Jaqynda ǵana ótken jańa Konstıtýsıany qabyldaý jónindegi referendým memlekettiń áleýmettik saıasatyn odan ári damytýdy kózdegen mańyzdy saıası-quqyqtyq oqıǵalardyń birine aınaldy. Jańartylǵan negizgi zań balalar men otbasy ınstıtýtyna jáne adam quqyqtaryn qorǵaýǵa basa nazar aýdardy. Bizdi qandaı ózgerister kútip tur? Balalar quqyǵyn qorǵaý zańda qandaı ózgerister bar? Bul týraly tolyǵyraq maqaladan bile alasyzdar.
Konstıtýsıanyń jańa redaksıasynda neke men otbasy, ana bolý, áke bolý jáne balalyq shaq memleket tarapynan qorǵalady degen ereje saqtalyp, kúsheıtildi. Osylaısha, balanyń áleýmettik qorǵaýǵa, otbasynda turýǵa, densaýlyqty qorǵaýǵa, bilim alýǵa jáne qaýipsizdikke quqyqtaryn qamtamasyz etý úshin memlekettiń jaýapkershiligi bekitiledi.
"Jańa konstıtýsıa jobasynyń 30-babynda neke men otbasy, ana bolý, áke bolý jáne balalyq shaq memlekettiń qorǵaýynda ekendigi bekitilgen. Bul memlekettiń balanyń áleýmettik qorǵaý, otbasy, densaýlyq saqtaý, bilim berý jáne qaýipsizdik quqyqtaryn qamtamasyz etý úshin jaýapkershilikti óz moınyna alatynyn bildiredi", – dep atap ótti Bala quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zakıeva.
Onyń aıtýynsha, ótken jyldyń ózinde memleket táýekelderdi ýaqtyly anyqtap, qaýipterdiń aldyn alyp, balany quqyqtyq qorǵaýdy qamtamasyz etken 51 myńnan astam jaǵdaı men jaǵdaılar tirkelgen. 2026 jylǵy qańtarda memlekettik qoldaý sharalaryn biryńǵaı júıege biriktiretin 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan "Qazaqstan balalary" Tujyrymdamasy bekitildi. Qujat qaýipsizdik, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne otbasylyq saıasat máselelerin qamtıdy, 158 is-sharany qamtıdy jáne ólshenetin tıimdilik kórsetkishterin engizedi.
Balalardyń qaýipsizdigin qalaı kúsheıtemiz?
Budan bólek tek resmı kepildikterge ǵana emes, balalardy praktıkalyq qorǵaýǵa basa nazar aýdarylady. 2026 jyly psıhologıalyq kómek ortalyqtary damýda, "111" biryńǵaı baılanys ortalyǵy jumys isteıdi, zorlyq-zombylyqtan jáne sıfrlyq qaterlerden qorǵaý boıynsha sharalar engizilýde, sondaı-aq balalardyń aqparattyq qaýipsizdigine baqylaý kúsheıtilýde. Internettegi qorqytý men qaýip-qaterdi qosa alǵanda, táýekelderdi erte anyqtaý boıynsha jumys keńeıýde.
Ózgerister balalar men olardyń otbasylarynyń ómiriniń negizgi salalaryna áser etedi. Bilim berý júıesinde oqytýdyń qoljetimdiligi men sapasyna, sondaı-aq qaýipsiz ortany qalyptastyrýǵa nazar kúsheıtiledi. Densaýlyq saqtaýda profılaktıka men erte dıagnostıkanyń basymdyǵy saqtalady. Áleýmettik saıasatta ataýly kómekti qosa alǵanda, balalary bar otbasylardy qoldaý sharalary keńeıtilýde.
