Ótken aptanyń aıaǵynan tartyp, jurt aıtystyń aq qarasyn aıyra almaı sarsar tústi. Men júldege talasqan eki baýyryma esh qarsylyǵym joq. Ekeýi de shappaı báıge alatyn shabandozdar.
Meniń jazǵanym, sol saraıdan qaıtqan qarasha halyqtyń sózi edi.
Ras, qazir aıtystan mán, sózden dám kete bastady. Sebebin ózderińiz de bilip otyrsyzdar. Tek eshqandaı dinı nemese rýshyldyq astar izdeýdiń qajeti joq. Men sizderge naǵyz aıtysty kórseteıin. Kózderińiz talsa da, oqyńyzdar. Biri – Dáý aǵam, biri – Muhametjan aǵam. Ekeýin de qatty qadirleıtin aǵalarym. Bul naǵyz aıtys. Saǵynǵan bolarsyzdar:
2003 jyly Astanada ótken Halyqaralyq Naýryz aıtysynda jupqa túsken Dáýletkereı Kápuly men Muhamedjan Tazabekovtyń tamasha aıtysyn oqı otyryńyzdar.
Dáýletkereı:
Jaıqaltyp qaıyń jyrdyń japyraǵyn,
Aıtystyń appaq tańyn atyramyn.
Aıtóbel arǵymaq jyr dúbirletsin
Ulys kúni Arqanyń atyrabyn.
Shabysymdy synatyp sharshy topta,
Shaldarymnyń arýaǵyn shaqyramyn.
Assalaýmaǵaleıkým, altyn elim,
Ásemsal sáni bolǵan sahnanyń.
Aq dıdaryń kózime elesteter
Aqqýdaı kirlemegen aqyn aryn.
Kúlte jaldy kúreńdi kisineter
Kúreńbaıdaı janarmen baqylaýyń.
Qaptalyńa kep qaldym, al aǵasy,
Qapyda qalyp ketpeı atyńa min.
Muhamedjan arystan dep estýshi em,
Arystanǵa qaımyqpaı atylamyn.
Qyza shaýyp, tóske órlep, órshelenip,
Qyzyqqa jurtshylyqty batyramyn.
Qyzyrly eldiń dıdaryn kórgennen soń,
Qyzyl sózdiń qyrmanyn sapyramyn.
Óleńim – óz mánerim, óz baıraǵym,
Tuǵyrly Alash barda tozbaıdy ánim.
Shapqanda úkilegen úzdikteriń,
Tyńdaısyń qalaı, elim, qozbaı qanyń?!
Shabytyma sharapat tilese eken
Saryarqa – shalqar dalam, boz jaılaýym.
Talas, Shýdan bastaý ap, Alataýǵa
Quıatyn tuma, bulaq, kózqaınarym.
Qanatynan qan jaýǵan qyran bolsa,
Shyń basynan jolyǵar kezdi oıladym.
Muhamedjan myqtyńmen aıtysam dep,
Naıza tildiń ushyna sóz baıladym.
Bastalyp aqtyq aıtys, alaman jyr,
Aqyndar jaýdyraǵan qara jańbyr.
Aldymda aty menen ataǵy ozǵan
Aqylman azdy-kópti aǵalar júr.
Solardyń biri ózińsiń, Muhamedjan,
Halyqtyń keýdesine qadaǵan gúl.
Jolbarys jyrymenen jortyp júrgen,
Baq daryp, bata qonǵan bala Jambyl.
Áýlıe-ánbıeler aıan berip,
Atyńdy ózgemizden daralap júr.
Sen,biraq, áýlıege senbeısiń ǵoı,
Tek Alla dıdaryna qaraǵan qul!
Muhamedjan:
Báıgede tıgizbeıtin babaǵa til
Arǵymaqtar kelipti arańa kil.
Ulystyń uly kúni qutty bolsyn,
Jaqsylyǵyn syılasyn jańa ǵasyr.
