Jańa jyldyń shyǵý tarıhy týraly túrli pikirler aıtylyp ta, jazylyp ta jatyr. Ózge ulttyń Jańa jyl merekesi jaqyndaǵandyqtan, bul qalypty jaǵdaı. Alaıda Býrahan Dakanov atty jeli qoldanýshysy buryn sońdy aıtylmaǵan tarıhty óziniń feısbýk paraqshasyna jarıalady. Atalǵan jazbany Qamshy.kz aqparat agenttigi oqyrman nazaryna usynady.
Osy jańa jyl kele sala: «Oıbaı daıyndalaıyq, shyrsha taýyp, ony bezendireıik» — dep sharq uramyz. Degenmen, osy mereke qalaı paıda boldy, qyzyl malaqaıly shal kim degen suraqqa eshkim bas qatyrmaıdy, tek «elden qalmasaq boldy», deımiz de, qalǵanyna mán bermeımiz. Biraq sol durys pa?
Osy máselemen bas qatyryp, erinbeı ǵalamtordyń burysh buryshyn aqtaryp, áıteýir taptym. Qysqasy, bul mereke kres jastanǵandardyń merekesi emes eken. Negizinde áńgimeniń kókesi mynaý. Másele bylaı bastalypty — erte erte ertede, (tek bul ertegi emes, biraq árbir erteginiń astynda jasyrynǵan bir shyndyq bar) eshki júni keltede Alyp taýlarynyń baýyryn mekendegen kelt (bolashaq galldar) ataýly taıpa ómir súrgen eken.
Olar shyrshalardyń ishinde orman arýaqtary,jyn shaıtan ómir súredi dep senip — ýaqytynda qurbandyq shalyp otyrǵan. Al qandaı qurbandyq? Áńgimeniń qyzyǵy osy jerde, olar shyrshalarǵa jyn shaıtandar aýqat qylsyn dep adamnyń ishek qarnyn, súıekterin ádemilep ilip qoıýdy ádet qylǵan. Osylaı talaı jyl tyrqyrap júrgen keltterdi kres qushqandar — qylyshtyń júzimen betterin beri buryp, sebepsiz adam óltirýdi (qurbandyq shalý, iship alyp tóbelesý, bir birin oınap o dúnıege attandyrý) toqtatady.
Keıin qazaqtyń «qasqyrdy qansha tárbıeleseń ormanǵa qarap ulıdy» degendeı oınaıtyn oıynshyǵynan aıyrylǵan keltter: bolmasańda uqsap baqtyń kebin kıip-ishek qaryndarmen adamnyń bastarynyń ornyna neshe túrli jyltyraqtarmen (gırlándy) jáne túrli tústi áınek sharlarmen shyrshalaryn bezendirip qoldarynyń qyshýyn qandyrǵan deıdi.
Al el jurttyń murjasynan kirip, shyrshanyń astyna sálem saýqat salatyn qyzyl telpekti shal da jetisip turǵan joq negizi. Ol shaldy da osy jaýyz keltter oılap tapqan, biraq buryn bul shal qazirgideı el jurtqa qýanysh, balalarǵa oıynshyq berý úshin emes, álgi shyrshaǵa ishek qaryn ilmegenderdiń úıine baryp, as qorytý júıesin suramaı alyp ketetin qanisher shal bolǵan eken.
Qazirgi qyzyl dorbasymen qyzyl shapany bar Santa Klaýs — keltterdiń qandary aqqan ishek qarnyn dorbasyna salyp, ústi basy alqyzyl qan bolǵan sol shaldyń zamanaýı beınesi. Aıtpaqshy shaldyń asıstenti bolǵan Aqshaqardy kezinde keltterdiń kún qatty borandatyp, aınala aq tútek bolǵanda ormandaǵy bir shyrshaǵa jalańash arqandap, borandardyń ámiri dep eseptelgen jańaǵy shalǵa tartqan qurbandyqtary eken.
Al endi kele jatqan Jańa jyldaryń qutty bolsyn. Burynǵy «Aıaz ata alyp kete me, toq ishegimdi alyp kete me?» dep qorqyp, túnimen uıyqtamaı otyrǵan keltterdeı tań atqansha toılaýlaryńyzdy tileımin.
İzgi nıetpen Býrahan Dakanov
