Qoǵamdyq kelisimge qurylǵan keleli keńes
Keshe «QazMedıa» ortalyǵynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Beıbitshilik pen kelisim mádenıeti» İİ Halyqaralyq medıa-forýmy ótti. Shara aıasynda QHA etnostyq buqaralyq aqparat quraldarynyń kórmesi men «Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly» fotokórmesi de uıymdastyryldy.
ERA_8779+Mańyzdy máseleler kóterilgen medıa-forým
Kórme negizinen Qazaqstan halqy Assambleıasy jylyn qory­tyndylaýǵa arnalǵan. So­nymen qatar, munda Assam­bleıanyń jyl boıǵy jumysyn kór­setý­degi buqaralyq aqparat qural­dar­yndaǵy jarıalanymdar da qoıy­lypty. «Etnosaıası jáne gý­ma­nıtarlyq zertteýler or­talyǵy» qoǵamdyq qory­nyń vıse-prezıdenti Ǵazız Te­le­baev bylaı dedi: «Bul shara­nyń ózge medıa-forýmnan erek­she­ligi – qoǵamdyq kelisim másele­lerine arnalǵandyǵynda. Qazaq­stan halqy Assambleıasy osy máselelermen aınalysady. Beı­bitshilik pen kelisim máse­lelerin qalaı talqylaý jaıy jáne de qandaı erejeler saqtalýy tıis degen taqyryptar tóńireginde ózekti máseleler talqylanýy da sondyqtan».
Jalpy, mundaı mańyzdy is-sharanyń «QazMedıa» orta­lyǵynda ótkizilýiniń de astarynda úlken maǵyna jatyr. Óıtkeni, sharaǵa negizinen buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysty. Budan basqa, atalǵan medıa-forýmǵa etnomádenı bir­lestikter buqaralyq aqparat quraldarynyń basshylary da keldi. Sonymen qatar, segiz elden: BAÁ, QHR, Túrkıa, Reseı, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Latvıa jáne Belorýssıadan halyqaralyq sarapshylar qatysqandyǵyn aıta ketý kerek. Shara barysynda álemde oryn alyp jat­qan jaǵdaılarǵa taldaý jasala otyryp, jýrnalıserdiń jaýap­kershiligin arttyrý baǵytynda pikir almasyldy.
Negizgi talqylaýlar úsh pa­nel­­dik sesıa: «Qoǵamdyq keli­­sim mánmátinindegi medıa­máde­nıet», «Jýrnalıs – medıator: múmkindikter men perspektıvalar» jáne «Qoǵamda beıbitshilik mádenıetin qalyptastyrýǵa blo­gerlik sala men áleýmettik jeli­ler­diń áseri» taqyrybynda ótken otyrystarda keńinen óris aldy.
Onyń birine, ıaǵnı «Qoǵamdyq kelisim mánmátinindegi medıa­mádenıet» atty taqyrypqa ar­nalǵan paneldik sesıaǵa tanymal jýrnalıs, «Aıqyn» ga­zeti­niń bas redaktory Nurtó­re Jú­sip moderatorlyq jasady. Mundaǵy basty másele etnojýrnalıstıkada qatelikke boı aldyrý úlken kıkiljińderge alyp keleri, sondyqtan kez kelgen aqparat jan-jaqty ekshelip baryp taratylýy jaıy áńgime ózegine aınaldy. Bul turǵydan kelgende, etnosaralyq qarym-qatynastar máselesin jazýda jýrnalıske artylar júk te aýyr bolmaq. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jumysyn ashyp kórsetýde buqaralyq aqpa­r­at qu­ral­darynyń mańyzy da artyp otyrǵany sondyqtan. El­ba­sy­nyń sarabdal saıasatyn nasıhat­taýda, qazaqstandyqtardy bir múddege jumyldyrýda et­no­jýr­nalısterdiń alar orny erek­­­she. Óz kezeginde Almaty oblystyq «Ognı Alataý» gaze­ti­niń bas re­­dak­­tory Atsalım Idı­gov bu­­­rynǵy Keńes Odaǵy el­de­rinde Prezıdenttiń ózi osyn­­daı etnosaralyq qarym-qaty­nas­tar máselesimen tikeleı aına­ly­syp otyrǵan jaǵdaı baıqal­maı­tyndyǵymen bólisti.
