«Qazaqstanda 400 myńnan asa ana balalaryn jalǵyz tárbıelep otyr» degen aqparatty oqydym. Buǵan zamannyń ózgerýi, áıelderdiń eńbekke aralasýy, januıany saqtaý úshin barlyq júkti moıynǵa alýy – basty sebep pe dep oılaımyn.
Bul – 90 jyldardaǵy qıyndyqtyń jemisi. Onyń aldynda «Anany qorǵaý kerek» degen jeleýmen qazaq otbasyn buzýǵa jasalǵan saıası jumystardyń sońy áıelderdiń jalǵyzbasty atanýyna alyp keldi. Odan keıin, qyzdarymyz tirshilikke beıimdelý jaǵynan qatty damyp ketti de, jigitterimizdiń keıbir kózqarasy «artta» qalyp qoıdy. Qoǵamda jigitterdi qorǵaý máselesi burynǵydaı bolmaı qaldy. Úıi-kúıi joq jigitter úılenbeýge sebep izdeıdi. Alysqa barmaı-aq qoıaıyq, Almaty men Astanadaǵy qazaq jastarynyń, ásirese, jas jigitterdiń kóbi jumyssyz. Otbasynyń ydyraýyn áleýmettik máselemen salystyratyndar da kóbeıdi. Eger baıaǵy soǵystan keıingi jetimderdi baqqanymyz sekildi, jumyssyzdar men áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylarǵa memleket qamqorlyǵyna alsa, bul statısıkalyq derekter ózgerer edi. Jumyssyzdyq pen oqýdan shet qalǵan qazaq jigitteriniń úılený máselesi – qoǵamdy tolǵandyratyn dúnıe. Olarǵa tym quryǵanda, arzan nesıemen qoljetimdi jataqhana salynsa, quba-qup bolar edi. Qoljetimdi baspanaǵa ekiniń biriniń qoly jete bermeıtini taǵy bar. Meniń baqylaýym boıynsha, nekesiz týǵan balalarǵa «Ana úıin» salmaı, kerisinshe, anasy men balasynyń birge turýyna múmkindik jasap, bir bólmeli jataqhanalar salsaq, onda ákesi de otbasyna oralar edi. «Ana úıi» dep jeleýletip nasıhattaǵansha, ana balasynan aırylmaıtyndaı jaǵdaılar jasaǵanymyz durys. Sonda bala jetim bolmas edi. Áleýmettik máselesi sheshilse, áıel jalǵyz bolmas edi.
Jalǵyz áıel tragedıasy – balanyń anaǵa, ananyń balaǵa qurmetiniń joǵalýyna ákelip otyr. Bizdiń boıjetken qyzdarǵa qoǵam tárbıeleý sharalaryn uıymdastyrmasa, bolmaıdy. Jalǵyzbasty áıel men jalǵyzbasty ákeniń kóbeıýiniń taǵy bir sebebi – ulttyq tárbıeniń azdyǵy. Ulttyq tárbıe álsirep ketti. Qazaq qyzynyń ulttyq tárbıesi mektepten bastaý alýy qajet. Otandy súıýdiń, oshaqty saqtaýdyń, ana bolýdyń jaýapkershiligin kóp aıtpasaq, mektep kezinde qyzdardyń qulaǵyna quımasaq, erteń ózimiz utylamyz. Mundaı ulttyq tárbıeni nasıhattaıtyn sabaqtar bizdiń mektepterde múldem joq.
Aqushtap BAQTYGEREEVA
"Aıqyn" gazeti