Oraýly shıden shyqqan aq kıizdeı,
Oranyp aq ulpaǵa qala jatyr.
Assalaýmaǵaleıkým, qandastarym,
Sáýlesin shashsyn búgin sanaǵa til.
Yrza bop azat eldiń ómirine,
Kókjıekke balbyrap dala jatyr.
Ózderin qazaq qaıda súıreıdi dep
Kózderin kólegeılep ǵalam otyr.
Kez bolyp Dáýletteıin tarlandarǵa,
Aýzyma sóz túsedi, salǵanda Alla.
On kún boldy kóship kep Astanaǵa,
Jetelep jatyr edim armandy alǵa,
Kórshi bolsam dep sizderdeı zańǵarlarǵa.
Mundaıda aıtylmaıtyn tolǵam bar ma?!
Shańyraq bop kóterilgen Astananyń
Bir ýyǵy bola bilsem, arman bar ma?!
Tilińnen sózdiń nárin berdiń baldaı,
Óristen sahnaǵa keldiń qandaı?!
Assalaýmaǵaleıkým, Dáýletkereı,
Kózderińe tuńǵıyq kól tunǵandaı.
Dúbirletip dúnıeniń jiberdiń-aý,
Sózińdi tyńdaý úshin jel tynǵandaı.
Áıtse de, ornyń bólek inim ediń,
Júrekti qozǵaıtuǵyn serpin bardaı.
Dúbirletip Dáýletkereı kelgen kezde,
Samruq qanatynan jel turǵandaı!
Sóıleıik, basymyz bir daýda qalmaı,
Bolmaıyq shańǵa búgin aýnaǵandaı.
Aqynnyń arystany dep otyrsyń,
Maqtaýmen júregimdi jaýlaǵandaı.
Jyly sózge jibıtin qazaq edik,
Mańdaıymnan ashshy ter saýlaǵandaı.
Al, baýyrym, jyryńdy ári jalǵashy endi,
Arnaly sózdi elge arnaǵandaı.
Qadalyp otyrysyń qarap tursań,
Balyqshydan kádimgi aýmaǵandaı.
Miz baqpaı Dáýletjannyń otyrýy –
Muz astynan maıshabaq aýlaǵandaı!
Dáýletkereı:
Bul jerde kerek deısiń eges kimge,
İniń saǵan taralǵydaı teńessin de.
Ekeýmiz emen-jarqyn syrlasarmyz,
Osyndaı bola bermes keńes kúnde.
İnińdi balyqshyǵa teńep jatsyń,
Teńeseń aıdarymnan jel essin de.
Maıshabaq emes, Muha, maǵan óziń
Kádimgideı qyzyl balyq emessiń be?!
Baqýatty sóz aıtyp bataly elge,
İnińmen irgelesip qatar órle.
Astanaǵa kóship kep jatqan jaıyń
Bolǵandaı salaýatty sapar elge.
Ýyǵy bolsam, deısiń, arman bar ma,
Onyńdy túsinbeıin qata men de.
Muhamedjan, Astanaǵa ýyq emes
Bolatyn jigitsiń ǵoı baqan elge.
Baıqasam, Muhamedjan zańǵar shyǵar,
İniń de iltıpatpen aldan shyǵar.
Anaý-mynaý áńgime men aıtpaımyn,
Jaı sózge kóńil emes aldaýsyrar.
Elińe shapaq nuryn shashatyndaı,
Sáýleli jyryń bolsa tańnan shyǵar.
Tarlanǵa teńep jatsyń jáne inińdi,
Árıne, ol da maǵan arman shyǵar.
Endeshe, aǵaıyn jurt qutty bolsyn,
Tarlanmenen kezdesken arlan shyǵar.
Aqynbyz qarap ósken uly Abaıǵa,
Bilmesti el men jurtym kinálaı ma?!
Sharıǵattyń jolynda júrgen jansyń,
Jaǵatyn saýatyńmen shyraq oıǵa.
Bizder áńgimelessek qalaı bolar,
Quryp ap sóz dúkenin myna jaıǵa.
