25 قاڭتار كۇنى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ حالىققا ارناۋى ۇندەۋ جولداپ، مەملەكەتتىك باسقارۋعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردىڭ ءمانىن تۇسىندىرگەن بولاتىن. ولار ءتيىستى زاڭدارعا جانە كونستيتۋسياعا وزگەرتۋلەر جاساۋدى قاجەت ەتەدى.
«قامشى» پورتالى ەلىمىز كونستيتۋسياسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر جوباسىن جاريالادى.
جوبا
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋسياسىنا
وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى
1995 جىلى 30 تامىزدا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋسياسىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ جارشىسى، 1996 ج.، № 4، 217-قۇجات؛ 1998 ج.، № 20، 245-قۇجات؛ 2007 ج.، № 10، 68-قۇجات؛ 2011 ج.، № 3، 29-قۇجات) مىناداي ءوزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلسىن:
- 26-باپتىڭ 1 جانە 2-تارماقتارى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«1. اركiم زاڭدى تۇردە العان قانداي دا بولسىن مۇلكiن جەكە مەنشiگiندە ۇستاي الادى.
- جەكە مەنشىك قۇقىعىنا قول سۇعىلمايدى. مەنشiككە، ونىڭ iشiندە مۇراگەرلiك قۇقىعىنا زاڭمەن كەپiلدiك بەرiلەدi. ەگەر كونستيتۋسيادا وزگەشە كوزدەلمەسە، زاڭدى جولمەن الىنعان مۇلىككە مەنشىك قۇقىعىن شەكتەيتىن نەمەسە ودان ايىراتىن زاڭداردى جانە وزگە دە قۇقىقتىق اكتىلەردى قابىلداۋعا جول بەرىلمەيدى.».
- 44-باپتا:
3) تارماقشا مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«3) پارلامەنت ماجىلىسىندە وكىلدىگى بار ساياسي پارتيالار فراكسيالارىمەن كونسۋلتاسيالاردان كەيىن كەلىسىم بەرۋ ءۇشىن ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا رەسپۋبليكا پرەمەر-مينيسترىنىڭ كانديداتۋراسىن ەنگىزەدى؛ پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ كەلىسىمىمەن رەسپۋبليكا پرەمەر-مينيسترىن قىزمەتىنە تاعايىندايدى؛ رەسپۋبليكا پرەمەر-مينيسترىن قىزمەتىنەن بوساتادى؛ پارلامەنت ماجىلىسىمەن كونسۋلتاسيالاردان كەيىن پرەمەر-مينيستر ەنگىزگەن ۇسىنۋمەن ۇكىمەتتىڭ قۇرىلىمىن ايقىندايدى، پرەزيدەنت دەربەس تاعايىندايتىن جانە بوساتاتىن سىرتقى ىستەر جانە قورعانىس مينيسترلەرىن قوسپاعاندا، ۇكىمەت مۇشەلەرىن قىزمەتىنە تاعايىندايدى جانە قىزمەتىنەن بوساتادى؛ ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ انتىن قابىلدايدى؛ ەرەكشە ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا قاجەتتىگىنە قاراي ۇكىمەت وتىرىستارىنا ءتوراعالىق ەتەدى؛ وبلىستار، رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار مەن استانا اكىمدەرى اكتىلەرىنىڭ كۇشىن جويادى نە قولدانىلۋىن تولىق نەمەسە ءىشىنارا توقتاتا تۇرادى؛»؛
2) 8) جانە 9) تارماقشالار الىپ تاستالسىن؛
3) مىناداي مازمۇنداعى 10-1) تارماقشامەن تولىقتىرىلسىن:
«10-1) ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ، مەملەكەتتىڭ ۇلتتىق ءقاۋىپسىزدىگىن، ەگەمەندىگى مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ مۇددەسىندە، كۇشىنە ەنگەن زاڭدى نەمەسە وزگە دە قۇقىقتىق اكتىنى رەسپۋبليكا كونستيتۋسياسىنا سايكەستىگىنە قاراۋ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋسياسىنىڭ 91-بابى 3-تارماعىندا كوزدەلگەن جاعدايدا قورىتىندى بەرۋ تۋرالى كونستيتۋسيالىق كەڭەسكە ۇندەۋلەردى جولدايدى؛»؛
4) 18) تارماقشا مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«18) وزىنە باعىنىستى مەملەكەتتىك كۇزەت قىزمەتىن جاساقتايدى؛».
