەن جوبالار بويىنشا كەمشىلىكتەردى تۇزەۋگە 2 اي مەرزىم بەرىپ وتىرمىز.

اعىمداعى جىلدىڭ جوسپارىنا كەلسەك، بيىل 145 جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاماعا  قارجى قارالىپ، ونىڭ ىشىندە مويىنقۇم اۋدانىنداعى قورشاعان ورتاعا قاتىستى ءبىر جوبا باقىلاۋىمىزدان الىنىپ تاستالدى. قالعان جوبالاردىڭ ىشىندەگى  51-نە  مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى اياقتالسا، 58 جوبا ءالى وتۋدە. ال 35 جوباعا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى جاريالانباعان. بۇل كەمشىلىكتەردىڭ ورىن الۋىنا اۋدان اكىمدەرى جوباعا قاتىستى بيۋدجەتكە ءوتىنىم بەرۋ كەزىندە جەر ۋچاسكەسىن بەلگىلەۋ جانە ينجەنەرلىك قۇرىلىمىن جاساقتاۋ سىندى شارتتاردى ورىنداماۋى سەپ بولۋدا. وسىنداي ولقىلىقتاردىڭ سالدارىنان بيىل 35 جوباعا ءالى كۇنگە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسى جاريالانباي وتىر، -دەدى باسقارما باسشىسى.

بۇدان كەيىن وبلىس اكىمدىگى  ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلان الدامجاروۆ مىنبەرگە كوتەرىلىپ، باسقارما تاراپىنان جۇرگىزىلگەن زەردەلەۋ جۇمىستارىن ءمالىم ەتتى.

- جالپى باسقارما تاراپىنان بيىلعا 113 جوبا ازىرلەنۋدە. ونىڭ 71ء-ى  اۋىزسۋ سالاسىنا تيەسىلى بولسا، 16-ى ەلەكتر قۋاتىنا، 13ء-ى جىلۋ جانە 13ء-ى تابيعي گاز باعىتىندا.

2017 جىلدان بەرى اۋىزسۋ جۇرگىزۋ باعىتىندا 22 جوبا جۇزەگە اسپاي كەلەدى. ونىڭ ەڭ كوبى تاراز قالاسىندا – 8 جوبا بولسا، مويىنقۇمدا – 4 جانە مەركى مەن جامبىل اۋداندارىندا 2 جوبادان بار. جوبالاردىڭ جوسپارلى ۋاقىتتا بىتپەۋىنە باستى سەبەپ – باقىلاۋدىڭ جوقتىعى. ياعني، قۇرىلىس بولىمدەرىنەن ءتيىستى دەڭگەيدە تەكسەرۋ جۇمىستارى  جۇرگىزىلمەگەن. جانە جوبالارعا ءوتىنىم بەرمەي تۇرىپ، قۇرىلىس ايماعى ءجىتى زەردەلەنبەگەن. ناتيجەسىندە وسىنداي قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىرمىز.

2018 جىلى قولعا الىنىپ، اعىمداعى جىلدىڭ 1-مامىرىنا ءبىتۋى ءتيىس 20 جوبانىڭ دا قۇجاتتارى ءالى كۇنگە دايىن بولماۋدا. جاۋاپتىلار جىل سوڭىنا دەيىن اياقتايمىز دەگەن ءۋاج ايتۋدا. الايدا ءبىز بۇنىمەن كەلىسپەي جوسپارلى جۇمىستى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1-شىلدەسىنە دەيىن ءبىتىرۋ تۋرالى تالاپ قويىپ وتىرمىز، - دەدى نۇرلان جانۇزاق ۇلى.

ءوز سالاسى بويىنشا ءسوز تىزگىندەگەن وبلىس اكىمدىگى  جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارما باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى نۇرلان ماحاشيەۆ تە ءبىرقاتار تۇيتكىلدىڭ بەتىن اشتى.   

- جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوجولداردى جوندەۋ جوبالارى بويىنشا 2020 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە  8،5 ميلليارد تەڭگەگە ءوتىنىم بەرىلىپ، قولداۋ تاپقان بولاتىن. الايدا جول كارتاسىنا سايكەس  40 جوبا ۇسىنىلۋى ءتيىس بولسا، سونىڭ 11ء-نىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارى اياقتالماعان. اتاپ ايتساق، بايزاق اۋدانىندا – 4، ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىندا – 3، مەركىدە – 2 جانە  شۋ مەن سارىسۋ اۋداندارىندا ءبىر-بىر جوبا قاجەتتى ساراپتامادان وتپەگەن.  بۇل ءوز كەزەگىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە بەرىلەتىن ءوتىنىمنىڭ جولىن بايلاپ، ەندى بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قارجى ءبولۋ ماسەلەسىن تۋىنداتىپ وتىر، - دەدى باسقارما باسشىسى. 

بايانداماشىلاردى مۇقيات تىڭداعان وبلىس اكىمى اسقار يسابەك ۇلى  ءبىرقاتار اۋدان اكىمدەرى مەن جاۋاپتى تۇلعالاردان جاۋاپ الىپ، ورىنباسارلارىنا جازا باسقاندارعا شارا قولدانۋعا قاتىستى ۇسىنىس بەرۋدى تاپسىردى.

كۇن تارتىبىندەگى  ەكىنشى كەزەكتە «اۋىل- ەل بەسىگى» ارنايى جوباسىنىڭ وڭىردە جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى قارالدى. وبلىس اكىمدىگى ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى گۇلدانا جاۋىنبەكوۆانىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، جوباعا بارلىعى 2،77 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپتى. جانە 163 پەرسپەكتيۆالى اۋىلدار ءتىزىمى بەكىتىلگەن. 

- 2019 جىلعا  بايزاق، جامبىل، شۋ سىندى ءۇش  اۋدان ورتالىعى بەلگىلەنىپ،  وندا 104 جوبا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.

وڭىردە  مەملەكەتتىك ساراپتاما قورىتىندىسى الىنباعان قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋى ءتيىس ەكى   جوبا بولاتىن.  ونىڭ  بىرەۋى  شۋ اۋدانى، تولەبي اۋىلىنداعى  امبەباپ زالى بار سپورتتىق  ساۋىقتىرۋ  كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى بولسا،  ەكىنشىسى  تولەبي اۋىلىنداعى  سالتانات سارايىنىڭ قۇرىلىسى. بۇل نىسانداردىڭ قۇجاتتارى اعىمداعى جىلدىڭ 15-مامىرىنا دەيىن دايىن بولۋى كەرەك ەدى، الايدا ءالى كۇنگە ءازىر بولماي وتىر.  بۇدان بولەك، شۋ وڭىرىنە تيەسىلى  كۇردەلى جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋى ءتيىس ەكى   جوبا بەلگىلەنگەن،  ءبىراق مۇندا دا جەرگىلىكتى جايباسارلىق تانىتۋدا. ناتيجەسىندە ەندى ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە ءتيىستى قۇجاتتاردى وتكىزە الماي وتىرمىز، -دەدى گۇلدانا ءالىمجان قىزى.

ءتۇيىنى تۇيىلگەن تۇيتكىلگە قانىققان ايماق باسشىسى شۋ اۋدانىنىڭ اكىمى جارىلقاسىن ايتاقوۆقا بۇل ماسەلەنى مينيسترلىكپەن بىرلەسە وتىرىپ، ءبىرجاقتى شەشۋدى جۇكتەدى.