Al «Astana» radıosynyń dırektory Gúlmıra Qarakózova moderatorlyq etken «Jýrnalıs – medıator: múmkindikter men perspektıvalar» taqyrybyndaǵy paneldik sesıada jýrnalıs medıator bola ala ma, degen su­raq tóńireginde birqatar paıymdar ortaǵa salyndy. Bul rette, Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń Teleradıo jáne qoǵammen baılanys kafedrasynyń meńgerýshisi Ǵadilbek Shalahmetovke Qazaqstan halqy Assambleıasy janynan Etnostyq máseleler jónindegi kásibı medıasıa ortalyǵyn qurý jaıy suraldy. Oǵan jaýap retinde kánigi jýrnalıs medıasıa tek ekonomıka men zań salasynda ǵana bolatynyn, al ıdeologıa jaǵynan bolmaıtyndyǵyn naqty mysaldarmen túsindirýge tyrysty.
«Pil men qumyrsqanyń ıdeologıasyn túıistirýge kelmeıdi. Olar ártúrli jaǵdaıda ómir sú­redi. Kez kel­gen kishigirim halyq­tyń armanyn úlken toptyń oıymen salystyrýǵa bolmaıdy. Óıtkeni, onda ártúrli múddeler jatady. Sizder syǵandar men aǵylshyndardy jarastyratyn ortaq sóz tappaısyzdar. Ártúrli jaǵ­daılar. Sondyqtan medıasıa máselesi ekonomıkalyq jáne zańdyq máselelerdi qaraǵan kezde mańyzdy ári qajet», dedi Ǵadilbek Minájuly. Ol bul rette máde­nı­et pen ıdeologıa máselesinde Qa­­zaq­­stan halqy Assambleıasy osy­­larǵa tıisti tetikterdi taýyp otyr­ǵandyǵyna, alaıda, onyń me­dıa­sıadan tys jatqandyǵyna nazar aýdartty.
«Qoǵamda beıbitshilik máde­nıetin qalyptastyrýǵa blo­ger­lik sala men áleýmettik je­li­­­­lerdiń áseri» degen taqy­ryp­­­­­­ta ótken pa­neldik sesıa jumysyn belsendi talqylaǵan belarýstik belgili saıasattanýshy, Integrasıa ortalyǵynyń dırektory Vladımır Reshetov ınternet jelisiniń qanshalyqty óz eliniń qaýipsizdigine qater tón­dirgenimen bólisip otyrdy.
Budan keıin birqatar sarapshy ózderiniń sheberlik-sabaqtaryn ótkizdi. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti baspasóz jáne elektrondyq BAQ kafedrasynyń meńgerýshisi, saıası ǵylymdar doktory, profesor Gúlmıra Sul­tan­baeva «Qazaqstan halqynyń etnosaralyq qundylyqtaryn zerdeleý: medıa-tehnologıalardy ázir­leý» taqyrybynda sheberlik-sabaǵyn ótkizdi. Qazaqstan úshin etnosaralyq qarym-qatynastar óte úlken jaýapkershilik júkteı­tindigin alǵa tartqan pro­fessor etnostar dostyǵynyń mo­de­­­­lin jasaǵan Qazaqstan úshin jýrnalıserge arnalǵan fo­rým­nyń máni basym ekendigin tilge tıek etti. Buqaralyq aqparat qu­ral­­dary­nyń aqparattyq saıasaty qandaı baǵytta bolýy kerektigi turǵy­synda sóz qozǵaǵan G.Sultan­bae­va birneshe taqyryp boıynsha oıyn órbitti. Sonyń biri El­ba­sy­nyń «Máńgilik El» ult­tyq ıdeıa­synyń tuǵyrnamasyn jas­­ap bergendigine qatysty boldy. Qazaq eli táýelsizdiktiń jıyrma jyly boıynda osy ıdeıany izdeýmen bolsa, endi bul ıdeıa ultty biriktirip otyr, dedi ol.
