Qazaqstan prezıdenti ákimshiligi jetekshisiniń orynbasary Baǵlan Maılybaevtyń tutqyndalýy qazirgi nomenklatýraǵa tán jolmen órlep kele jatqan jas sheneýniktiń qyzmet mansabyn úzip tastady. Bul týraly Azattyq habarlaıdy.
40 jastaǵy Baǵlan Maılybaevtyń ómirbaıanynda onyń jastyǵyna qaramastan túrli laýazymdy qyzmetterge taǵaıyndalyp, talaı asýǵa shyqqan jetistikteri jeterlik. Ol 23 jasynda saıası ǵylym kandıdaty, 27 jasynda - zań ǵylymy doktory atanǵan. Osy jasynda elde orys tilinde shyǵatyn bas basylym - «Kazahstanskaıa pravda» gazetin basqaryp, kóp jyldyq tarıhy bar basylymnyń alǵashqy qazaq basshysyna aınalǵan. 29 jasynda Qazaqstan prezıdenti baspasóz qyzmetiniń jetekshiligine taǵaıyndalyp, ózine deıin osy qyzmetti atqarǵandardyń ishindegi eń jasy boldy. 33 jasynda mádenıet jáne aqparat mınıstrligine qarasty aqparat jáne muraǵattar komıtetiniń tóraǵasy, al eki aıdan keıin mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri bolyp taǵaıyndalǵan.
Maılybaevtyń karerasy tez órlep, saıası sahnanyń shyńy – Aqordaǵa jetti. Keı qyzmette 1-1,5 jyl, al keıde tipti alty aı ǵana «bógelgen» kezderi boldy, keıingi jyldary bul qubylys ómirbaıanynda jyl saıyn jańa qyzmeti kórsetilgen joǵary laýazymdy jas memlekettik qyzmetshilerge tán sıpat alǵan edi. Maılybaev tek sońǵy – prezıdent ákimshiligi jetekshisiniń orynbasary qyzmetinde ǵana bes jarym jyl «kidirip qaldy».
ÁKESİ TAŃDAǴAN MAMANDYQ
Jambyl oblysynda orta mektepti bitirgennen keıin Baǵlan Maılybaev Almatydaǵy qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalısıka fakúltetine oqýǵa túsken.
Ákesi Asaýbaı Maılybaev bıylǵy qańtardyń 13-i kúni Jambyl oblystyq «Znamá trýda» gazetinde jarıalanǵan «Narodnyı depýtat» («Halyq depýtaty») degen maqalada «Ashyǵyn aıtaıyn, balalaryma mamandyqty ózim tańdadym. Áke bolǵandyqtan, olardyń qyzyǵatyn salasy qandaı ekenin, nege umtylatynyn baıqaımyn ǵoı. Munyń aıqyn mysaly - úlken ulym Baǵlan. 7-8 synyptarda oqyp júrgen kezinde ol jýrnalısıkamen áýestene bastady. Ol kezde biz Jýalyda turǵanbyz. Aýdandyq gazetke materıaldar jazyp júrip, shtattan tys tilshisine aınaldy. Onyń bolashaǵy jýrnalısıkada ekeni baıqaldy. Álbette, muny qoldap, jýrnalısıka fakúltetine barýǵa keńes berdim» dep eske alǵan.
2017 jylǵy qańtardyń 13-i Jambyl oblysyndaǵy "Znamá trýda" gazetinde jarıalanǵan "Narodnyı depýtat" maqalasy.
Maqala Baǵlannyń ákesi, Jambyl oblystyq máslıhatynyń tórt shaqyrylymynyń depýtaty, aımaqtyń belgili kásipkeri Asaýbaı Maılybaevtyń 70 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan. Ákesiniń týǵan kúni - gazettiń álgi sany shyqqan 2017 jylǵy qańtardyń 13-i kúni Astanada onyń ulynyń karerasyna kemi jaqyn ýaqytqa núkte qoıyldy. Áke maqtanyshy laýazymdy qyzmetinen bosatylyp, qylmystyq kodekstiń 185 babynda ("Memlekettik qupıany zańsyz jınaý, taratý jáne jarıa etý") qarastyrylǵan qylmys jasady degen kúdikpen tutqyndaldy.
Asaýbaı Maılybaevtyń «Ult. Urpaq. Ulaǵat» kitabynyń muqabasy.
