3 - naýryzda ne bolǵanyn bilesiz be?

3 - naýryzda qandaı qyzyqty oqıǵa boldy?

Búgin – Búkilálemdik jazýshylar kúni. Bul mereke kúntizbege 1986 jeltoqsanda ótken halyqaralyq PEN-klýbynyń bastamasymen engizildi.

PEN klýby ("pen" aǵylshyn tilinen aýdarǵanda "qalam" degen maǵynany bildiredi. Biraq atalǵan sóz úsh sózdiń bastapqy árpinen quralǵan abrevıatýra bolyp sanalady: Poet – aqyn, Essayist – ocherkshi, Novelist – jazýshy) HH ǵasyrdyń basynda jazýshy Ketrın Skott ıdeıasymen Londonda quralǵan.

Sonymen qatar, búgin – halyqaralyq balalar televıdenıesi men radıohabar taratý kúni. BUU balalar qorynyń (IýNISEF) bastamasymen toılana bastaǵan. Merekeniń maqsaty - eresekterge telekórermenderdiń taǵy bir kontenti – búldirshinder men balalar bar ekenin eske salý. Atalǵan mereke naýryzdyń birinshi jeksenbisinde atalyp ótedi.

Búgin – Japonıada qyzdar kúni. Bul kúni japon qyzdary kımono kıip, bir-birine qonaqqa baryp, syılyq almasady. 

Sonymen birge, búgin Grýzıada analar kúni atalyp ótedi. Grýzıanyń birinshi prezıdenti Zvıada Gamsahýrdıanyń bastamasymen mereke toılana bastaǵan. 1991 jyly Grýzıanyń joǵarǵy soty meıramdy zańdastyrdy.

3 - naýryzda álemde bolǵan tarıhı oqıǵalar

1639 jyly álemdegi eń bedeldi oqý oryndarynyń biri, AQSH-tyń Boston qalasynda negizi qalanǵan ýnıversıtetke mesenat Djona Garvardtyń esimi berildi;

1876 jyly Qoqan handyǵy Ferǵana oblysy dep atalyp, Reseı Imperıasyna qosyldy;

1876 jyly jyly Kanadanyń astanasy Vankýverden Sıetlge (AQSH) álemdegi alǵashqy halyqaralyq avıaposhta jóneltildi. 

1913 jyly Vashıngtonda AQSH prezıdentin ulyqtaý qarsańynda "barlyq turǵyndarǵa teń daýys berý quqyǵy berilsen" degen uranmen 5 000 áıel sherýge shyqty;

1915 jyly AQSH-ta Tomas Dıksonniń "Chelovek klana" romany boıynsha túsirilgen "Rojdenıe nasıı" (rejıser Devıd Grıffıt) atty fılmniń tusaýkeser rásimi ótti;

1921 jyly kanadalyq fızıolog Frederık Grant Bantıng ınsýlın gormonyn oılap taýyp, 1923 jyly Nobel syılyǵyn ıelendi;

1923 jyly álemde alǵash ret "Time" aptalyq gazeti satylymǵa shyqty;

1924 jyly Túrik ulttyq assambleıasy Osman dınastıasyn taratyp, halıfatty jáne bıliktiń basqa da dinı organdarynyń kúshin joıdy. Nátıjesinde zaıyrly oqý oryndarynyń komısarıaty quryldy.

3 - naýryzda Qazaqstanda bolǵan tarıhı oqıǵalar

1995 jyly Halyqaralyq Araldy qutqarý qory quryldy;

2010 jyly Astana qalasyndaǵy Astana Tower ǵımaratynda Fınlándıanyń Qazaqstandaǵy elshiligi ashyldy;

3 - naýryzda álemde týǵan tanymal tulǵalar

1805 jyly shveısarıalyq saıasatker, Shveısarıanyń tuńǵysh prezıdenti Ionas Fýrrer dúnıege keldi;

1847 jyly AQSH ǵalymy, ónertapqysh jáne kásipker, telefondy oılap tapqan Aleksandr Bell dúnıege keldi;

1899 jyly "Trı tolstáka" ertegisiniń avtory, jazýshy Iýrıı Olesha dúnıege keldi;

1925 jyly KSRO jáne Reseıdiń teatr jáne kıno aktrısasy Rımma Markova ómirge keldi. Ol "Gardemarıny, vpered!", "Nochnoı dozor", "Otes ı syn" atty fılmder arqyly kórermenge tanys;

1940 jyly keńes jáne reseılik teatr jáne kıno akteri Georgıı Martynúk dúnıege keldi. Ol – RKFSR-diń eńbek sińirgen ártisi (1981), RF halyq ártisi (2003);

1948 jyly keńes jáne reseılik teatr jáne kıno akteri Vladımır Borısov dúnıege keldi. Ol – RKFSR-diń eńbek sińirgen ártisi (1989), RF halyq ártisi (1999);

3 -naýryzda Qazaqstanda kimder týdy?

1914 jyly Qazaqstannyń halyq ártisi, ánshi Lı Ham Dek dúnıege keldi;

1915 jyly profesor, tarıh ǵylymdarynyń doktory, Kazaq KSR eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Uly Otan soǵysyna qatysqan ardager Pavel Pahmýrnyı dúnıege keldi;

1930 jyly tehnıka ǵylymdarynyń doktory, profesor, ken isi salasyndaǵy qazaq ǵalymy Maıjan Muqyshev dúnıege keldi;

1931 jyly profesor, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, QR Ulttyq ǵylym akademıasynyń akademıgi, Qazaq KSR halyqqa bilim berýdiń úzdigi, KSRO Joǵary mektebiniń úzdigi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Kúlásh Qunantaeva dúnıege keldi. Ol Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 9-10 shaqyrylymyndaǵy depýtaty bolǵan;

1983 jyly "QazPoshta" AQ-nyń burynǵy basqarma tóraǵasy, Bas prokýratýranyń quqyqtyq statısıka jáne arnaýly esepke alý jónindegi komıtettiń eks-tóraǵasy Baǵdat Mýsın dúnıege keldi.

 Derekkóz: sputniknews.kz

Usynǵan: Maqpal Sembaı