رەداكسيامىزعا ءابىش قۇنانباي (ءاتى-جونى وزگەرتىلگەن) ەسىمدى ستۋدەنت حابارلاسىپ، بيزنەس-ترەنينگتىڭ كەسىرىنەن ءوزىنىڭ تاقىرعا وتىرىپ قالعانىن ايتىپ شاعىمداندى. جىگىتتىڭ سوزىنشە، كاسىپكەرلىككە ۇيرەتۋشىلەر ءوز جۇمىستارىن ونشا بىلمەيدى ەكەن. ءتىپتى، شاكىرتتەرىنە تاپسىرما بەرىپ الىپ، ونىڭ قالاي ورىندالعانىن دا قاداعالامايتىن كورىنەدى.

– مەن ترەنينگتى ءجيى وتكىزىپ جۇرگەن  بيزنەس مەكتەپتىڭ كۋرسىنا قاتىستىم. ول كۋرستا ەكى اي وقۋ ءۇشىن 80 مىڭ تەڭگە تولەدىم. اپتاسىنا ەكى كۇن – سارسەنبى مەن سەنبىدە ساباق بولادى. سارسەنبىدە سەمينار، ال سەنبىدە بيزنەس مەكتەبىنىڭ نەگىزىن سالۋشىنىڭ ءوزى ءدارىس وقيدى. مەن وقىعان كەزدە كۋرستا 250 ستۋدەنت بولدى. ءبارىمىزدى توپ-توپقا بولگەندە مەن 21-اعىمعا ءتۇستىم. ءار اعىمعا تالىمگەر، ونباسى سايلاناتىن. الايدا  تالىمگەر دە، ونباسى دا ءوز سالاسىنىڭ مامانى ەمەس. ولار اپتا سايىن ءتۇرلى تاقىرىپتى قوزعاپ، جاڭا نارسە ۇيرەتۋگە تىرىستى. كۋرستا الدىمەن كوزدى اشۋ، ياعني جالپى شولۋ جۇرگىزىلەدى. ودان كەيىن سالا تاڭداۋ، ونىڭ ىشىندە سايت اشۋ، بەينەوروليك جاساۋ، باننەر جاساۋ، جارناما، ماركەتينگ، فوتوشوپ سياقتى نارسەلەرگە باۋلىدى. ءبىر وكىنىشتىسى، سونىڭ بارلىعى ءۇستىرت قانا. سەبەبى ءبىر اپتادا ءبىر ساباق وتەمىز. ول ساباقتى تولىق سىڭىرمەي جاتىپ، ارى قاراي جىلجي بەرەمىز. بەرىلگەن تاپسىرمالار ەشقاشان تەكسەرىلمەيدى، كوپشىلىگى ورىندالمايدى. قاتىسۋشىلاردىڭ كوبى اقشا تولەپ قويعاندىقتان، ساباقتان قالمايتىن. ۇيىمداستىرۋشىلار وزدەرىنە قاجەت پايدانى عانا الدى، ال ءبىزدىڭ كوڭىلىمىزدەن شىققان جوق. مەنىڭشە، بيزنەس-ترەنينگ – قاراپايىم حالىقتى ساۋاتتى الداۋدىڭ ەڭ وڭاي جولى. سول كۋرسقا شاشقان 80 مىڭ تەڭگەنى تورت-بەس اي 15 مىڭنان ءبولىپ، اعىلشىن ءتىلىنىڭ كۋرسىنا بارۋىم كەرەك ەدى»، – دەيدى ءابىش قۇنانباي.

سانانى تۇرمىس بيلەگەن زاماندا ەكىنىڭ ءبىرى اۋقاتتى بولۋعا ۇمتىلادى. سونىڭ جولىندا باسىن تاۋعا دا، تاسقا دا ۇرادى. ايى وڭىنان تۋعاندار وزىندە بار ءومىر تاجىريبەسىن وزگەلەرمەن ءبولىسىپ، اقشا تابۋعا قۇمار. Qamshy.kz ءتىلشىسى بيزنەس-ترەنينگتەر تۋرالى زەرتتەۋ ماقالاسىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنادى. مارحابات!

