الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىندا ايۋاندىقپەن ولتىرىلگەن ءۇش اعايىندى جىگىتتىڭ ءبىرى قادىلبەك ءالىمحانۇلىنا جىلدىق اس بەرىلدى دەپ جازادى Qamshy.kz. تالدىقورعاندا وتكەن جىلدىق اسقا ءىستى باقىلاۋدا ۇستاعان «قامشى» ءتىلشىسى ەرلان تولەۋباي ارنايى شاقىرىلدى. مىڭ قارالى جينالعان اسقا ءىستىڭ باسى-قاسىنان ەرىكتىلەر قوسىنىن ۇيىمداستىرىپ جۇرگەن داۋلەتجان شايماران، ءومارالى ادىلبەك ۇلى، شالقار اxمەتباي، ءابدىراxمان قامانشاي، بولات اكرام سياقتى اتقا مىنەر ازاماتتار ات تەرلەتىپ كەلدى.

«Qamshy.kz» اقپارات اگەنتتىگى مال ساۋداسىمەن اينالىسقان اعايىندى ءۇش جىگىتتىڭ ولىمىنە قاتىستى ۇزىناعاش اۋىلىندا بولعان قىلمىستىق ءىستىڭ جايىن ءجىتى باقىلاپ، وقىرماندارىن ۇزدىكسىز اقپاراتتاندىرعان ەدى. 

Qamshy.kz ءتىلشىسى قادىلبەتىڭ اكەسى ءالىمحان اجىدارۇلىنان سوتتان كەيىنگى مارقۇمداردىڭ وتباسىنىڭ جاعدايىن سۇرادى.

«ءبىز بالامىز قادىلبەك جانە ونىڭ دوستارى مۇقيات، جارقىنبەك قاتارلى ازاماتتار قايتىس بولعانىنا ءبىر جىل بولدى. ءقازىر قادىلبەكتىڭ جىلدىعىن بەرىپ وتىرمىز. الىس-جۋىقتان كوپتەگەن قامقور اياۋلى ازاماتتار نازىرگە قاتىناسىپ جاتىر. جالپى حالىققا، كوپكە راقمەتتەن باسقا ايتارىمىز جوق. بۇل بالالاردىڭ ارت جاعىنا كوپتىڭ قامقورلىعى از بولعان جوق. وتكەن جىلى قاراشادا سوت بولىپ، ۇكىم شىعارىلعانىن بىلەسىزدەر. الايدا سوت ۇكىمى ءىشىنارا اتقارىلماي جاتىر. سوت ۇكىمىنىڭ تولىقتاي اتقارىلۋىن شىن جۇرەكتەن ءۇمىت ەتەمىز. باسقا نە ايتامىز...»، – دەدى تاۋسىلا مارقۇمنىڭ اكەسى.

ال مارقۇمنىڭ جۇبايى نۇريپا دۇيسەنباي «قىتايداعى تۋعان-تۋىستاردىڭ ۋاقىت ىڭعايىنا قاراي قادىلبەكتىڭ جىلدىعىن ەرتە بەرىپ وتىرمىز. سوتتان كەيىن ەشقانداي ناتيجە جوق دەسە دە بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا ءبىز سوت شەشىمىنە دە، سول شىققان سوت ۇكىمىنىڭ ورىندالۋىنا دا رازى ەمەسپىز. ازاماتتاردىڭ ارتىنداعى بالا-شاعاسى قالاي كۇن كورەدى؟ قاندىقول جاقتان ەشكىم كەلگەن جوق، ول جۇمىس ىستەمەيدى، ەشتەڭەسى جوق دەپ بىزگە ەشقانداي ماتەريالدىق وتەم جاسالمادى. بيلىك ورىندارىنان دا جاعدايمەن تانىسىپ، حال سۇراپ كەلەتىنى بولماسا، ناقتى كومەك جاسالمادى»، – دەيدى.

