Ul ósken soń qudandalyq jaıymen nebir elge at basyn tireıdi ekensiń. Qaısy kúni Qyzylordadaǵy nemere inimizdiń balasy Taldyqorǵannyń boıjetkenin unatyp, qudalyqqa meni de shaqyrdy. Jıynyp, terinip bardyq. Jastyǵymyz ba, bolashaq kelinniń rý, taıpasyn suramappyz. Jaıǵasyp otyryp, tanysý bastalǵanda bizdiń tama ekenimizdi estip, qudamyzdyń degbiri qashty. «Jalaıyr Shejiresi» degen jýan kitapty alyp, paraqtap ta tastady. Ózimiz qatarly jigit bolǵan soń, sebebin suradyq. Qudamyz jaýap qatar, qatpasyn bilmeı birqydyrý ýaqyt otyrdy. Sonan soń ǵana tilge keldi.
- Biz jalaıyr ishindegi Oraqty atty rýdanbyz, jalaıyrdyń noqta aǵasymyz. Jalaıyrǵa keıin kelip qosylǵan, túp tamyrymyz tama ekenin qarttarymyz atap aıtyp otyratyn. Jańa sizderdiń de tama ekenderińizdi bilgen soń aramyzǵa jeti ata tústi me, joq pa, sony sanap jatqanym ǵoı. On atadan asyppyz. Zárem qalmap edi.
Osy áńgimeni Almatydaǵy tamalar uzaq áńgime jasaǵan. Tamadan shyqqan Oraqty batyr erterekte quramynda jalaıyr da bar úlken atty jasaqty basqarypty. Jalaıyrlarmen ábden aralasyp, qyzdaryna úılenipti. Endi elge qaıtamyz degende jalaıyrlar shylbyryna jarmasyp, jalaıyr ishinde qalýdy, noqta aǵa bolýdy ótinipti. Kelinshegi de qıǵylyqtap, aqyry, Oraqty batyr atamyz endigiári jalaıyrdyń qolyn bastap, qala beripti. Qudamen osy áńgimeni bólistim.
- Negizi, durys. Bylaıǵyda jalaıyr degenimen bular ishterindegi myrza, aryq-tynym, qalpe, oraqtyny jeme-jemge kelgende bólip tastaıdy. «Shettibaı» ataıdy. Qazir, áıteýir, kóneni biletin shaldar azaıyp, búgingi jastar ar jaǵymyzdy umyta bastady. Biraq, óz basym, ul-qyzdaryma eskertip qoıǵanmyn.
Qudamyzdan negizinde búkilisi biletini bar, jıyn ashyp shyndaryna nege kóshpeıtinderin suradym.
- Bolǵan ondaı oı. Bir jornalshy aǵamyz bar edi, onshaqty jyl buryn betimizden qaıtardy, ózi dúnıeden ótti. Balalardy sińbe etpeıik degen sóz aıtqan soń toqtaǵanbyz. Qý bala úshin nege kónbeısiń. Negizinde osynda jalaıyrdyń eki-úsh aqsaqaly bar, ásire rýshyl. Myna naımanmen kúndes talaspaıtyn kúni joq. Al naımanda ol qylyq joq. Sonda da naımandy ózderinshi unatpaıdy. Kerisinshe naıman unatpasa kerek edi.
Qudamyz úı sharýasymen aınalysyp ketken kezdi paıdalanyp, Jalaıyr shejiresin aldym. Mássaǵan! Tamanyń Oraqty batyryn jalaıyr etkeni oıynshyq eken! Bar tamany oraqtymen qosyp, jalaıyrdan taratyp tastapty. Senseńiz de, senbeseńiz de solaı. Tama túp-túgel jalaıyrdan shyǵypty! Qudaı-aý, ótirik aıtýdyń da shegi, yńǵaıy bolmaýshy ma edi? Mynalary tym artyq!
Qudama renishimdi aıttym. Ol ne desin? Kitap basylǵaly on bes jyl. Shejireni quraǵan aqsaqaldyń uly ol kezde mınıstr eken. Jazǵandy jalpaǵynan basyp jibergen ǵoı. Bir táýiri odan beri qaıyra basylmapty. Qyzyǵy-mınıstr jalaıyrymyzdyń ózi «shettibaı»-myrza, qyzdyń balasy-jıen eken. Ol da jalaıyr ekeni dáleldeý úshin tyrashtanǵan-aý!
Jalaıyrǵa sińgen tama-oraqty baýyrlarymyzdy taýyp-bir qýanyp, aqsaqaldardyń sonsha ótirik aıtatynyna bir renjip qudalyqtan qaıttyq. Jaraıdy, sińgen el-sińip ketti. Biraq barlyq tamany jalaıyr jasaǵandary
uıatty umytý emes pe? Osyndaı daraqy rýshyldyqty qaıtsek qoıamyz? Túptiń-túbinde osy qudalyqtaǵydaı ashylyp qalady ǵoı.
Sáýlebek Qosaı