Aıtpaqshy, Asaýbaı Maılybaev «Ult. Urpaq. Ulaǵat» degen estelikter kitabynda «Iá, kemshilikter jaıly aıtý kerek. Nazarǵa ilinbeı qalǵan ári qupıa jasalǵan jaǵymsyz áreketterdi ashý kerek» dep jazǵan bolatyn.
Asaýbaı Maılybaevtyń bes balasy bar. Baǵlannyń bir inisi Erhan Maılybaev Jambyl oblysynyń transport prokýrory qyzmetin atqarady. Taǵy bir inisi Erjan - dıplomat, Qazaqstan syrtqy ister mınıstrligi qurylymynda jumys isteıdi. Qaryndasy Baǵdat – Taraz qalalyq máslıhaty depýtaty, meıramhana ustaıdy.
MAILYBAEVTYŃ QOLDAÝSHYSY BOLǴAN BA?
Qazaq memlekettik ýnıversıtetin támamdaǵannan keıin Baǵlan Maılybaev Reseı federasıasy prezıdenti janyndaǵy Reseı memlekettik qyzmet akademıasyna aspırantýraǵa túsip, ony bitirgennen keıin Qazaqstan ǵylym akademıasynyń memleket jáne quqyq ınstıtýtynda eńbek jolyn bastaǵan.
Odan keıin onyń karerasynyń kúrt órleýin qazir prezıdenttik «Nur Otan» partıasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary, al 1990 jyldardyń ortasynda iri baspanyń quryltaıshysy ǵana bolǵan Muhtar Qul-Muhammedpen baılanystyrady. 2001 jyly Qul-Muhammed mádenıet mınıstri bolyp taǵaıyndalǵan. Maılybaevtyń saıası Olımpti baǵyndyrýy da osy mınıstrlikten bastalady. Qul-Muhammed te prezıdenttiń baspasóz hatshysy jáne Qazaqstan prezıdenti ákimshiligi jetekshisiniń orynbasary bolǵan. Keıin Maılybaev ta onyń izin qýyp, dańǵyl jolymen júrdi. Ákimshilik ortalardaǵy keı baqylaýshylar «Baǵlan ekeýiniń týystyǵy bar, Qul-Muhammed onyń naǵashysy» dep málimdeıdi. Dál sol sebepti ony jetektep, qyzmette órleýine kómektesken dep topshylaıdy. Al saraı ıntrıgalarynan jaqsy habardar ózgeler «ekeýiniń ortasynda týystyq baılanys joq, bul jerde Baǵlannyń ákesiniń áleýmettik kapıtaly ról atqarǵan tárizdi» deıdi.
Biraq Maılybaev Olımpten tym tómenge qulady, bul karerasy kúrt órlegen jyldary kóbeıtip alǵan qarsylastary men dushpandarynyń mysqylyna, tipti tabalaýyna ulasty. İle-shala Facebook áleýmettik jelisinde Baǵlan Maılybaevty aıyptaǵan postar shyǵyp, keı saıttarda oǵan qarsy qara pıar janrynda jazylǵan maqalalar da jarıalandy.
Baǵlan Maılybaev basqarǵan kezdegi "Kazahstanskaıa pravda" gazetiniń shyǵys derekteri.
Aıtpaqshy, Baǵlan Maılybaev pen onyń isi boıynsha ustalǵan «Nur Otan» partıasynyń fýnksıoner músheleriniń qamalýyna qatysty Qul-Muhammed ashyq pikir bildirgen joq. Olardy prezıdenttik partıadan shyǵara ma? Aıyptalǵan partıa múshelerine qatysty qandaı sharalar qoldanylýy múmkin? Olardy «Nur Otannan» syrttaı shyǵara ma, álde partıa bul máseleni qaraýdy sot sheshimine deıin qoıa tura ma? Bul suraqtarǵa Qul-Muhammedtiń baspasóz hatshysy Aleksandr Aksúts bylaı dep jaýap berdi:
- «Nur Otan» partıasy Qazaqstan Respýblıkasy zańyn buzdy degen kúdikke ilingen nemese aıyptalǵan múshelerine qatysty kinásizdik prezýmpsıasy prınsıpin ustanady. Jasaǵan qylmysy úshin partıadan sottyń aıyptaý úkimi zańdy kúshine engennen keıin shyǵarý jarǵymyzda qarastyrylǵan, - deıdi ol.
