Aq Jaıyq óńirindegi irgeli sút óńdeýshi «Bereke» JSHS-nyń naryqtyń talaptaryna saı tehnıkasyn, tehnologıasyn jańartý jumystaryn tabysty júrgizýde. Eski ǵımaratyna da qaıta jóndeý jumystary bastalǵan. Jańa tehnologıalardyń engizilýimen ondaǵy shyǵarylatyn ónimder túrleri molaıa tústi. Búginde atalmysh zaýyt 30 shaqty sút ónimderiniń túrlerin óndiredi.
Kásiporyn basshylyǵy shıkizattan taryqpas úshin sharýashylyqtardy damytýǵa mán-mańyz berip otyr. Zelenov aýdanyndaǵy Volodarka aýylynda et baǵytyndaǵy 200 iri qara baǵylýda. Bıyldan bastap sút baǵytyndaǵy analyq mal ustaý josparlanyp, mal azyǵyn daıyndaýǵa 450 gektar jer telimi alyndy. Kásiporyn et óńdeý baǵytyn ekinshi kezekke qaldyryp, sút óńdeý baǵytyna basymdyq berýge qam-qareket jasaýda. Óıtkeni óndiris orny shıkizattan taryǵyp, tek jergilikti sútke ǵana ıek artsa, sút ónimderin óndirýdiń qıynǵa soǵatynyn jaqsy sezindi. Sondyqtan belgili kólemde jergilikti tabıǵı sútpen jáne osy zamannyń talabyna sáıkes basqa da sút ónimderin shyǵarýda paıdalanylatyn shıkizattarmen jumystanýdy kózdeıdi. Qazir «berekelikter» sút ónimderin óndirýdiń turaqty irgetasyn qalyptastyrýǵa jumylǵan.
Eýrazıalyq odaq sheńberinde Aq Jaıyq óńirine de syrttan sút ónimderi kóp tasymaldanady. Qatań naryqtyq básekelestik jaǵdaıynda jergilikti óndirisshi «Bereke» tehnıka, tehnologıa jaǵynan kóshten qalyp qoımaı ma degen suraǵymyzdy seriktestik dırektory Qymbatbek Aıdarovqa tótesinen qoıdyq.
– Tutynýshy jergilikti sút ónimderiniń qandaı tehnıka, tehnologıamen shyǵarylatynyn bilmeýi yqtımal, biraq zamanaýı tehnologıamen óndirilgen jergilikti ónimderdi kórgisi keletini zańdy. Árıne, bul jaǵynan ázirge maqtana almaımyz. Óıtkeni kúni keshege deıin biz óndirisshi retinde tabıǵı ónimderimizdi, sonyń tehnologıasyn, sapasyn saqtap, joǵaltpaý baǵytyn ustandyq. Mine, sol maqsatymyzdy oryndadyq. Túsine bilgen adamǵa, bul – bizdiń qol jetkizgen turaqty deńgeıimiz. «Berekeniń» ónimderi burynǵysynsha adam aǵzasyna paıdaly qasıetterin saqtap qaldy. Biraq básekeniń aty báseke. Saýda oryndaryndaǵy sórelerge jaıǵasqan ónimderde kásiporynnyń úlesi sondyqtan da azdaý shyǵar. Qazirgi ýaqytta ónimderimiz ózimizdiń dúkenderde, bazarlarda jáne «Sýrovskıı», «Lıder», «Báıterek» syndy iri saýda oryndarynda tabıǵı ónim retinde usynylýda. «Berekeniń» sút ónimderi tabıǵı bolǵandyqtan, óziniń qasıetine saı negizinen 3-5 kúnge buzylmaı saqtalady. Alaıda naryqtaǵy suranysty eskere otyryp, ekinshi kezekte taza tabıǵı men qospasy bar ónimderdi shyǵarýǵa bet burýdamyz. Ondaı ónimderdiń saqtalý merzimi – bir aı ǵana. Alaıda saqtalý merzimi alty aıǵa shydaıtyn qospasy kóbirek ónimderdi shyǵarýǵa moraldyq turǵydan tartyndyq. Búginde 30 kúnge deıin saqtalatyn jańa ónim irimshiktiń 100, 200, 400, 500 gramdyq qalbyrdaǵy jańa túrleri («Iantarnyı», «Drýjba», «Astana» dep atalady) shyǵarylýda. İrimshiktiń alty aıǵa, bir jylǵa deıin buzylmaıtyn túrlerin shyǵarýǵa bolady. Alaıda ónimderimizdi alysqa tasymaldamaımyz. Óńirdegi tutynýshyǵa kúnbe-kún óndirip, balǵyn túrinde usynamyz. Qazir 100 gramdyq irimshikti tutynýshyǵa usyndyq, ónim ótkizýde esh túıtkil joq. Sondaı-aq burynnan óndiriletin «Bıfıdok», «Bıfııogýrt», «Bıfılaıf» syqyldy tabıǵı ónimder óndirisi qaz-qalpynda saqtaldy. Árıne, tabıǵı ónimder óndirisiniń ózindik kemshilikteri de joq emes, olar uzaq merzimge jaramsyz, tabıǵı maıdyń jáne irimshiktiń baǵasy sóredegi qospasy mol ózge osyndaı ónimderge qaraǵanda sál qymbattaý bolatyny taǵy bar. Biraq, bastysy ol ónimder tabıǵı. Qaısysyn tutynatynyn tutynýshy ózi sheshedi. Qospasy orta mólsherdegi ónimder óndirisi tehnologıasyn tájirıbe retinde paıdalanyp, ónimderi shyǵaryldy, degýstasıa jasaldy. Baıqaǵanymyz, ondaı ónimder básekege bek jaramdy ári quramyndaǵy qospasynyń adam aǵzasyna esh zıany joq, – dedi Qymbatbek Qadyruly.
Sút óńdeý kásipornyna jas mamandardy jumysqa qabyldaý, óndiris úrdisine tárbıeleý júmystary basshylyqtyń nazarynda. Tájirıbeli óndirisshi, bilikti basshy, ultjandy azamat Qymbatbek Qadyruly bir jyldary aýyl-aımaqty aralap, tehnolog mamandyǵyna oqytýǵa ul-qyz izdep, taba almady. Sodan mektepti óte jaqsy bitirgen óziniń eki qyzyn sút ónimderi tehnologyna Almatydan oqytyp aldy. Qazir onyń turmys qurǵan qos qyzy Gúljan Násipqalıeva men Gúlshat Qabdoshevalar kásiporynnyń beldi mamandary bolyp qalyptasty. Sonymen qatar óndiristik mashyqtan ótýge kelip, ózderin jaqsy qyrynan tanytqan bir kezdegi stýdentter Gúljan Jumaǵojıeva, Aınur Sársenǵalıevalar búginde kásiporynda tehnolog qyzmetin minsiz atqarýda.
Qoryta aıtar bolsaq, 200-deı adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyrǵan BQO-daǵy «Bereke» ýaqyt kóshinen qalmaı, bıikterge umtylady.