Islam din bolǵanda, ıman – senim,
Imamdaı dep ózińdi syılaýshy edim.
Jumaqqa barasyń ba dep Melske,
Qandyrdyń kúni keshe kúmán shólin.
Ol seniń úırenshikti ádetiń ǵoı,
Aıtysqannyń ǵıbadatyn suraýshy ediń.
Máńkir-múńkir emessiń jaýap alar,
Qanshalyqty qaqyń bar buǵan seniń?!
Bilimińdi áli de ústeý kerek,
Aqymaq aqyldyny kúshpen jeńed.
Aıqaılamaı ólý de abyroı ǵoı,
Árkimniń qaqpanyna túspeý kerek.
Jumaqqa barý úshin emes, Muha,
Qulshylyqty Qudaı úshin isteý kerek.
Muhamedjan:
Aıtysta dep júrýshi em sanalym sen,
Aıaqty úzeńgige sala bilseń,
Dáýletkereı, men saǵan qoı dedim be,
dýyldaǵan topty talaı jara bilseń?!
Aǵańdy qyzyl balyq dep otyrsyń,
Bul sózdiń baıybyna bara bilseń.
Qyzyl balyq azaıyp ketken zaman,
Aıyp pa tekti tuqym bola bilsem?!
Aqynda úzilmeıtin shider bolar,
Tıisti emes deımin júdeýge olar.
Sen baqan bola tuǵyn jigit deısiń,
Baqandy men Nursultan aǵam deımin,
Shańyraqty kóterer bireý bolar.
Al endi biz sekildi barlyq ulan
Baqannyń tóńiregine tireý bolar.
İshten sóz Dáýlet maǵan daıyndar ma,
Ózine keler sózdi paıymdar ma?!
Melstiń jyrtysyn sen jyrtyp kepsiń,
Bildirip ottaı qylyp oıyńdy alǵa.
Qudaı úshin qulshylyq qylǵyn deısiń,
Ony aıtýǵa seniń appaq aryń bar ma?!
Otyrsyń bul aǵańdy jasqaǵan bop,
Ortaǵa shoqtaı sózdi tastaǵan bop.
Sharıǵat aıtam elge, Dáýletkereı,
Sen sekildi ıslam jolyn lastaǵam joq.
Adam túgil aldadyń Allany da,
Sen sekildi namazdy tastaǵam joq.
Oıda joqta kelip ap aıtysqa sen,
Orta jolda otyrsyń jaqsy adam bop.
Kemshiligin bul Dáýlet bile me eken,
Qoryqpaı qalaı Alladan júredi eken?!
Ǵıbadat jaıynda sóz qozǵaǵanda,
Eń bolmasa, qyzarmas reń eken.
Aı, bizdiń qazaqty da qoısańshy osy,
Kirmeıtin sheńberine kiredi eken.
Jyǵylyp jatyp osy Dáýletkereı,
Súringen aǵasyna kúledi eken.
Dáýletkereı:
Imanmen búırek maıyń bútin shyǵyp,
Júrse elge júregińnen qutyń sińip
Bireýdi din bilmeısiń dep aıtasyń,
Óziń bárin bilem deý kúpirshilik.
Budan buryn qandaı em, Muhamedjan,
Osy kórgen kúnime shúkirshilik.
Araıly aqyn jyryn sátke arnaıdy,
Islam degen árkez ýaq talǵaıdy.
Saqal qoıdym, men namaz oqydym dep,
Basymyzǵa ornatpa batpan qaıǵy.
Bilgenińdi jasyryn jasasaıshy,
Aıǵaılaýmen senimiń aqtalmaıdy.
Islamnyń joly árkimniń júreginde
Ony ózi bilgen quly qatparlaıdy.
Aıǵaılap ister bolsań árbir isti
Artyńda aıtarlyqtaı hat qalmaıdy.
Áıtpese, saqal qoıǵan Júrsin de júr,
Ol aıtys ótkizdim dep maqtanbaıdy.