Qul-Muhammedtiń baspasóz hatshysy Azattyqtyń «Baǵlan Maılybaev pen Muhtar Qul-Muhammedtiń týystyq jaqyndyǵy bar ma?» degen suraǵyna qatysty komentarı bermedi. Buǵan qosa, «Maılybaevtyń qyzmette órleýine Qul-Muhammed kómektesti me jáne Maılybaev nelikten Qul-Muhammed jumys istep ketken mekeme, qurylymdarda qyzmetter atqardy? Bul kezdeısoqtyq pa, joq álde zańdylyq pa?» degen suraqtarǵa da jaýap bolmady.
«BREJNEV DÁÝİRİNİŃ SOŃǴY KEZEŃİ»
Prezıdenttiń baspasóz hatshysy kezinde Baǵlan Maılybaev jýrnalıserge ashyq bolǵan joq. Ol BAQ-qa sırek suhbat beretin, áleýmettik jelilerde akkaýnttary bolǵan joq, buǵan qosa, baspasózge onyń jeke ómiri de belgisiz edi. Ol úılengen, eki balasy bar degen derek bar. Maılybaev beıresmı ortada BAQ ókilderimen múlde kezdespeıtin, mundaı jarıa jıyndar ótkizgen emes.
Baspasózdegi sırek málimdemelerinde Baǵlan Maılybaev qazaqstandyq jýrnalıserdiń jumys stılin ózgertýdi usynyp, memlekettik BAQ-tardy «zaman kóshinen qalyp qoıǵany» úshin synaǵan.
2007-2014 jyldary KTK telearnasyn basqarǵan Arman Shýraevtyń pikirinshe, Maılybaevtyń tusynda elde «kerisinshe, prezıdentke de, memleketke de jaqsy qyzmet ete alatyn kásibı jýrnalısıka joıyldy». Shýraev Azattyqqa el prezıdenti janynda júrgen adamnyń «memlekettik qupıany jarıa etti» degen aıyptaýǵa ilikkenin estigende jaǵasyn ustaǵanyn aıtady.
- Astanany Nursultan qalasy dep ataý ıdeıasynyń, túsiniksiz ári eshkimge qajeti joq «patrıottyq aktilerdiń» qaıdan shyqqany endi aıqyn bolyp keledi. Munyń bári Brejnev bıliginiń sońǵy kezeńin eske túsiredi. Parlamentimiz ne nársege aınalyp ketti? Mysaly, tirkeý týraly zań, jer kodeksine engizýge usynylǵan túzetýler tárizdi esýas zańdar shyǵyp jatqan parlamentke aınaldy. Narazy reaksıa týdyratyn emes, halyqqa qajet sheshimder qabyldaý úshin ol jaqqa laıyqty adamdar saılanýy tıis. Biz, ıaǵnı jýrnalıser ol jaqta Qarataı Turysov, Marat Ospanov, [Toqtar] Áýbákirov, [Amangeldi] Aıtaly sıaqty depýtattar bolǵan kezde parlamentke qýana-qýana baratynbyz, - deıdi ol.
Baǵlan Maılybaev basqaryp turǵan kezde "Kazahstanskaıa pravda" gazetinde Nursultan Nazarbaev týraly jarıalanǵan maqala. 6 shilde 2003 jyl.
Saıasattanýshy Talǵat Qalıevtiń pikirinshe, prezıdenttiń baspasóz hatshysy, al keıin eldiń ishki saıasatyna jetekshilik etip, prezıdent ákimshiligi basshysynyń orynbasary bolǵan kezde Baǵlan Maılybaev jeke oı-pikirleriniń nemese óresizdiginiń kesirinen kóptegen strategıalyq qatelik jibergen.
- Maılybaevtyń ıdeologıalyq maıdandaǵy jumysynda aıqyn baıqalǵan sátsizdikter kóp boldy. Onyń basshylyǵy tusynda otandyq medıa-alań bútindeı Reseı yqpalyna tústi, bizdiń telearna, gazetterdiń reıtıńi túkke turǵysyz deńgeıge deıin quldyrap ketti. Prezıdentti shekten tys dáripteýden ózge kózge kóriner jumysy baıqalmady, bul prezıdenttiń bedeline orasan zor nuqsan keltirdi ári qoǵamnyń narazylyǵyn týǵyzdy. Qoǵam ǵana emes, astana ataýyna qatysty prezıdenttiń ózi de jaqtyrmaǵan ıdeıany da Maılybaevtyń usynǵanyna kúmánim joq, - deıdi Talǵat Qalıev.