Kelesi sheberlik-sabaǵyn Lat­vıa­dan kelgen sarapshy, «Vestı segodná» gazetiniń sholýshysy Vla­dımır Reshetov ótkizdi. Onyń tańdaǵan taqyryby «Jýrnalısik tergeý júrgizýdiń ádistemesi» dep atalady. Onyń aıtýynsha, keńestik keńistiktegi jýrnalısıka sońǵy 20-25 jyldyń ishinde qadirli de qaýipti kásipke aınalyp otyr. Ár elde jýrnalısik tergeý júrgizýdiń ádisi ártúrli bolyp kele jatqanymen, jýrnalıser shyndyqty qoǵamǵa jet­kizýde, sonyń ishinde sybaılas jemqorlyqpen kúreste, esirtki saý­dasymen kúreste, zańsyz kóshi-qon men sheneýnikterdiń zańsyz áreketterimen kúreste óz bastaryn qaterge tigýlerine týra keledi eken.
Taǵy bir sheberlik-sabaǵyn «New Baku Post» gazetiniń bas re­­­­­daktory, jýrnalıs-saıasat­tanýshy, TMD elderi sarapshylary lıgasynyń múshesi Tofıg Abbasov ótkizdi. Onyń sheberlik-sabaǵy «Blog­gıng – kontentti ilgeri­letý­degi zamanaýı trend» dep ataldy. Ol negizinen blogerdiń jan-jaqty bolýy kerektigin, óz jazbalaryn tartymdy etýde sheberlik tanytýy qajettigin ortaǵa saldy.
«El birligi – eń asyl qasıet»
Qazaqstan halqy Assambleıasy­nyń İİ halyqaralyq medıa-forýmy «Beıbitshilik pen kelisim mádenıeti» degen taqyryppen ótken plenarlyq sesıamen jalǵasty, ony QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov ashty. Bul forýmnyń «Beıbitshilik jáne kelisim» – dep atalýy tegin emes. Sebebi, 2015 jyl Prezıdenttiń Jarlyǵymen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly bolyp belgilendi. El bir­ligi men qoǵamdyq kelisim kún tártibinen túspeıtin máseleler. Al Assambleıa jyly qaıyrymdylyq pen izgiliktiń jyly boldy desem, artyq aıtqandyq bolmas. Buǵan úlken is-sharalardyń ótkizilýi – dálel. Al bizdiń atqaryp jatqan jumystarymyzdy BAQ ókilderi únemi nasıhattap otyrdy. Bul jýrnalıser qaýymynyń Elbasynyń júrgizip otyrǵan ulttyq saıasatyn halyqqa jetkizýde úlken úles qosqanyn bildiredi, dedi E. Toǵ­janov.
Plenarlyq sesıa barysynda QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi, sonymen qatar, sońǵy áleýmettik saýal­damalarǵa sáıkes, búginde halyqtyń 98 paıyzy bizdiń eli­mizdiń azamaty ekendigin maqtan tutatyndyǵyn bildirgenin, 95 paıyz halyq barlyq basqa etnostardyń ókilderine oń kózqarasta ekendigin kórsetke­nin jetkizdi. Bul rette, E.Toǵjanov bul jaı sandar emestigin, bul eldegi shynaıy ahýaldyń naqty kórinisi jáne elimizde júrgizilip jatqan keshendi jumystardyń aıqyn nátıjesi ekendigin atap ótti.