ەستەرىڭىزگە سالساق، وتكەن جىلى 29 قاراشادا مال ساتۋمەن اينالىساتىن اعايىندى ءۇش ازامات جارقىنبەك دولدان ۇلى، مۇقيات زارلىحان ۇلى مەن قادىلبەك ءالىمحانۇلىن ءولتىردى دەگەن نەگىزگى ايىپتالۋشى تالعات سۇلەيمانوۆقا سوت ءومىر بويى باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن كەستى. ول جازاسىن ەرەكشە تۇزىمدەگى كولونيادا وتەيتىن بولادى. ال، ت. سۇلەيمانوۆتىڭ سىبايلاسى مۇرات وڭالبايەۆ 25 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ، قاتاڭ تۇزىمدەگى كولونياعا جىبەرىلەتىن بولدى.

قاندى قىلمىستى كورىپ، قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنا حابارلامادى دەپ ايىپتالعان مالشى باقىت بايقاسىموۆقا سوت ءتورت جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن كەستى.

بۇدان بولەك، سوت شەشىمىمەن ت. سۇلەيمانوۆ پەن م. وڭالبايەۆ ءارقايسىسى قايتىس بولعان ءار ازاماتتىڭ وتباسىنا 10 ميلليون تەڭگەدەن مورالدىق شىعىندى وتەۋگە مىندەتتەلدى.

مارقۇمداردىڭ تۋىستارى سوتقا دەيىن-اق: «مارقۇمداردىڭ تۋىس-تۋعاندارى اتىنان قىلمىسكەرلەردى تۇگەلدەي اتۋىن، كوزدەرىن قۇرتىپ، ءولىم جازاسىنا كەسۋىن تالاپ ەتەمىز!» – دەگەن ەدى.

سوتتان كەيىن كىسى قولىنان قاستاندىقپەن ولگەن اعايىندى ءۇش ازاماتتىڭ وتباسىلارىنا ەرىكتى ازاماتتار ۇيىسىپ كومەك قولىن سوزعان بولاتىن.

ايتا كەتەيىك، 18 قىركۇيەكتە الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىندا جوعالعان ءۇش ازاماتتىڭ قىلمىسكەرلەر قولىنان قازا تاپقانى، وسى قىلمىسقا قاتىستى كۇدىكتى رەتىندە 24 قىركۇيەكتە ەكى ازاماتتىڭ ۇستالعانى حابارلانعان بولاتىن.

اتالعان ءۇش ازامات، 1979 جىلعى دولدان ۇلى جارقىنبەك، 1973 جىلعى زارلىحان ۇلى مۇقيات پەن ءالىمحان قادىلبەك ەسىمدى جىگىتتەر شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ تارباعاتاي اۋدانىنان 40 باس مال ساتىپ الىپ، ونى ەكى جۇك كولىگىمەن 17 قىركۇيەك، سەنبى كۇنى، الماتى ماڭىنداعى ۇزىناعاش بازارىنا شىعارعان.

قاپەرىڭىزگە سالساق، اتالعان قىلمىسقا بايلانىستى ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتايەۆ: «الماتى وبلىسىندا قىلمىسكەرلەر ۇستالعانى بەلگىلى بولدى، تەرگەۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل حالىقتى الاڭداتىپ وتىرعاندىقتان، بۇل جايىندا بىزگە مالىمەت بەرسەڭىز» دەپ، قالمۇحامبەت قاسىموۆقا ءىستى تولىقتاي ءوز باقىلاۋىنا الۋىن تاپسىرعان بولاتىن.  

ءتىپتى، سەنات ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ: ««الماتى وبلىسىندا ءۇش اعايىن مال ءۇشىن ءولتىرىلدى، 9 بالا جەتىم قالدى. بۇل قاسىرەت. ءىىم مۇقيات تەرگەۋ جاساپ، كىنالىلەردىڭ ءبارىن جازاعا تارتاتىنىنا سەنەمىن»، – دەگەن ەدى.

الايدا مارقۇمداردىڭ قارا جەر قوينىنا بەرىلگەنىنە جىل وتسە دە، تۋىستارى سوت شەشىمىنە دە، سوت ۇكىمىنىڭ ورىندالۋىنا دا نارازى.

ەرلان تولەۋباي