Ol Astanany Nursultan Nazarbaevtyń qurmetine ataý jaıly sátsiz aıaqtalǵan kezekti bastama jaıly aıtyp otyr. Ótken jyldyń aıaǵynda parlamenttiń keı depýtattary kótergen álgi ıdeıa áleýmettik jelilerde narazy pikirlerge ulasqan, al jergilikti keı baqylaýshylar ıdeıanyń sátsizdikke ushyraýyn bul «maıdandy» tutastaı quldyratqan «bas ıdeolog» Baǵlan Maılybaevtan kórgen.
Biraq bul pikirdi qostamaıtyndar da bar. Reseılik sarapshy, Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń postsovettik keńistiktegi qoǵamdyq-saıası prosesterdi zertteý jónindegi aqparattyq-saraptama ortalyǵynyń bas dırektory Sergeı Rekedanyń jazýynsha, Maılybaev «qoǵamdyq sektordyń, medıa-ortanyń, saraptama toptarynyń alýan túrli ókilderimen ábden oılastyrylǵan jumysqa negizdelgen ózindik basqarý stılin qalyptastyra aldy».
Áýeli qańtardyń 13-i, ıaǵnı Maılybaev tutqyndalǵan kúni shyqqan, al keıin keı saıttar qaıtalap jarıalaǵan «Qazaqstan-2017: ıdeologıa taǵy da nazarda» degen maqalasynda Sergeı Rekeda onyń aldynda jumys istep ketkenderden Maılybaevtyń ózgesheligi sol, ol «qazirgi Qazaqstan qoǵamynyń ıdeologıalyq tuǵyryn qazaq halqynyń dańqty tarıhy ǵana emes, eldiń bolashaqqa ustaǵan baǵyt-baǵdaryn anyqtaý arqyly da tabýǵa umtyldy» dep jazǵan.
Sergeı Rekedanyń jazýynsha, bul jaǵynan alǵanda, «Máńgilik el» strategıasyn quryp, «Biz, qazaqstandyqtar – birtutas halyqpyz! Bárimizge ortaq taǵdyr – Máńgilik elimiz, bizdiń abyroıly ári uly Qazaqstan» degen patrıottyq aktiniń qabyldanýy ıdeologıalyq blok tarapynan mańyzdy qadam boldy».
Onyń sózinshe, «Barshaǵa ortaq eńbek qoǵamy» tujyrymdamasy aıasynda ıdeıalyq konstrýksıalardy toptastyrýdy qalyptastyrýǵa, Qazaqstannyń halyqaralyq bastamalaryn usynyp, eýrazıalyq ıntegrasıa aıasynda el múddelerin qorǵaýǵa Baǵlan Maılybaev kúsh-jigerin salǵan. Reseılik saıasattanýshynyń jazýynsha, onyń saıası tehnologıalyq tájirıbesi de mol -Maılybaevtyń tusynda birneshe saılaý kampanıasy barynsha sátti ótken.
Biraq Rekeda «kóptegen sebepterge baılanysty keı baǵdarlamalar men usynystar qoǵamdyq úlken pikirtalasqa arqaý bola almady jáne tolyq iske aspady» dep jazady. Ol Maılybaevtyń tájirıbesi men kúsh-qýaty «san qıly salalarda qajet bolýy múmkin» deıdi. «Ákimshiliktiń ıdeologıalyq blogynda keıingi jyldary jınalǵan bul tájirıbe osy joldy jalǵastyratyn basqarýshylardyń úlken tiregine aınala alady» deıdi reseılik saıasattanýshy Sergeı Rekeda.
Qazir Baǵlan Maılybaev Qazaqstan ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Astanadaǵy tergeý abaqtysynda otyr. Ol "memlekettik qupıany zańsyz jınaǵan, taratqan jáne jarıa etken" dep aıyptalady. Maılybaevtyń isi - «qupıa» belgisi bar is. Prezıdent ákimshiligi ishki saıasat bólimi bastyǵynyń burynǵy orynbasary Nıkolaı Galıhın de osyndaı aıyppen Baǵlan Maılybaevpen birge ustalyp, qamaýǵa alynǵan.