Plenarlyq sesıada sóz alǵan Qazaqstan Prezıdenti Ákim­shi­ligi Basshysynyń orynbasary Baǵlan Maılybaev Assambleıa jy­ly aıasynda kóptegen is-shara atqarylǵanyn, sonyń biri osy medıa-forým ekendigin aıryqsha atap ótti. Biz otandyq mamandar men shet memleketterden kelgen qonaqtar­ǵa osy sharaǵa qatysqandary úshin alǵysymyzdy bildiremiz. El­basymyz aıtqandaı, «El birligi – eń asyl qasıet». Etnosaralyq túsinistik ornaǵan el ǵana aldyna aýqymdy maqsattar qoıyp, soǵan qol jetkize alady. Al beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtý «2050» Stra­tegıasyn júzege asyrýdyń eń bas­ty krıterııi, dedi B.Maılybaev. Onyń aıtýynsha, búginde Qazaq­standa 15 tilde 60-qa jýyq bu­qara­­lyq aqparat quraly jaryq kóredi, onyń ishinde etnomádenı birlestikterdiń 34 gazeti men 26 saıty bar. Osy 60 BAQ-tyń barlyǵy da Assambleıanyń, búkil elimizdegi 960 etnomádenı birlestiktiń qyz­metin jazyp, kórsetýde. Olardyń barlyq óńirlerimizde 75 myń belsendisi bar. Mine, QHA-nyń 20 jyldyq jumysy kórsetip otyrǵandaı, jyl saıyn shamamen 3-4 mln. qazaqstandyq azamat Qazaqstan halqy Assambleıasynyń tikeleı jelisimen júrgiziletin jumystarmen qamtylyp otyr. Osy sebepti, búginde beıbitshilik pen kelisimniń jalpyqazaqstandyq mádenıeti damyp, ol birtutastyq jáne áralýandyq qaǵıdattary negizinde baıı túsýde. 17 jyl buryn, ıaǵnı 1998 jyly elimizdiń jetekshi buqaralyq aqparat qural­dary Jýr­nalıstik etıka týraly kodeksti qabyldady, onda et­no­saralyq qarym-qatynastar máselesin nasıhattaý jaıy qozǵal­ǵan. Bul kodekstiń erejeleri naqty jumys isteıtin normaǵa aınaldy. Iaǵnı, oǵan sáıkes, qandaı da bir qylmystyq oqıǵa týraly obektıvti túrde aıt­qan kezde, quqyq buzýshynyń nemese zardap shekken azamattyń etnosy men dinı senimi qozǵalmaıdy. Bul – óte mańyzdy qaǵıdat, dedi B. Maılybaev.
Óz sózinde Parlament Máji­lisiniń depýtaty Máýlen Áshimbaev Qazaqstan halqy Assambleıasy kóptegen mańyzdy is-sharalardyń, bastamalardyń, jobalardyń júzege asyrylýynyń basy-qasynda júr­genine, olardyń qataryna ha­lyq­aralyq medıa-forýmdy jat­qyzýǵa bolatynyna toqtaldy. «Qazaqstandaǵy etnosaralyq tepe-teńdikti jáne qazirgi­deı mýl­tı­etnostyq qoǵamdaǵy beı­bit­shilikti qamtamasyz etýdiń birneshe sharty bar. Birinshiden, bul ul­ty men tiline, dini men diline qara­mastan, barlyq azamattardyń teń quqyǵy men barlyq azamatqa birdeı múmkindik berý eldiń zańdarynda naqty aıqyndalyp, kórsetilgen. Búginde bul qaǵıdattar Qazaqstanda nátıjeli júzege asyrylýda. Máselen, elimizdiń Ata Zańynda eshkim de ultyna jáne tiliniń alýandyǵyna qaramastan, qandaı da bir kemsitýshilikke ushyramaıtyndyǵy jazylǵan. Al Konstıtýsıada kórsetilgen bul qaǵıdattardy júzege asyrý úshin Qazaqstan Parlamenti birqatar zań qabyldady. Bul elimizde etnos­aralyq turaqtylyqty, beı­bit­shilik pen kelisimdi qamta­masyz etken tıimdi quqyqtyq baza qa­lyp­tasqanyn bildiredi, dedi ol. Sonymen qatar, M.Áshimbaev qandaı da bir pıǵyly men nıeti bulyńǵyr qandaı da bir toptardyń qandaı da bir «jabyq júıeni» quryp, qoǵamnan oqshaýlanyp, ózderi jasaǵan «erejelerge» sáıkes ómir súrýlerine jol berilmeýi qajettigin atap kórsetti.
Jıyn barysynda shetelden kelgen BAQ ókilderi de sóz sóılep, etnosaralyq, konfesıaaralyq kelisim, mádenı áralýandylyq máselelerine qatysty óz oılaryn ortaǵa saldy. Máselen, «Dıalog-Eýrazıa» jýrnalynyń bas redaktory, Túrkıa jýrnalıseri men jazýshylary qory Qamqorshylar keńesiniń múshesi Erkam Týfan Aıtav bylaı dedi: «Pikir alýan­­dyǵynyń, birtutas azamattyq qoǵam qalyptastyrýdyń jaqsy jaǵy kóp. Al eger, kerisinshe bolsa, bul azamattardyń quqyqtaryn shektep, ol quqyqtarǵa qaıshy keledi. Máselen, biz bir ultty memleketterge arnalǵan júıeniń tıim­sizdigin, ondaı memleketterdiń óz murattaryna jete almaı, kóp qıynshylyqqa tap bolǵanyn bi­lemiz. Budan shyǵatyn qorytyndy mynaý: memleket eshkimdi bólip-jar­maýy kerek. Barlyq etnostyq toptarǵa birdeı qaraý kerek».
