قازاق مەملەكەتتىگىنىڭ باستاۋى بولعان قازاق حاندىعىنىڭ تۋى تىگىلگەن مويىنقۇم اۋدانىندا قوزىباسى تاۋى ەل تاريحىنداعى ماڭىزى جوعارى قاسيەتتى ورىنداردىڭ ءبىرى سانالادى. اتالعان نىسان 2017 جىل«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىنداعى «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى بويىنشا قازاقستاننىڭ وڭىرلىك قاسيەتتى نىساندار تىزىمىنە ەنگەن دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.
بالقاش كولىنەن وڭتۇستىكتە، حان تاۋىنان سولتۇستىك-باتىستا، جامبىل تاۋىنان شىعىستا جاتقان كەڭ القاپتىڭ ورتاسىنداعى جوتا «قوزىباسى» دەپ اتالادى. تۇرىمتاي تۇسىمەن، بالاپان باسىمەن زاماندا ءابىلقايىر حاننان ىرگەسىن جىرعا كەرەي مەن جانىبەك سۇلتان باستاعان كوشكە قۇتتى ورىن بولعان وسى شۋ اڭعارى مەن مويىنقۇم ايماعى ەدى.
جالپى، تاريحي زەرتتەۋلەردە بىرنەشە قوزىباسى اتاۋى كەزدەسەدى. مۇحاممەد حايدار دۋلاتيدىڭ «تاريحي راشيدي» ەڭبەگىندە قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلعان جەرى شۋ بويىنداعى قوزىباسى جەرى ەكەندىگى ايتىلادى. ش.ءۋاليحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرىندە «قوزىباسى» دەگەن ەكى جەردىڭ اتى اتالعان. ونىڭ بىرەۋى ۆەرنىيدان (قازىرگى الماتى قالاسى) ەكى كۇندىك جەردە ورنالاسقاندىعى كورسەتىلەدى دە، ەكىنشىسى بەلگىسىز. بەلگىلى عالىم س.جولداسبايەۆ «قوزىباسى جايلاۋىندا كەرەي حان بولعان. ال شۋ دەگەن جەرى قازىرگى شۋ تەمىرجول بەكەتىنىڭ ايماعىندا ۇلكەن حان تاۋدىڭ شىعىس جاعىندا «حان قوراسى»، «حان ساتىسى»، حانتاۋدا «ۇلكەن حان تاعى»، «كىشى حان تاعى» (نەمەسە بالا حان تاعى) دەگەن تاس حان تاقتارىنىڭ بار ەكەندىگى انىقتالدى» دەپ جازادى.
مويىنقۇم جەرىنە كەرەي مەن جانىبەك سۇلتانداردىڭ كەلۋىنە بايلانىستى بىرنەشە اڭىزدار ساقتالعان. سونىڭ بىرىندە، سىردىڭ بويىنان تىشقان جىلى قارا كۇزدە ءبىر تۇمەن ەلىمەن اۋا كوشكەن اعايىندى كەرەي مەن جانىبەك سۇلتاندار قىس تۇسە مويىنقۇمعا جەتىپتى. قۇمدى قىستاپ شىققان ەل كوكتەمدە تۇلپارسازدا كەرەيدى اق كيىزگە كوتەرىپ حان سايلاپ، وزدەرىن «قازاق» دەپ اتاپتى. كەرەي مەن جانىبەك سۇلتاندار شۋدىڭ بويىنا ءشاھار سالدىرىپتى، ولاردىڭ جاز جايلاۋى قوزىباسى، حان تاۋى مەن جامبىل تاۋلارىندا، ال قىستاۋى شۋدىڭ بويى مەن مويىنقۇم ەكەن. شۋدىڭ بويىندا ون جىلداي حاندىق قۇرعان كەرەي حان حان تاۋىنا جەرلەنىپتى. كەرەي حان دۇنيەدەن قايتقانىنا ەكى جىل تولعاندا ونىڭ ۇرپاقتارى مەن جانىبەك سۇلتان سىرعا قايتا كوشىپتى. بۇل كەزدە جانىبەك اتى شۋ مەن سىرعا، ارقاعا بەلگىلى ءارى باتىر، ءارى اقىلدى، ەل قۇرمەتىنە بولەنگەن سۇلتان ەكەن دەلىنگەن.