بيزنەس-ترەنينگتى كىم جۇرگىزەدى؟

بيزنەس باستاۋ بيزنەس مەكتەبىندە ءتالىم العان 21 اعىم ستۋدەنتىنىڭ ايتۋىنشا، ءوزى قاتىسقان بيزنەس ترەنينگتىڭ كەمشىل تۇسى كوپ. كۋرستا ساباق بەرەتىن تالىمگەرلەر بەلگىلى ءبىر سالادا ەشتەڭەگە قول جەتكىزبەگەندىكتەن، ترەنينگ وتكىزۋدى تابىس كوزىنە اينالدىرعان. تۇراقتى  بازالىق ءبىلىمى دە، تاجىريبەسى دە جوق ادامدار بيزنەستىڭ قىر-سىرىن تۇسىندىرەدى ەكەن.

ال Q4 Business School سپيكەرى، بيزنەس-ترەنەر سالتانات ءمىنايحاننىڭ پىكىرىنشە، بيزنەس-ترەنينگتى ميلليونەرلەر عانا وتكىزۋى كەرەك دەگەن كوزقاراس وتە قاتە. براين ترەيسي، رانداساپ، توني روبينس، ت.ب. الەمگە تانىمال الپاۋىتتار بيزنەستەگى مانسابىن وسى ترەنەرلىكتەن باستاعان.

– وسى فورماتتاعى ترەنەرلەردىڭ پايداسى وتە مول. ۇزاققا شابادى. ال ميلليونەر ول – ميلليونەر. اقشاسى بار. اسا ۇلكەن قاتەلىك شىقسا، نە تاڭداۋ جاساۋ كەرەك بولسا، ول ءوزىن ميلليونەر ەتكەن كاسىبىن تاڭدايدى. ترەنەرلىك مۇعالىمدىك سياقتى. ميلليونەردىڭ بارلىعى ءوز تاجىريبەسىن وزگەگە ايتىپ جەتكىزە الماۋى مۇمكىن. ال ترەنەر – تەز  ۇيرەنە الاتىن جانە قاجەتتى اقپاراتتى تاۋىپ، باسقاعا دا ۇيرەتە الاتىن ادام. بۇگىندە بيزنەس-ترەنينگتەردىڭ كوبەيگەنى راس، وعان قۋانۋ كەرەك. سەبەبى باسەكەلەستىك بار جەردە ساپا دا بولادى، – دەيدى سالتانات ءمىنايحان.

بۇعان قارسى پىكىردەگى ءابىش قۇنانباي «بيزنەس-ترەنينگتەردىڭ باستى كەمشىلىگى – بارلىعىن فورمالدى تۇردە ۇيرەتەتىنى، ولاردىڭ تەورياسى عانا بار، پراكتيكاسى جوق» دەيدى.

– مەن بارعان بيزنەس كۋرسى  – قازاقستاندا جاڭا قولعا الىنىپ، العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اشىلىپ، جولعا قويىلعان مەكتەپ.  الايدا ءالى كۇنگە دەيىن بيزنەس-مەكتەپ جەمىسىن بەرىپ جاتىر دەپ ايتا المايمىن. سەبەبى "بيزنەس ترەنينگتە وقىپ، ميلليونەر بولىپ كەتتىم" دەگەن ەشكىمدى ەستىمەدىك تە كورمەدىك – دەيدى 21-اعىم ستۋدەنتى.

بىرنەشە بيزنەس-مەكتەپتە وقىعان، ءوز كاسىبىن ەندى باستاپ جۇرگەن باۋىرجان قۇرالحاننىڭ ويىنشا، بيزنەس-ترەنينگتەردى ءوز سالاسىنىڭ ماماندارى دا، ورتا جولدان قوسىلعاندار دا جۇرگىزەدى. تەك دۇرىس تاڭداي ءبىلۋ كەرەك. 