Al «Sınhýa» aqparat agent­tigi Qazaqstandaǵy ókildiginiń dırektory Chjoý Lán men «Ál Arabıa» telearnasynyń júrgizý­shisi Basel Hadj Djasemniń oılary «polıetnostyq memlekette etnosaralyq jáne dinaralyq kelisimge aparar birden-bir jol – myqty ulttyq saıasat» degenge saıdy.
Qazaqstan halqy Assamb­leıa­synyń «Beıbitshilik pen kelisim mádenıeti» atty İİ halyqaralyq medıa-forým aıasynda, sondaı-aq, «Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń «QHA-20 jyl: bir el – bir taǵdyr» atty jınaǵy tanystyryldy. Shara barysynda gazettiń bas redaktory Tatána Kostına óziniń sózinde jınaq jaıynda tolyq maǵlumat berdi. «Bul – bizdiń basylymnyń ekinshi kitaby. Birinshi jınaq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 15 jyldyq qyzmetine arnalǵan edi. Al búgin tanystyrylyp otyrǵan basylymda QHA-nyń sońǵy 5 jyldaǵy jumysyna saraptama jasalǵan», dedi ol. T.Kostınanyń aıtýynsha, 7 bólimnen turatyn ki­tapta QHA qyzmetine tolyqtaı sholý jasalyp, basylymnyń As­sambleıanyń sesıalaryna arnalǵan maqalalar men Elbasynyń sóılegen sózderi toptastyrylǵan.
Assambleıa qyzmeti – álem elderi úshin úlgi
Qazaqstan halqy Assambleıa­synyń «Beıbitshilik pen kelisim mádenıeti» II halyqaralyq medıa-forýmynyń aıasynda ótken sha­ralardyń biri «Qoǵamdyq kelisim men jalpyulttyq bir­likti nyǵaıtýdaǵy BAQ-tyń ró­li» taqyrybyn qam­tyǵan brıfıń boldy. Buqaralyq aqparat quraldarynyń tutastyq pen tatýlyqty ornatýdaǵy belsendi áreketi sóz etilgen bul basqosýda túrli pikirler aıtylyp, tushshymdy oılar qozǵaldy. Oǵan depýtattar, memlekettik organdardyń qyzmetkerleri, respýblıkalyq jáne óńirlik BAQ pen etnomádenı birlestikterdiń ókilderi, Qytaı, BAÁ, Reseı, Túrkıa, Qyrǵyzstan, Ázerbaıjan, Latvıadan kelgen sarapshylar, aqparat salasyndaǵy otandyq sarapshylar jáne Qazaq­standa tirkelgen sheteldik jýrnalıser qatysty.
Jıynnyń moderatorlary re­tinde bekitilgen «Qazaqstannyń aza­­mattyq alánsy» zańdy tulǵa­lar birlestiginiń prezıdenti Nur­­lan Erimbetov pen «24kz» telearnasynyń shef-redaktory Erlan Igisinov brıfıńke qaty­sý­shylarǵa ózekti máseleler tóńi­reginde túrli suraqtar qoıyp, spı­kerlerdi ashyq pikirge shaqyrdy.
Qoıylǵan suraqqa oraı sóz alǵan TMD elderi ınstıtýtynyń Orta Azıa jáne Qazaqstan bóliminiń meńgerýshisi, Ortalyq Azıa boıynsha sarapshy Andreı Grozın (Reseı Federasıasy) Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jumysy, onyń tájirıbesi Reseı tarapynan joǵary baǵalanyp kele jatqanyn aıta kelip, atalǵan salada buqaralyq aqparat quraldarynyń alar ornyna toqtaldy. Onyń sózine qaraǵanda, Qazaqstandaǵy etnosaralyq jáne konfesıaaralyq kelisimdi ny­ǵaıtýdaǵy árbir qadam óz jemisin berip otyr. Sondaı-aq, ol reseılik buqaralyq aqparat quraldarynyń álemde bolyp jatqan túrli oqıǵa­lar jóninde habarlar taratýyna qatysty pikirin jetkizdi.
