Osy jyldyń mamyr aıynda Elbasy bes ınstıtýsıonaldyq reformadan turatyn «100-naqty qadam» Ult josparyn jarıalaǵany bárimizge málim. Ult josparynyń 27-qadamy boıynsha Memleket basshysy jeke sot oryndaýshylar ınstıtýtyn odan ári damytýdy tapsyrǵan.
Jalpy alǵanda azamattyq-quqyqtyq daýlar boıynsha sheshimderdi oryndaý balamasyz negizde jeke oryndaýǵa berilýi memlekettik apparattyń júktemesin birshama azaıtary anyq. Elimizde jeke sot oryndaýshylar ınstıtýtyn engizý kezindegi basty maqsat ta memlekettik apparattyń júktemesin azaıtý jáne azamattarǵa tańdaý quqyǵyn bere otyryp, sot aktilerin sapaly jáne ýaqtyly oryndatý bolǵan bolatyn.
Búgingi tańda Ádilet mınıstrligimen 27-qadamdy iske asyrý maqsatynda jeke sot oryndaýshylar ınstıtýtyn damytý arqyly memlekettik sot oryndaýshylary qyzmetin birtindep qysqartý josparlanyp, birqatar is-sharalar júzege asyrylýda.
Birinshi kezekte Qazaqstan Respýblıkasynyń «Atqarý óndirisin jetildirý jáne uıymdastyrý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańynyń jobasy ázirlenip, Parlamentte qaralýda. Zań jobasy atqarýshylyq is júrgizý salasyn retteıtin zańnamany jetildirý, sot oryndaýshylaryna boryshkerlerge áser etýdiń naqty tetikterin berý, atqarý salasyndaǵy jumystyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Jobaǵa sáıkes memlekettik sot oryndaýshylarynyń óndirisinde memleketten nemese daýys beretin aksıalarynyń (jarǵylyq kapıtalyndaǵy qatysý úlesteriniń) elý jáne odan da kóp paıyzy memleketke jáne onymen úlestes zańdy tulǵalarǵa tıesili zańdy tulǵalardan, tabıǵı monopolıa sýbektilerinen óndirip alý, memleket óndirip alýshy bolyp tabylatyn ister: páterden shyǵarý, ornalastyrý, buzý, jer ýchaskesin alý, óndirý somasy 1000 AEK-ten asatyn óndirýler jáne múlikti tárkileý boıynsha atqarýshylyq qujattar qalady dep kútilýde.
Budan bólek, zań jobasy boıynsha jeke sot oryndaýshylary jumysynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda olardyń sotpen sanksıalanatyn áreketterin azaıtý, kómekshileriniń ókilettigin keńeıtý máseleleri kózdelgen. Qoldanystaǵy zańnamamen jeke sot oryndaýshylaryna jeke sot oryndaýshysy qyzmetimen aınalysýǵa lısenzıasy bar adam ǵana kómekshi bola alsa, jańa zań jobasynda bul mindettilik alynyp tastalǵan.
Sonymen qatar, áleýmettik mańyzy bar qujattardy (alıment, eńbekaqy) oryndaý qyzmetin memlekettik búdjetten qarjylandyrý belgilengen. Iaǵnı, alıment tólemderi boıynsha boryshkerge izdeý jarıalanýyna baılanysty úsh aıdan astam qaryzy bolsa ne boryshkerdiń turaqty tabysy, jumys orny, múlki bolmaý, al eńbekaqyny óndirý boıynsha boryshkerdiń óndirý júrgizetin qarajaty ne múlki bolmaý kezinde jeke sot oryndaýshyǵa búdjetten aqy tóleý qarastyrylǵan.
Zań jobasymen qamtylǵan ózgerister sot aktileriniń ýaqtyly ári nátıjeli oryndalýyna oń áserin tıgizeri sózsiz.
Ult Josparynyń 27-qadamy aıasynda Ádilet mınıstrligimen memlekettik sot oryndaýshylaryn úsh esege qysqartý josparlanǵan.