مەملەكەت قارجىسىنىڭ ماقساتتى جۇمسالعانى ماڭىزدى. جانە بولىنگەن تەڭگەنىڭ تەتىگىن تاۋىپ يگەرىلگەنى  جۇيەلى جۇمىستى كورسەتەدى. القا وتىرىسىندا  كەلەسى كەزەكتە 2019 جىلعى قاڭتار-ساۋىردەگى وبلىس بيۋدجەتىنىڭ ورىندالۋى جانە بيۋدجەتتى يگەرۋ بارىسىندا ورىن العان كەمشىلىكتەر  قارالدى. بايانداماشى وبلىس اكىمدىگىنىڭ قارجى باسقارماسىنىڭ باسشىسى روزا يسايەۆانىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، ەسەپتى كەزەڭدە وبلىس بويىنشا يگەرىلگەن قارجى كولەمى 98،6 پايىزدى قۇراپتى. يگەرىلمەگەن قارجى كولەمى رەسپۋبليكالىق قازىنا بويىنشا 362 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا، جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 822 ميلليون تەڭگە تەتىگىن تاپپاعان. مەملەكەت قارجىسىن ماقساتتى جۇمساي الماعانداردىڭ كوشىن تاراز قالاسى باستاپ تۇرسا، قورداي، ت.رىسقۇلوۆ، مەركى، سارىسۋ جانە تالاس اۋداندارى دا كوش سوڭىندا. مۇندا يگەرىلمەگەن قارجى كولەمى – 457 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ وتىر. جانە بۇل  فاكتور اتالعان اۋداندار مەن قالادا جىلدا قايتالاناتىن كورىنەدى. سول سەبىپتى روزا ءابدىر قىزى جارتى جىلدىڭ  قورىتىندىسى بويىنشا جۇمىستى جۇيەلەي الماعان جاۋاپتىلاردى جاۋاپكەرشىلىككە شاقىرۋدى  ۇسىندى.

ءتورتىنشى ماسەلە - «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جوباسىن ىسكە اسىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋ جانە ولاردىڭ جۇمىسىن دامىتۋ بويىنشا  وبلىس اكىمدىگى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى بەرىك نىعماشيەۆ ەسەپ بەردى. ونىڭ بايانداماسىنان بىلگەنىمىز «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» بويىنشا بۇگىنگى كۇنگە جۇمىسشى توبىمەن 3505 بيزنەس سۋبەكتىلەرىنەن ساۋالناما الىنىپ، سوماسى 28،3 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 71 جوبا نەسيەلەندىرۋ مەحانيزىمىنە سايكەس كەلەتىنى انىقتالىپتى. قازىرگى تاڭدا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن 5 جوبانى قارجىلاندىرۋ بويىنشا مامىلە جاسالىپ قويىلعان. دەسە دە، بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى جامبىل، جۋالى، شۋ اۋداندارىندا جانداندىرۋ  قاجەت ەتۋدە. 

ال اۋىل شارۋشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋ مەن ولاردى قولداۋعا كەلسەك، بۇگىنگى كۇنگە بارلىق قارجى كوزدەرىنەن 6،1 ميلليارد تەڭگە كولەمىندەگى سوما دايىن كورىنەدى. الايدا ناقتى وتىنىشتەر كەلىپ تۇسپەگەندىكتەن بۇل قارجى يگەرىلمەۋدە. مىنە، وسى ماسەلەنى كوتەرگەن باسقارما باسشىسى الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى پىسىقتاپ، اۋىل تۇرعىندارىمەن تۇسىندىرمە جۇمىستارىن كۇشەيتەتىندىكتەرىن جەتكىزدى.

القا ءماجىلىسىن قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى كۇن تارتىبىندەگى بارلىق ماسەلەلەردىڭ ماڭىزدىلىعىن باسا ايتىپ، اسىرەسە قۇرىلىس سالاسىنداعى جوبالاردىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارىن دەر كەزىندە ازىرلەۋدىڭ  وزەكتىلىگىنە توقتالدى. جانە اۋدان اكىمدەرى مەن باسقارما باسشىلارىنا بيۋدجەتكە ءوتىنىم بەرمەي تۇرىپ، ەڭ الدىمەن قۇرىلىسقا قاجەتتى جەر مەن يفراقۇرىلىم ماسەلەسىن شەشۋ قاجەتتىگىن قاتاڭ ەسكەرتتى. جانە ءسوز سوڭىندا جازا باسقان بارلىق جاۋاپتىلارعا وسى تاڭعا دەيىن كەشىرىممەن قاراپ  كەلگەنىن  تىلگە تيەك ەتىپ، ەندى جىرتى جىلدىقتىڭ قورىتىندىسىندا جۇمىس جۇيەسىن تاپپاسا جازاسىز قالمايتىندارىن  تاعى ءبىر مارتە ەسكە سالدى.

جايدار ازامات