«Ál-Arabıa» telearnasynyń júrgizýshisi, saıasattanýshy Hadj Basel (Sırıa Arab Respýblıkasy) óz kezeginde álemdegi keıbir aqparat quraldarynyń Islam dinine baılanysty jaǵymsyz habarlar taratyp otyrǵanyna qynjylysyn bildirdi. Islam dini, onyń maqsat-múddesi turǵysynda sóz qozǵaý biliktilikti qajet etedi. Bizdiń dini­mizge jat qylyqtardy, lańkestik pen jaýyzdyqty telip kórsetý bilimsizdiktiń saldary. Osy máse­lede abaı bolǵanymyz jón, dedi Hadj Basel. Budan bólek, ol bú­gingi Sırıadaǵy ahýal jóninde qysqasha áńgimelep berdi. Onyń sózine qaraǵanda, Sırıadaǵy másele tek eldiń, aımaqtyń ǵana emes, jahandyq deńgeıdegi óte kúrdeli jaǵdaı. Ahýal kún saıyn aýyrlaı túsýde.
Al Májilis depýtaty Ahmed Mýradov etnosaralyq jáne kon­­­fessıaaralyq tatýlyqtyń qanshalyqty mańyzdy ekenin ár­bir azamat tereń túsinýi kerek eke­nin, osy salada atqarylǵan ıgi sharalarǵa únemi qoldaý kórsetý óz jemisin bermeı qoımaıtynyn sóz ete otyryp, Islam dininiń álem­dik qaýymdastyqtaǵy rólin, onyń adamzatty tek beıbitshilikke shaqyratynyn atap ótti. Sonymen qatar, depýtat Qazaq­standa et­no­saralyq jáne dinaralyq alaýyz­dyqtyń oryn alýyna túrtki bolar eshqandaı sebepter joq ekenin aıta kelip, Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń osy baǵytta júrgizip otyr­ǵan sarabdal saıasatyna nazar aýdardy. Bizdiń Prezıdentimiz árbir sóılegen sózinde eldiń tatý­lyǵyna, yntymaǵyna qatysty tushymdy oılaryn aıta otyryp, konfesıaaralyq kelisimniń mańyzdylyǵyna erekshe ekpin beredi. Qashanda el yntymaǵyn bárinen joǵary qoıatyn Memleket basshysy Qazaqstan halqy Assam­bleıasyna aýqymdy mindetter júk­teýde. Elbasynyń tapsyrmalaryn oryndaýda atalǵan qoǵamdyq uıym bar múmkindiginshe qyzmet etýde. Munyń jemisin halqymyz kórip otyr, dedi A.Mýradov. Sonymen birge, ol qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldarynyń el birligin saqtaýdaǵy eleýli eńbegine razy ekenin bildirdi.
«Sınhýa» aqparat agenttiginiń Qazaqstandaǵy ókildigi dırektory Chjoý Lán (Qytaı Halyq Respýblıkasy) moderatorlar tarapynan ózine qoıylǵan suraqqa oraı bizdiń elimizdegi yntymaq pen birliktiń jasampazdyǵyna qatysty óz oıyn bildirdi. Men Qazaqstanǵa kelgeli beri kóptegen ıgi isterdiń kýási bolyp júrmin. Ásirese, maǵan el azamattarynyń ózara qarym-qatynastary, bir-birine kómek kórsetýge qumar bolyp turatyny unaıdy. Buǵan kúndilikti tirshilikte talaı márte kóz jetkizdim. Ózim de osynda talaı adamdardyń qurmetin kórdim. Adamdardyń boıyndaǵy izettilik meni árqashan jaqsy oılarǵa jeteleıdi. Qazaqstannyń halqy beıbitshiliktiń, tatýlyqtyń qadirin tereń túsinedi. Sondyqtan da, el yntymaǵy úshin jasalǵan árbir iske jumyla kirisedi. Men munyń jarqyn mysaly retinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qyzmetin alǵa tartar edim. Prezıdent Nur­sultan Nazarbaevtyń óz elin bir baǵytqa, bir maqsatqa jumyldyryp otyrǵanynan talaılar úlgi alýy tıis. Búgingi álem elderiniń Qazaq­stannan úıreneri kóp, dedi ol. Buǵan qosa, qazaqstandyq aqparat quraldarynyń Elbasy bastamalaryn qyzý qoldaıtynyna, eldi uıystyra biler áleýetine kóńili tolatynyn jetkizdi.