Búginde Mańǵystaý oblysy atqarý okrýginde 17, onyń ishinde: Aqtaý qalasy boıynsha – 14, Janaózen qalasy boıynsha – 1, Munaıly aýdany boıynsha – 1 jáne Mańǵystaý aýdany boıynsha 1 jeke sot oryndaýshylary qyzmetterin júzege asyrýda (jeke sot oryndaýshylary boıynsha tolyqqandy aqparat departament saıtynda www.mng.adilet.gov.kz ornalasqan).
Aldaǵy kútilip otyrǵan reformalar aıasynda oblystaǵy jeke sot oryndaýshylar sanyn 54-ke deıin kóbeıtip, barlyq qala, aýdan ortalyqtaryn qamtý kózdelýde. Qazirdiń ózinde departamenttiń aýmaqtyq bólimderinde qyzmet etetin sot oryndaýshylarynyń basym bóliginiń jeke sot oryndaýshysy qyzmetimen aınalysatyn lısenzıalary qolynda. Sondaı-aq, oblystyń jeke sot oryndaýshylarynan 15 zańger taǵylymdamadan ótýde.
Jeke sot oryndaýshysy qyzmetimen aınalysý úshin zańnamamen belgilengen talaptarǵa kelsek, jıyrma bes jasqa tolǵan, joǵary zańgerlik bilimi bar, jeke sot oryndaýshysy lısenzıasyn alǵan jáne Respýblıkalyq palatanyń múshesi bolyp tabylatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty jeke sot oryndaýshysy bola alady.
Zań jobasynda jeke sot oryndaýshysy lısenzıasyn alý baǵytynda da birqatar jeńildikter qamtylǵan. Buryn jeke sot oryndaýshysy lısenzıasyn taǵylymdamadan ótpeı jáne biliktilik emtıhanyn tapsyrmaı alýǵa quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine keminde 10 jyl jumys ótili kerek bolsa, jańa zań boıynsha 5 jyl jumys ótili jetkilikti.
Osy oraıda, jeke oryndaý salasyndaǵy kózdelgen perspektıvalardy eskere otyryp, atalǵan salada qyzmet etkisi keletin joǵary zańgerlik bilimi bar azamattardy taǵylymdamadan ótýge shaqyramyz. Tolyqqandy aqparatty Mańǵystaý oblysy ádilet departamentiniń jeke sot oryndaýshylar qyzmetin uıymdastyrý bólimi arqyly alýǵa bolatyndyǵy habarlanady: Aqtaý qalasy, 3 b shaǵyn aýdan, 16-ǵımarat, 311-kab, baılanys telefony 30-20-14.
Árıne, kútiletin reformalar ýaqyt enshisinde. Qazirgi tańdaǵy basty másele jeke sot oryndaýshylar ınstıtýtynyń engizilgenine birshama ýaqyt ótkenine qaramastan, azamattarymyzdyń basym bóligi olardyń qyzmetine júginbeı otyrǵandyǵy. Osy jerde azamattarymyz jeke sot oryndaýshylarynyń qyzmetine tólenetin aqynyń ótinish berýshiden emes, boryshkerdiń esebinen júrgiziletindigin túsinse deımiz.
Jeke sot oryndaýshylarynyń tabys kózderi óndirilgen somanyń belgili bir bóliginen quralatyndyqtan, atqarý qujatynyń tez ári nátıjeli oryndalýyn kózdeıdi. Bul óz kezeginde jumystyń oń nátıjesi men jedeldetýine ákeledi.
Osy oraıda jáne aldaǵy reformalardy eskere otyryp, azamattar men zańdy tulǵa ókilderin óz qaryzdaryn óndirip alýmen qatar qarajattary men ýaqyttaryn da únemdegileri kelse, jeke sot oryndaýshylaryna júginýge keńes beremiz.
Baqtygúl Ataǵazıeva,
Mańǵystaý oblysy
ádilet departamentiniń basshysy.
Derekkóz. egemen Qazaqstan