Aıta berseń, aqıqat tilden shyǵar,
Úlbiregen sybyzǵy únnen shyǵar.
Árkimniń ımany óz júreginde,
Qandaı qul óz ımanyn kimnen surar?
Namazdy tastadyń dep sen aıtasyń
Bile-bilseń bireýdi kápir degen
Adam da aldymenen dinnen shyǵar.
Aıtaıyn, Muhamedjan, tyńdasańyz,
Musylman bola qalsań myń jasańyz.
Din degen ol Allanyń aqıqaty
Imanmen ony berik shyńdasańyz.
Abaı aıtqan kemel aqyn bola bilseń,
Jurtyńnyn júregine jyr qashańyz.
Ǵıbadat amanmenen maqtanbaımyn,
Meıli, ony Dáýletke min jasańyz.
Aqıqatyn men aıtsam osy jerde,
Óziń bil, oǵan atsha týlasańyz.
Tup-týrasyn aıtqanda, bedel úshin
Islamdy qolshoqpar qylmasańyz.
Muhamedjan:
Aǵańa qadam qoıyp janardy shyn
Qısapsyz moınyńa júk salarmysyń.
Din jaıynda men saǵan sóz aıttym ba,
Árıne, ketip qalmas odan kúshim.
Óziń aıtyp otyrsań, óziń qoıyp
Joq jerden menen kiná tabarmysyń.
Birese kúpirsiń dep kiná artasyń
Basyma týdyrǵandaı zamandy shyn.
Joq jerden maqtandyń dep kiná artasyń
Aldymnan usynǵandaı sonardy shyn.
Qaı jerińe syıady sonyń bári,
Sonshama inim, jalaqor bolarmysyń?!
Aıtystyń kitapshasyn paraqtaısyń,
Oıyńdy úzip-julyp sabaqtaısyń.
Bir aqyn kep namazǵa jyǵylyp ed,
Aldynan, artynan da taraqtaısyń.
Elge ıman taratsam dep júrip em,
Qasqyrdaı shyǵyp maǵan jalaqtaısyń.
İlip, tusap aǵańdy otyrǵansha
Jurtyńa kósem sózdi kóp aıtqaısyń.
Bes júz myń qazaq ótti ózge dinge,
Kósiltip sony búgin nege aıtpaısyń?!
Orynym bolsa daǵy erek tegi,
Aıdarymnan bir esip jel ótpedi.
Abaıdyń sózin eger bilgiń kelse,
aıtylsyn zor tarıhtyń derekteri.
Jartylaı musylmanyń qaı kezde de
Jartylaı adamǵa ol sebep dedi.
Al tolyq musylmanyń qaı kezde de
Ol tolyq adamyń ǵoı demep pe edi?!
Tańdaıyń tesilgenshe taqyldaısyń,
Ottan kóılek kıgendeı lapyldaısyń.
Aǵańmen sahnaǵa shyqqan kezde,
Áıteýir, sary aıazdaı saqyldaısyń.
Ádeptilik álemin saqtap kelgen
Anańnyń jolyna qashan jaqyndaısyń?
Til-naızańdy qadam ap qarsylasqa,
Áıteýir, esh qyzyqqa batyrmaısyń.
Din ustadyń dep tıisip myna maǵan,
Syılastyqtyń sorpasyn sapyrmaısyń.
Qasyna jolap ketseń bajyldaıtyn
Baıdyń jalǵyz ulyndaı shapyldaısyń.
Dáýletkereı:
Múmkin, men dindi senen kem bilgenmin,
Júregime óz ıman endirgenmin.
Tolyq bop olqymyzdy toltyra ber,
Barshany bir Allaǵa sendirgen kún.
Muhamedjan aǵamyz aıtqan sózde
Alapatty men bolyp tóndirgenmin.
Dindar bolsań, Muhajan, áńgimem joq,
Senen men azdaý oılap, kem kúlgenmin.