Jıyn barysynda sóz al­ǵan «Bilim jáne mádenıet» tele­­arna­synyń dırektory Aleksandr Aksútıs (Qazaqstan), «Dıalog-Eýrazıa» jýrnalynyń bas redaktory Erkam Týfan Aıtav (Túrik Respýblıkasy), saıasattanýshy, Integrasıa ortalyǵynyń dırektory Iýrıı Shevsov (Belarýs Respýblıkasy) Prezıdent janyn­daǵy Memlekettik basqarý akademıasy Ortalyq Azıa óńirin­degi etnosaralyq jáne konfes­sıaaralyq qatynastardy zertteý ortalyǵynyń basshysy Aıgúl Sádýaqasova (Qazaqstan), Syrtqy ister mınıstrligi Halyqaralyq aqparat komıtetiniń tóraǵasy Roman Vasılenko (Qazaqstan) jáne taǵy da basqalar elimizdegi turaqtylyq pen ornyqty damý jóninde, sondaı-aq, buqaralyq aqparat quraldarynyń qoǵam ómirindegi róli turǵysynda óz oılaryn ortaǵa saldy.
Basqosý sońynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń etnojýrnalıstıka salasynda jyl saıyn ótkizetin «Shańyraq» shyǵarmashylyq kon­kýrsynyń qorytyndysy jarıalanyp, jeńimpazdar uıymnyń 20 jyldyǵyna arnalyp shyǵarylǵan merekelik medaldarmen marapattaldy.
 Asqar TURAPBAIULY,
Joldybaı BAZAR,
Láılá EDİLQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
 Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV.
*Lebizder legi
Basel Hadj DJASEM,
«Ál-Arabıa» telearnasynyń
Ortalyq Azıa jáne Ońtústik Kavkaz óńirleri boıynsha ókili:
– İİ halyqaralyq medıa-fo­rýmnyń mańyzy zor ekendigin aıta ketsem deımin. Sebebi, bul shara Qa­zaqstan qoǵamynyń ári qaraıǵy damýyna oń yqpal etetin bolady. Al tatýlyq pen birlikti tý etip otyr­ǵan Qazaq­stannyń ultaralyq qa­rym-qatynastaǵy ozyq úlgisi ózge memleketterdi qyzyqtyratyny sóz­siz. Bul qazaqstandyq joba ózge memleketterdegi turaq­syzdyqqa qarsy qoldanylatyn tetikke aınalsa deımin.
Qazaqstan ózindik ustanymyn jalǵastyryp, óńirde beıbit­shiliktiń ornaýyna úlesin qosa berse degen tilegim bar. Ekinshiden, medıa-forým tatýlyq pen birliktiń qazaqstandyq úlgisimen jaqyn tanysýǵa múmkindik beredi. Jalpy, BAQ-tar týrashyl baǵyt us­tansa, ultaralyq dúrdarazdyq ornamas edi dep bile­min.
Baıan JANUZAQOVA,
Atyraý oblystyq «Atyraý» gazetiniń bólim meńgerýshisi:
– Bizdiń jýrnalıserge mundaı medıa-forým kerek. Óıtkeni, osy salada kóp­tegen ózgerister júrip jatyr. Son­dyqtan materıaldardy berýde de erekshelikter ke­rek bo­la­dy. Osy turǵydan kelgende, buqaralyq aqparat qural­darynda jumys istep júrgen áriptesterimniń bilik­tiligin arttyrý baǵytynda osyndaı sharalardyń ótkizilip turýy mańyzdy.