– كوپ جاعدايدا بيزنەس-ترەنينگتەردى الدەقاشان ءوز بيزنەسىن باستاپ، ءبىراز دەڭگەيگە جەتكەن، ءبىرشاما تاجىريبەسى بار ادامدار جۇرگىزەدى. ال بىزدە جەكە بيزنەسى بولماسا دا، بيزنەستەن از-ماز حابارى بارلار ترەنەر بولىپ ءجۇر. ولار شەتەلدىك ترەنينگتەرگە قاتىسىپ كەلىپ، سول جەردە العان ءبىلىمى بويىنشا قازاقستاندا كاسىپ جاسايدى. سول ارقىلى اقشا تابادى. ياعني بىرەۋدىڭ ءسوزىن باسقالارعا قايتالاپ ايتىپ بەرەدى، – دەيدى باۋىرجان قۇرالحان.

راس، كەز كەلگەن قۇبىلىسقا ءبىرجاقتى باعا بەرۋگە بولمايدى. اق-قاراسىن اجىراتقان سوڭ عانا قورىتىندى شىعارعان ءجون. وسى تۇستا سالتانات ءمىنايحاننىڭ ايتقانى دا كوڭىلگە قونادى. 

– بار ۋاقىتىن ترەنەرلىككە ارناپ، وقىتۋمەن اينالىساتىندار بۇكىل جان دۇنيەسىمەن سوعان تولىق بەرىلەدى. سايكەسىنشە، ناتيجەسى دە جوعارى. ال ميلليونەر قوسىمشا اقشا تابۋ ءۇشىن، نە بىلگەنىن ۇيرەتۋ ءۇشىن ترەنەرلىككە كىرىسۋ مۇمكىن. ونىڭ بولمىسى – ترەنەرلىك ەمەس، بيزنەس. نەگىزگى باسىمدىق باسقا جاقتا. سوندىقتان كاسىبىن ترەنەرلىكتەن باستاعان ادام سول سالانىڭ تۇلعاسى بولىپ قالىپتاسادى، – دەيدى سالتانات ءمىنايحان.

بيزنەس-ترەنينگكە كىم قاتىسادى؟

ماتەريالدىق جاعداي، الەۋمەتتىك تەڭسىزدىك، قازىرگى زامانداعى داعدارىس – وسىنىڭ بارلىعى ادامدى بيزنەس-ترەنينگە قاراي جەتەلەيدى. ەشكىم ەرىككەننەن قاتىسپايدى. قازاقستانداعى ورتاشا جالاقىعا ءقازىر وتباسىن اسىراپ، بالا-شاعانىڭ ىشىپ-جەمىن تولىق قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس.

ال باۋىرجان قۇرالحان بيزنەس-ترەنينگتەرگە كاسىپكەرلىكتىڭ تابيعاتىن تانىپ، ءوزىنىڭ شاما-شارقىن باعامداۋ ءۇشىن قاتىسقان.

– بيزنەس-ترەنينگكە مەن «بۇل سالاعا لايىقتىمىن با، كوشكە ىلەسە الامىن با؟» دەگەن ساۋالدىڭ جەتەگىمەن باردىم. ترەنينگتەردە ءوزىم سەكىلدى ارمانشىل جاستار دا بولدى، اعا بۋىن وكىلدەرى دە بولدى. ورايلى ءساتتى ۇتىمدى پايدالانىپ، ءوزىنىڭ جەكە كاسىبى بار ادامدارمەن سۇحباتتاسىپ، ءبىراز ماعلۇمات جيناۋعا تىرىسامىز، – دەيدى باۋىرجان. 

پسيحولوگ ناتاليا ءنۋرالديننىڭ ايتۋىنشا، بيزنەس-ترەنينگتەرگە باراتىن ادامنىڭ بارىنە ورتاق ءبىر عانا سيپاتتاما بەرۋ مۇمكىن ەمەس. ولاردىڭ ءۇش ءتۇرى بولادى ەكەن.

