ASTANA. QazAqparat - Memlekettik jastar saıasatyn iske asyrýda qoǵamdyq uıymdardyń, jastar birlestikteriniń roli óte zor. Olar jastar arasynda durys ıdeologıanyń qalyptasýyna yqpal etedi. Statısıkaǵa sensek, sońǵy 11 jyl ishinde jastar uıymdarynyń sany 7 esege artqan. Al jastar saıasatyn qarjylandyrý sońǵy 7 jyl ishinde 10 esege ósken.
Jyl basynda «Memlekettik jastar saıasaty» týraly Zań jobasy qabyldanǵan bolatyn. Qujatta memlekettik jastar saıasatynyń basty úsh mindeti qamtylǵan. Atap aıtqanda, jastardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý, jastardy eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq saıası ómirine tartý, azamattyqqa tárbıeleý jáne qazaqstandyq patrıotızmdi nyǵaıtý. Al memlekettik jastar saıasatynyń negizgi baǵyttarynda olardyń ishinde qoljetimdi jáne sapaly bilim berýdi qamtamasyz etý, ǵylymı-tehnıkalyq áleýetti damytý, densaýlyq saqtaý, salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý, jumyspen qamtý, jastar arasynda kásipkerlikti damytý sharalary qamtylady.
Bul maqsattardy iske asyrýda jastar uıymdarynyń kómegi az emes. Óıtkeni, jastar saıasatyndaǵy basty oryndy alatyn, jastar tarapynan kóterilgen máselelerdiń qyr-syryn biletin tikeleı solar. Jastar uıymdary álemdik tájirıbede jastar saıasatyn oryndaýshy asa mańyzdy sýbektiniń qyzmetin atqarady. Olarǵa tıisti quqyqtar berip, teń qarastyrý, pikirimen sanasý qajet. Birlestikterdiń jumysy kóleńkede qalyp qoımaýy tıis, sonda ǵana olardyń jumysy jemisti bolady.
Biz Shymkent qalasyndaǵy «Nur álem» jastar qoǵamdyq birlestiginiń jetekshisi Bektaı Ormanovty sózge tarttyq.
«Nur-Álem» 2006 jyly quryldy. Qurylǵan kúnnen bastap OQO barlyq qalalyq, aýdandyq ishki saıasat bólimderimen, jastar saıasaty jáne tilderdi damytý basqarmasymen, Jastar ortalyqtarymen yntymaqtasa jumys istep kelemiz. Bizdiń mindetimiz - áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası úrdisterdi zertteý, taldaý jáne boljaý, zamanaýı ádistemeler men tehnologıalardy engizý, uıymdastyrý, jastar problemalaryna qatysty baǵdarlamalar, jobalar jasaý, jastardyń azamattyq oı-pikirin, tanym talǵamyn joǵary dárejede jetkize alatyn tulǵalyq qasıetterin qalyptastyrý» deıdi Bektaı.
Birlestik 2006 jyldan beri respýblıka, oblys kóleminde 15-ke jýyq jobany júzege asyrýda. Onyń ishine ishki saıasattyń basym baǵyttary boıynsha sosıologıalyq zertteýler keshenin uıymdastyrý, jastardyń elimizdegi túrli jaǵdaılarǵa baılanysty kózqarastary men pikirlerin anyqtaýǵa, jastardy salaýatty ómir saltyna baýlýǵa baǵyttalǵan jobalar bar. Sosıologıalyq zertteýlerdiń saýalnamalyq, fokýs-top, kontent taldaý, baqylaý, sarapshylyq suhbat t.b. ádisteri boıynsha jumystar atqarady. Al sol zertteýlerdiń qorytyndysy negizinde problemalardyń aldyn alý boıynsha usynystar ázirlenip, tıisti mekemelerge materıaldar jiberiledi. Iaǵnı, «nur-álemdikter» kóptegen máselelerdiń sheshilýine uıytqy bolyp júr deýge bolady.
Máselen, birlestik júrgizgen bir taldaýdyń nátıjesine kóz salaıyq. Ońtústik óńirdegi otbasylardyń ajyrasý kórsetkishin osy jerden kórýge bolady. 2010 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysynda 21711 neke zańdy túrde qıylsa, 3013 ajyrasý oqıǵasy tirkelgen. Ol nekelesýdiń 13,9 %-yna teń. Al, 2014 jyly 23737 nekelesý faktisi, 4420 (18,6%) ajyrasý oqıǵalary tirkelgen. Ajyrasý jaǵdaılarynyń 5 jylda 5 %-ǵa artqanyn baıqaýǵa bolady.
«Sońǵy jyldary jastardyń arman-maqsattary, oı-nıeti edáýir ózgergen, - deıdi birlestik jetekshisi. - Jastar materıaldyq qundylyqtardy kóbirek oılaıdy. Olardy óz mamandyǵy boıynsha jumysqa turý, jastar arasyndaǵy qylmys, oqý ornyndaǵy paraqorlyq sekildi máseleler alańdatady. Onyń bárin osy zertteýler arqasynda anyqtap otyrmyz. Ońtústik Qazaqstan oblysy - respýblıka boıynsha halyq sany eń kóp shoǵyrlanǵan aımaq. Halyqtyń 16 %-y osynda turady. Demek, nazar aýdaratyn máseleler de az emes. Solardy taldap, dınamıkasyn saraptap, turǵyndar arasynda suraý júrgizip, tolǵandyratyn máseleleri boıynsha qorytyndy jasaýǵa tyrysamyz».
9 jyldan bergi nátıjeli eńbektiń arqasynda qoǵamdyq birlestik 2015 jyldyń «Eń úzdik jastar qoǵamdyq birlestigi» atanypty.
Derekkóz: QazAqparat