- 45-باپتىڭ 2-تارماعى الىپ تاستالسىن.
- 53-باپتىڭ 3) تارماقشاسى الىپ تاستالسىن.
- 57-باپتىڭ 6) تارماقشاسى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«6) پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ءبىرىنىڭ باستاماسى بويىنشا رەسپۋبليكا ۇكىمەتى مۇشەلەرىنىڭ ءوز قىزمەتى ماسەلەلەرى جونىندەگى ەسەپتەرىن تىڭداۋعا حاقىلى. ەسەپتى تىڭداۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ۇكىمەت مۇشەسى رەسپۋبليكا زاڭدارىن ورىنداماعان جاعدايدا پالاتا دەپۋتاتتارى جالپى سانىنىڭ كەمىندە ۇشتەن ەكىسىنىڭ كوپشىلىك داۋسىمەن ونى قىزمەتتەن بوساتۋ تۋرالى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنە ءوتىنىش جاساۋعا حاقىلى. مۇنداي جاعدايدا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى ۇكىمەت مۇشەءسىن قىزمەتىنەن بوساتادى؛».
- 61-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«2. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ زاڭدار جوبالارىن قاراۋدىڭ باسىمدىعىن بەلگiلەۋگە قۇقىعى بار، بۇل ءتيىستى زاڭ جوبالارى پارلامەنتتىڭ اعىمداعى سەسسياسى ىشىندە ءبىرىنشى كەزەكتەگى تارتىپپەن قابىلدانۋى ءتيىس ەكەنىن بiلدiرەدi.».
- 64-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«2. ۇكىمەت القالى ورگان بولىپ تابىلادى جانە ءوزىنىڭ قىزمەتىندە رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ، پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ جانە پارلامەنتتىڭ الدىندا جاۋاپتى.».
- 65-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«2. پرەمەر-مينيستر تاعايىندالعاننان كەيiنگi ون كۇن مەرزiمدە رەسپۋبليكانىڭ پرەمەر-مينيسترى پارلامەنت ماجىلىسىمەن كونسۋلتاسيالاردان كەيىن ۇكiمەتتiڭ قۇرىلىمى مەن قۇرامى تۋرالى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتiنە ۇسىنىستار ەنگiزەدi.».
- 66-باپتا:
1) جانە 8 ) تارماقشالار مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«1) مەملەكەتتiڭ الەۋمەتتiك-ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ، ونىڭ قورعانىس قابiلەتiنiڭ، قاۋiپسiزدiگiنiڭ، قوعامدىق ءتارتiپتi قامتاماسىز ەتۋدiڭ نەگiزگi باعىتتارىن ءازiرلەيدi جانە ولاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن ۇيىمداستىرادى؛ رەسپۋبليكا پرەزيدەنتiءنىڭ كەلىسىمىمەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى بەكىتەدى جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەدى؛»؛
«8) ۇكiمەت قۇرامىنا كiرمەيتiن ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردى قۇرادى، تاراتادى جانە قايتا ۇيىمداستىرادى، ولاردىڭ باسشىلارىن قىزمەتىنە تاعايىندايدى جانە قىزمەتىنەن بوساتادى؛»؛
مىناداي مازمۇنداعى 9-1) تارماقشامەن تولىقتىرىلسىن:
«9-1) مەملەكەتتىك بيۋدجەت ەسەبىنەن قامتىلاتىن بارلىق ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن ەڭبەكاقى تولەۋدى قارجىلاندىرۋدىڭ ءبىرىڭعاي جۇيەسىن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتiءنىڭ كەلىسىمىمەن بەكىتەدى؛».