– ءبىرىنشى ءارى كەڭ تاراعان تيپ: ادام وتە بەلسەندى جانە دامۋعا قۇلشىنىسى بار. وعان كەڭسەدە وتىرىپ جۇمىس ىستەۋ قىزىق ەمەس. ودان دا كوپ جەتىستىككە قول جەتكىزگىسى كەەدى. ول ءوز جولىن تابۋعا، جەكە بيزنەسىن باستاۋعا تالپىنادى. سول ءۇشىن ترەنينگتەرگە قاتىسادى.

ەكىنشى تيپتەگى ادامدار – مانساپ جولىندا ءوسۋدى كوزدەيتىن ءىرى كومپانيا قىزمەتكەرلەرى. ولار ءوز كاسىبىن اشىپ، ونى دوڭگەلەتىپ اكەتۋدى ويلامايدى، ءبىراق بيزنەستى بۇگە-شۇگەسىنە دەيىن تۇسىنۋگە ۇمتىلادى.

ءۇشىنشى تيپتەگى ادامدار – جالىندى جاستار. ولار بولاشاقتا جاقسى قىزمەتكە ورنالاسۋدى جوسپارلايدى.

سونىمەن قاتار، بيزنەس-ترەنينگتەرگە ءوز ارمانىنان اداسقان، ءبىلىمىن كادەگە جاراتا المايتىندار دا ءجيى بارادى. ويتكەنى ترەنينگتەر ادامعا قاجىر-قايرات سىيلاپ، ءپوزيتيۆتى قالىپقا تۇسىرەدى. كەيدە ترەنينگتەر پسيحولوگياسى تۇراقسىز ادامدارعا كەرى اسەر ەتەدى. ولار بىردەڭەنى قولعا الىپ، ىسكە اسىرا الماعان سوڭ بىردەن كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ كەتەدى، – دەيدى پسيحولوگ.

بيزنەس-ترەنينگ نە ۇيرەتەدى؟

– بيزنەس-ترەنينگتەر كوبىنەسە بيزنەستىڭ الىپپەسىن ۇيرەتەدى. ادام بىردەڭەنى باستاۋ ءۇشىن الدىمەن ونىڭ نە ەكەنىن ءتۇسىنىپ الۋى كەرەك. كوپشىلىك ءۇشىن بيزنەس دەگەن قۇيتىرقىلىعى مول قۇپيا دۇنيە سەكىلدى كورىنەدى. ترەنيگتەر سونىڭ جاي-جاپسارىن ۇعۋعا كومەكتەسەدى.  

بيزنەس-ترەنينگ ميلليونەر بولۋعا دا، جاڭادان كاسىپ اشۋعا دا باۋليدى. ءتىپتى، ءوزىنىڭ جەكە بيزنەسى بار تۇلعالار دا ءوز تابىسىنا كوڭىلى تولماي، بيزنەس-ترەنينگتەرگە قاتىسادى. سەبەبى ولار كاسىبىن ارى قاراي دامىتقىسى كەلەدى. كەيدە ترەنينگتەردىڭ ارقاسىندا ايلىق تابىسىن بىرنەشە ەسەگە ارتتىراتىندار بار، ال كەيدە ترەنينگ ءۇمىتتى اقتامايدى، – دەيدى جاس كاسىپكەر قۇرالحان باۋىرجان.

ال بيزنەس-ترەنەر سالتانات ءمىنايحان باسقاشا پايىمدايدى. ترەنەر كاسىپ  باستايمىن دەپ كەلگەن ادامدارعا ميلليونەرلەر سەكىلدى بەلگىلى ۋاقىتىن عانا ەمەس، ءوزىنىڭ ءومىرىن ارنايدى. «ۋاقىت وتە كەلە الەمدى الاقانىندا تۇرعانداي كورە الاتىن تۇلعالار وسىلاي تاربيەلەنەدى»، – دەيدى سالتانات.

ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ايتۋ. ال سوڭعى شەشىمدى كورەر كوزى، تۇسىنەر ساناسى بار وقىرمان قاۋىم ءوزى شىعارادى.