Ásirese, elimizdegi birlik pen ta­týlyq­ty ja­zý­da óte uqyptylyq qajet ekenin aıta ketý kerek. Qazaq «Birlik bolmaı tirlik bolmas» dep beker aıtpaǵan ǵoı. Memleketimizdiń damýy men bolashaǵy da osy birlikpen tikeleı baılanysty ekeni aıtpasa da túsinikti. Sondyqtan qoǵamdyq turaqtylyqty jýrnalıserdiń nasıhattaǵanyn óte oryndy sanaımyn.
Elızaveta ABRAMOVSKAIa,
Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdenti:
– Elimiz ártúrli etnos ókilderiniń dástúrleri men mádenıetin damytýdy jolǵa qoıǵan. Eń bastysy, qoǵamymyzda kelisim men beıbitshiliktiń berik negizi qalanǵan. Keńestik keńistikte birge bol­ǵan qazirgi Ýkraına jerindegi, son­daı-aq, Taıaý Shyǵystaǵy, álemniń basqa da túkpirlerindegi qarýly qaqtyǵys­tar men terrorlyq aktiler dúnıede áli de tynyshtyq ornamaı otyrǵandyǵynan habar beredi.
Buǵan kerisinshe, Qazaqstanda beıbit ómir qalyp­tasqan dep nyq senimmen aıtýǵa bolady. Elimiz bul rette kórshiles otyrǵan elderge de qolynan kelgenshe qoldaý kórsetip kele jatqandyǵyn da ornymen aıta ketken jón. Osynda kelý sebebime kelsem, árıne, blogerlerge arnalǵan sheberlik-sabaǵynan tálim alý jeke óz basym úshin óte-móte kerek nárse. Medıa-forýmnyń osyndaıda beretin paıdaly ári tıimdi jaǵy kóp bolýy tıis dep bilemin.
Áshimhan JANPEIİSOV,
«Qazaqstan-Qaraǵandy» telearnasynyń tilshisi:
– Halyqaralyq medıa-fo­rým­nyń bereri mol. Úsh baǵyt bo­­ıyn­sha ótken paneldik sesıalar, bylaısha aıtqanda, tájirıbe almasý alańyna aınaldy. Ásirese, eli­mizde qalyp­tasqan etno-jýrnalıstıka salasy damı túsken. Ulttar dostyǵy máselesin kóterip júr­gen jýrnalıs qaýymǵa jaqsy bir keńes beretin, tájirıbe almasatyn saraptamalyq ortalyq desek te qatelespeımiz.
Oraıy kelgende, elimizdegi júz jıyrmadan astam etnos ókilderi turyp jatqan qoǵamdy uıystyra bilý tek bıliktiń ǵana emes, sonymen qatar, buqaralyq aq­parat quraldarynyń da mindeti dep biletinimdi aıta ketsem deımin. Barshamyzdy bir maqsatqa jumyl­dy­rýshy kúsh ortaq múddeden týyndaıtyny anyq. Olaı bolsa, sony buqara halyqqa jet­ki­zýde buqaralyq aq­parat quraldaryna da úlken jaýapkershilik júk­teledi.
Ershat ASMATOV,
«Uıǵyr Avazı» gazetiniń bas redaktory:
– Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń «Beıbitshilik pen keli­sim mádenıeti» atty İİ halyq­aralyq forýmynyń biz sıaqty etnostyq basylymdarǵa be­reri mol. İs-shara barysynda óz árip­testerimmen tájirıbe jáne pikir almasýǵa úlken múm­kindik jasaldy. Qazirgi almaǵaıyp zamanda bi­lýge tıisti nárselerimiz jetip arty­lady. Medıa-forým osynysy­­men de qundy. Kókeıimizde júrgen kóptegen saýaldarymyzǵa jaýaptar ala alamyz.
Sońǵy kezde basylymdardy jekeshelendirý máselesi kóterilýde. Bul qadamǵa túpkilikti oılanyp barý qajet. Sebebi, eger jekege ótetin basylym bilimdi de bilikti, óz elin shyn súıetin patrıot adamnyń qolyna tússe jaqsy. Al kerisinshe bolyp shyqsa she?! Árıne, oılanarlyq jaǵdaı. Jalpy, BAQ-tardyń kúshimen elimizdegi birlik pen kelisimdi qalyptastyrýǵa bolady dep sanaımyn.

Derekkóz: Egemen Qazaqstan