Qazaq «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» deıdi. Shynynda ulaǵatty urpaq úshin ákeniń ósıetimen, ananyń qasıetimen beriletin tárbıeniń qashanda orny bólek. Al aramyzda sol taǵylymdy sanasyna shegendeı toqyp ósip qana qoıa salmaı, ony ǵumyr boıy jadynda ustap, ómirlik muratyna aınaldyryp kele jatqan adamdar qazir tym kóp te emes. Sol sanaýly tulǵalardyń biri T.Q.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademıasynyń oqý jáne oqý-ádistemelik jumys jónindegi prorektory, Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, profesor Gaýhar Aldambergenova bolsa kerek.
Meniń bulaı dep tolǵanýymnyń da jóni bar. Sondyqtan ol týraly ár oılaǵan saıyn ózim birazdan beri jaqsy biletin sonaý sulý Syrdyń boıyndaǵy Jalaǵash degen aýdandy, ondaǵy ósip-óngen Aldambergen áýletin eske bir túsirip ótemin. Osy qaraǵaıdaı bıik qara shańyraqty kezinde elge syıly, jurtyna qadirli bolǵan Tóremurat qarıa Aqbópe atty ómirlik qosaǵymen birge ýyzdaı uıytyp ustap edi. Bir-birlerin óle-ólgenshe qurmettep ótken osy jarasymdy juptyń saıasynan altyn asyqtaı 4 ul men 4 qyz úlken ómirge qanat qaǵyp ushyp edi. Barsha sanaly ómir joldaryn jergilikti maı zaýytynda biri dırektordyń orynbasary, biri tehnolog bolyp qyzmet etip ótkizgen osy eki qadirmendi kisilerdiń tirshiliktegi eń negizgi tilekteri baýyrlarynan óngen balapandaryna sapaly bilim, sanaly tárbıe berý, barlyǵyn da joǵary oqý oryndarynda oqytyp, elimiz ǵylymynyń qıa belesine bettegen bilikti azamattary etip shyǵarý boldy. Osy jolda ul-qyzdaryn qanattyǵa qaqtyrmaı, tumsyqtyǵa shoqtyrmaı ósirgen ata-ana olardy eshteńeden kóp asa taryqtyrǵan joq. Bir qýanyshtysy, urpaqtary solar kútken úmit pen senimniń bıiginen kórindi. Barlyǵy da joǵary bilim alýmen birge, ǵylymnyń jolyna tústi, ómirden ózderiniń ólshemdi oryndaryn taba bildi.
Meniń budan birneshe jyl buryn osy qasıetti shańyraqpen alǵash tanysýymnyń oraıy kelgen bolatyn. Sonda qazaqtyń «Áke kórgen oq jonar, ana kórgen ton pisher» degen maqalynyń bul áýletti aınalyp óte almaǵanyna kózim jetip, erekshe razy bolyp oralyp edim. Otbasynda eshkimge daýys kóterip kórmegen Tóremurat aqsaqaldyń qabaǵynyń qaǵýymen bárin uǵyp ósken balalardan órgen urpaqtyń óziniń sol qazaqy sarabdal tárbıe besigimen jetilip kele jatqanyna kýá bolǵandaı áserde qalǵanmyn. Búginde syńarynan aırylǵan qos aqqýdyń serigindeı bolyp, úlken qara shańyraqtyń tutqasyn ustap qalǵan Aqbópe ananyń da uldary men qyzdaryna bergen ónegesiniń erendigine tánti bolyp qaıtqanym da esimde.
Mine, sol ordaly otbasynyń sút kenjesi – Gaýhar Tóremuratqyzyn jaqynnan tanı bastaǵanyma 5-6 jyldaı ýaqyt bolyp qalypty. Sol kezderi T.Q.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademıasynyń teatrtaný fakúltetinde magıstrant bolyp júrgen men úshin bul kisi bir kórgennen tolymdy tulǵasymen, tabıǵı tartymdylyǵymen, ózine ózi senimdiligimen erekshe este qaldy. Ras, bir qaraǵanda, qataldaý bolyp kórinetini de bar eken. Biraq munysy ózine qapysyz jarasatyn. Sebebi, bilim-biliginiń joǵarylyǵy kóp uzamaı ańǵarylyp qalatyn onyń parasat-paıymy bıik ekeni de bilinip turatyn. Osyǵan qarap-aq biz sóz etip otyrǵan qaıratkerdiń ádildiktiń adamy ekenin uǵynýǵa bolar edi. Al osy oqý ornyna kelip, qyzmet ete bastaǵan jyldarymnan beri oqý jáne oqý-ádistemelik jumys jónindegi prorektordyń óziniń laıyqty ornyndaǵy tulǵa, uıymdastyrýshylyq qabiletiniń óte joǵary, ujymnyń janashyr basshylarynyń biri ekenin bile tústim.