Sharıǵattyń shyraǵyn elge jaqsań,
Ádebin jasaısyń ǵoı jón bilgenniń.
Biraqta, meniń senen surarym bar,
Áýlıe-ánbıe joq dep júrgen kim?
Órip aıtsań, qalmaıdy óleń kimnen,
Aqyn bolsań qyzyl til kezendirgen.
Bárin joqqa shyǵaryp babalardyń,
Kelseń de beldesýge beren jyrmen.
Úsh júz alpys áýlıe Mańǵystaýda
Ulaǵatty urpaǵyn jebep júrgen.
Túmen baby túnegen Túrkistanym
Qoltyǵymnan qolpashtap, demep júrgen.
Otyrarda otyz bab jatqan kezde
Qasıetin tanytam kemel jyrmen.
Saıramda sansyz babty taǵy oılasam,
Tilime quıylardaı óleń birden.
Er Eset pen pir Beket áýlıeler
Janymyzdy shýaqqa bólep júrgen.
Paıǵambardyń shashyn alǵan Arystan bab
Júregine ımanyn keneldirgen.
Tańdaıynan qurma alǵan ustazynyń
Iassaýıdy kemeńgerge teńep júrgem.
Muhajan, osylardy aıtar bolsam,
Túıiskendeı bolmaı ma tóbem kúnmen.
Bulardy endi joqqa shyǵarmassyń,
Enshilegen bolmasa bólek júldeń?!
Jan emessiń halyqtan ósken tasa,
Onyńdy aıtǵ kóńilińiz hosh bolmasa.
Muhamedjan musylman dep aıtar ma ek,
Qudaıdyń quldaryna dos bolmasa?
Mynaý bes kún jalǵannyń qonaǵysyń,
Attanarsyń erte me, kesh bolmasa.
Muhamedjan degen aqyn ótip ed dep,
Jaqsy ma, erteń seni eske almasa?!
Muhamedjan:
Dáýletjan, sóz aıtasyń ada-kúde,
Qol jetkizgen adamdaı dara kúnge.
Joq jerden túsiniksiz sózder aıtyp,
Aıtysta aıtyp otsyń jańa júıe.
Áýlıeni joqqa sen shyǵardyń dep,
Aǵańa jaǵyp otsyń qara kúıe.
Qazaqtyń balasynda men biletin
Alla berse, bilemin kóp áýlıe.
Qudaıǵa bergen ýádeden aınymasa
Allanyń qaq aldynda sol áýlıe.
İnishek, ımandy bir reńge bar,
Aıtysta túre de bar, súre de bar.
Aǵańa áýeli kiná jabý úshin,
Sen ózińniń nápsińdi júgendep al.
Áýlıe jaıynda sóz qozǵaý úshin
Áýeli namazyńdy túgendep al.
Joq jerden inim búgin jańylasyń,
Musylman jaıynda aıtyp baǵy basym.
Bes namazdyń retin bilmeı júrip
Úsh júz alpys eki áýlıeni neǵylasyń?
Syılaıtyn el qurmettep jatyr, áne,
Bilgen soń ıslamnyń maǵynasyn.
Áýeli sen aıtshy óziń, aǵańa kep,
Sájdeden qashan, inim, tabylasyń?
Aǵaıyn aldyńa kep jaılanǵasyn,
Iman jaıly sóz qozǵap oılanǵasyn.
Bilmeımin, men namazǵa jyǵylyp em,
Qara daýǵa qaldy osy qaıran basym.
Bilegim – bizder qusap bar urpaǵyń
Júzderi ımanmenen jaırańdasyn.
Ózge dinniń ıleýin ıleýmenen
Bet buryp basqa jaqqa saılanbasyn.
Astanamyz ajarly bolsa eken dep,
Aıtar sózim toıǵa kep arnalǵasyn.
Ulystyń uly kúni tileıtinim
Astananyń aıyrmasyn toıdan basyn.
Úlgige adamzatqa aınalsań da,
Úıindige eshqashan aınalmasyn!
