Reseıdegi prezıdent saılaýyna bir aıdan az ýaqyt qaldy. Saılaýda kim jeńiske jetýi múmkin? Reseı bıligindegi aýys-túıis Qazaqstanǵa áser ete me? Qamshy.kz aqparat agenttigi osy jáne ózge de suraqtarǵa jaýap izdep kórdi.
Reseıdegi prezıdent saılaýy 18 naýryzda ótedi. Bıyl prezıdent ádettegideı 4 jylǵa emes, 6 jylǵa biraq saılanady. Reseı taǵynan segiz adam úmitker: Reseıdiń qazirgi prezıdenti Vladımır Pýtın, ilgeride Sankt-Peterbýrg gýbernatory bolǵan Anatolıı Sobchaktyń qyzy Ksenıa Sobchak, «Reseı jalpyhalyqtyq odaǵy» partıasynyń negizin salýshy Sergeı Babýrın, qansha saılaýda súrinse de, kúreske toımaıtyn Vladımır Jırınovskıı, 90-jyldary «Alma» («Iabloko») partıasynyń basshysy retinde tanylǵan Grıgorıı Iavlınskıı, Lenın atyndaǵy Keńshar dırektory Pavel Grýdının, Reseı Federasıasy komýnıstik partıasynyń múshesi Maksım Sýraıkın, 2012 jylǵa deıin jeke kásipkerlerdiń quqyǵy jónindegi ýákiletti ókili bolyp qyzmet atqarǵan Borıs Tıtov.
Kórip otyrǵandaryńyzdaı, Pýtınge qarsylas bolatyndaı myqty kandıdat joq. Barlyǵy derlik – qazirgi prezıdenttiń aınalasyndaǵy adamdar.
Saılaýǵa túsetin úmitkerler tizimi jarıa bolmaı turyp, túrli boljamdar aıtyldy. Reseıdiń áleýmettik qyzmeti «Pýtınniń ornyn kim basýy múmkin?» degen suraqqa saýalnama júrgizdi. Saýalnama nátıjesinde, úzdik bestikke Reseıdiń saıası elıtasy kirdi. Birinshi orynda – Dmıtrıı Medvedev. Ol buryn prezıdent bolǵan, tájirıbesi bar. Ekinshi orynda – Sergeı Sobánın. Úshinshi orynda – Alekseı Dúmın. Tórtinshi orynda – RF Qorǵanys mınıstri Sergeı Shoıgý. Besinshi orynda – Federasıa keńesiniń tóraıymy Valentına Matvıenko. Beseýi de Pýtınniń komandasyndaǵy saıasatkerler ekenin baıqaýǵa bolady.
Sarapshylardyń kóbi Vladımır Pýtınniń qaıta saılanatynyna esh kúmán keltirmeıdi. Ol buǵan deıin úsh ret saılaýda jeńiske jetip, el basqarǵanyna attaı 18 jyl toldy. Dmıtrıı Medevedev prezıdent bolǵanda da halyq onyń kózboıaýshylyq ekenin, Medvedevtiń tek qýyrshaq ekenin, al shyn mánindegi bılik Pýtınniń qolynda turǵanyn jaqsy bildi.
Negizi sarapshylardyń boljamy qısynǵa keledi. Ras, Pýtınniń básekelesteri álsiz. Halyqtyń kóbi Pýtındi qoldaıtynyn da eskerý kerek. Mysaly, 2017 jyldyń aıaǵynda júrgizilgen saýalnamaǵa qatysýshylardyń 82 paıyzy Pýtındi tańdaǵan. Budan shyǵatyn qorytyndy – Reseı halqynyń jartysynan kóbi Pýtınniń júrgizip otyrǵan saıasatyn jaqtaıdy, Kremldiń agresıasyna qarsy syrtqy jaýlardan Pýtın ǵana qorǵaıdy dep senedi.
Reseıdegi prezıdent saılaýy Qazaqstannyń syrtqy jáne ishki saıası jaǵdaıyna qalaı áser etedi? Bizdiń oıymyzsha, eki el arasyndaǵy jaǵdaı aıtarlyqtaı ózgeriske ushyraı qoımaıdy. Reseıdegi bılik basyna kim kelse de, Pýtınniń jolyn ary qaraı jalǵastyryp áketedi. Sebebi, sózimizdiń basynda aıtyp ótkenimizdeı, Reseı halqynyń basym kópshiligi Pýtındi qoldaıdy. Sondyqtan Pýtınniń ornyna basqa adam kelgenniń ózinde ol Pýtınge uqsaýǵa tyrysady.
Kim saılansa da, Reseıde aıtarlyqtaı radıkaldy ózgerister bolmaıdy. Sonymen qatar Reseıdiń kórshi eldermen qarym-qatynasynda da oń ózgeristerdi kútý – bos áýreshilik.
Qazir Reseıdiń ekonomıkasy sanksıalardyń áserinen biraz turalap qaldy. Saılaýshylarǵa jemqorlyqtyń tamyryna balta shaýyp, kedeılikpen kúresetin basshy kerek. Sondyqtan Kreml saılaý naýqanynda qatań senarı ustanyp, prezıdentikke úmitkerler qataryna ondaı adamdy jolatqan joq.
Kremldiń Ýkraınaǵa qatysty agresıaly saıasaty ózine soqqy bolyp tıdi. Sharýasy shatqaıaqtap, qaltasynyń túbi kórinip qaldy. Sırıadaǵy soǵysqa aralasqan soń azyn-aýlaq qazynasy taqyl-tuqyl taýsylýǵa aınaldy. Qazaqstan men Reseı bir ekonomıkalyq odaqta bolǵandyqtan, kórshi eldegi aýyr jaǵdaı Qazaqstanǵa áser etip jatyr. Prezıdent taǵynda Pýtın qalsa, óziniń ımperıalyq ambısıasyn aıǵa bilep, zorlyqshyl saıasatyn jalǵastyrady. Basqa úmitkerdiń baǵy jansa da, jalǵyz odaqtasy Qazaqstannan aırylǵysy kelmeıtini anyq.