Bizdiń búgingi keıipkerimiz – Gaýhar Aldambergenova 1971 jylǵy 20 tamyzda Qyzylorda oblysy, Jalaǵash kentinde týǵan. 1995 jyly Qazaq qyzdar pedagogıkalyq ınstıtýtynyń qazaq tili jáne ádebıeti mamandyǵyn bitirgen. Ol T.Q.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademıasyndaǵy qyzmetin 2001 jyldyń qyrkúıeginde áleýmettik-gýmanıtarlyq pánder kafedrasyna aǵa oqytýshy bolýdan bastady. Al 2011 jyldyń tamyzynan oqý jáne oqý-ádistemelik jumys jónindegi prorektory bolyp keledi. Osynyń aralyǵynda, 2014 jyldyń naýryzynan qyrkúıegine deıin rektordyń mindetin atqarýshy bolyp ta qyzmet etti.
Gaýhar Aldambergenova 2000 jyldyń qarasha aıynda Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetiniń qazaq tilin oqytý teorıasy men ádistemesi arnaıy dısertasıalyq keńesinde kandıdattyq dısertasıasyn qorǵady. 2000 jyldyń qarashasynda oǵan pedagogıka ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı dárejesi berildi. 2008 jyly atalmysh memlekettik ýnıversıtetke «Jalpy pedagogıka» mamandyǵy boıynsha doktorantýraǵa tústi. 2010 jyly arnaıy dısertasıalyq keńeste «Qazaq halyq pedagogıkasynda qyzdarǵa moraldyq-etıkalyq tárbıe berý» taqyryby boıynsha doktorlyq dısertasıa qorǵady. 2010 jyldyń maýsym aıynda Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bilim jáne ǵylym salasyndaǵy baqylaý komıtetiniń sheshimimen G.T.Aldambergenova pedagogıka ǵylymdarynyń doktory ǵylymı dárejesin aldy. 2011 jyldyń jeltoqsan aıynda ǵalymǵa pedagogıka mamandyǵy boıynsha profesor ǵylymı ataǵy berildi.
Gaýhar Aldambergenova búginde 80-nen astam ǵylymı eńbektiń avtory atanyp otyr. Olardyń arasynda nóldik emes ımpakt-faktory bar sheteldik baspalarda jaryq kórgen jarıalanymdar da jeterlik. Buǵan qosa, «Osnovy moralno-etıcheskıh vospıtanıı», «Qazaq halyq pedagogıkasynda qyzdarǵa moraldyq-etıkalyq tárbıe berý negizderi» dep atalatyn eki monografıany, «Ónerdegi qazaq tili» qazaq tili atty oqý quralyn eki ret basyp shyǵarǵan. Qazir olar joǵary oqý oryndary asosıasıasynyń kópten-kóp ótinimi boıynsha qaıta jarıalaýǵa daıyndalyp jatyr. Budan bólek, mektepke deıingi oqytýǵa arnalǵan «Ǵajaıyp álipbı» elektrondy oqý quralyn úsh avtorlyqta daıyndaýǵa qatysqan. Munyń syrtynda, T.Q.Júrgenov atyndaǵy Qazaq Ulttyq óner akademıasy Ǵylymı keńesi usynǵan 10 oqý-ádistemelik quralynyń avtory.
Otbasynda kórgen tálimniń izimen Gaýhar Tóremuratqyzy óz zertteý eńbekterinde qyzdar tárbıesine aıryqsha kóńil bóledi eken. Ol osy baǵytta 2009 jyly «Qazaq halqynyń qyzdarǵa moraldyq-etıkalyq tárbıe berýdegi ozyq dástúrlerin búgingi bilim berý júıesinde paıdalaný» dep atalatyn tujyrymdama daıyndap engizipti. Sonymen qatar, 2012 jyldan beri Germanıanyń Dússeldorf, Italıanyń Rım, Chehıanyń Praga jáne Túrkıanyń Ystambul qalalarynda taǵylymdamadan ótken. Sońǵy jyldary Qazaqstannyń birqatar joǵary oqý oryndarynda ótken táýelsiz akredıtteý jáne reıtıń agenttiginiń komısıa jumysyna sarapshy retinde qatysty.
Urpaq tárbıesi men maman kadrlar daıarlaýdaǵy osyndaı eleýli eńbekteriniń arqasynda Gaýhar Aldambergenova 2013 jyly Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Qazaqstan Respýblıkasynyń bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri» alqasymen marapattaldy. Osy jyly sondaı-aq Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Joǵary oqý ornynyń úzdik oqytýshysy» ataǵyna ıe boldy. Al bıylǵy 2015 jyly «Qazaqstan Konstıtýsıasyna 20 jyl» medalimen marapattaldy.
Otbasynda alǵan tárbıeniń taǵy bir úzdik úlgisi shyǵar, biz biletin Gaýhar Aldambergenova óziniń aldyna árdaıym bıik maqsattar qoıyp, soǵan jetý jolynda izdený men eńbektenýden talmaıtyn bıik murattardyń adamy retinde kórsetip keledi. Onyń mundaı ónege tutarlyq qasterli qasıetterinen ózi qyzmet etip kele jatqan ujym utpasa, áste utylǵan emes.
Derekkóz: "Egemen Qazaqstan"