- 67-باپتىڭ 4) تارماقشاسى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«4) ۇكiمەت قىزمەتiنiڭ نەگiزگi باعىتتارى جانە ونىڭ اسا ماڭىزدى بارلىق شەشiمدەرi تۋرالى پرەزيدەنتكە جانە پارلامەنت ماجىلىسىنە باياندايدى؛».
- 70-باپتىڭ 1-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«1. ۇكىمەت جاڭادان سايلانعان رەسپۋبليكا پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ الدىندا ءوز وكىلەتتىگىن دوعارادى.».
- 72-باپتىڭ 2-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«2. كونستيتۋسيالىق كەڭەس كونستيتۋسيانىڭ 44-بابىنىڭ 10-1) تارماقشاسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ، سونداي-اق كونستيتۋسيانىڭ 78-بابىندا بەلگiلەنگەن جاعدايلاردا سوتتاردىڭ ءوتiنiشتەرiن قارايدى.».
- 79-باپتىڭ 3-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«3. رەسپۋبليكا سوتتارىنىڭ سۋديالارىنا قويىلاتىن تالاپتار كونستيتۋسيالىق زاڭدا ايقىندالادى.».
- 81-باپ مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«81-باپ
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى سوتى ازاماتتىق، قىلمىستىق ىستەر، جەرگىلىكتى جانە جەرگىلىكءتى جانە باسقا دا سوتتاردىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن وزگە دە ىستەر بويىنشا جوعارى سوت ورگانى بولىپ تابىلادى، زاڭدا كوزدەلگەن جاعدايلاردا ونىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن سوت ىستەرىن قارايدى جانە سوت پراكتيكاسىنىڭ ماسەلەلەرi بويىنشا ءتۇسiنiكتەمەلەر بەرەدى.».
- 83-باپتىڭ 1-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«1. پروكۋراتۋرا مەملەكەت اتىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا زاڭدا بەلگىلەنگەن شەكتەردە جانە نىسانداردا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن جۇزەگە اسىرادى، سوتتا مەملەكەتتىڭ مۇددەلەرiن بiلدiرەدi جانە مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇزەگە اسىرادى.».
- 86-باپتىڭ 5-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«5. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى پرەمەر-مينيسترمەن جانە پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارىمەن كونسۋلتاسيالاردان كەيىن ءماسليحاتتىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتادى، سونداي-اق ءماسليحات ءوزىن-وزى تاراتۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان جاعدايدا ونىڭ وكىلەتتىگى مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلادى.».
- 87-باپتىڭ 4-تارماعى مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«4. وبلىستاردىڭ، رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ اكىمدەرىن تيىسىنشە وبلىستاردىڭ، رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ جانە استانانىڭ ءماسليحاتتارىنىڭ كەلىسىمىمەن رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى قىزمەتكە تاعايىندايدى. وزگە اكىمشىلىك-اۋماقتىق ءبولىنىستەردىڭ اكىمدەرى قىزمەتكە زاڭدا ايقىندالعان تارتىپپەن تاعايىندالادى نەمەسە سايلانادى. رەسپۋبليكا پرەزيدەنتى ءوزىنىڭ ۇيعارۋى بويىنشا اكىمدەردى قىزمەتىنەن بوساتۋعا حاقىلى.».
- 91-باپتا:
1) 2-تارماق مىناداي رەداكسيادا جازىلسىن:
«2. كونستيتۋسيادا بەلگiلەنگەن مەملەكەتتiڭ تاۋەلسىزدىگىن، رەسپۋبليكانىڭ بiرتۇتاستىعى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن، باسقارۋ نىسانىن وزگەرتۋگە بولمايدى.»؛
2) مىناداي مازمۇنداعى 3-تارماقپەن تولىقتىرىلسىن:
«3. رەسپۋبليكا كونستيتۋسياسىنا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار، ولاردىڭ وسى باپتىڭ 2-تارماعىندا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلەتىنى تۋرالى كونستيتۋسيالىق كەڭەستىڭ قورىتىندىسى بولعاندا، رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا نەمەسە رەسپۋبليكا پارلامەنتىنىڭ قاراۋىنا شىعارىلادى.».
