قازاقستاندىق بالالار الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ پايدالانۋشىلارىنا اينالۋدا. UNICEF زەرتتەۋىنە سايكەس، بالالاردىڭ 60% - سوبستۆەننىە وزدەرىنىڭ اككاۋنتتارى بار. ساراپشىلار ينتەرنەتتەگى بەلسەندىلىك جاس كەزىنەن باستاپ سيفرلىق ءىز قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. كوپتەگەن ەلدەردە بالالاردىڭ ونلاين-كونتەنت قۇرۋعا قاتىسۋىن رەتتەيتىن زاڭنامالىق باستامالاردى تالقىلاۋ كەزدەيسوق ەمەس.
ەلدە بالالاردىڭ 88%-ىندا سمارتفون بار. الايدا، بەلگىلى بولعانداي، اتا-انالاردىڭ كوپشىلىگى بالالارىنىڭ ەكران ۋاقىتىن باسقارا المايدى. الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەر كوپتەگەن وقۋشىلار ءۇشىن قارىم-قاتىناس، پىكىر الماسۋ جانە ءوز ويىن ءبىلدىرۋ الاڭىنا اينالدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ينتەرنەتتە كوپتەگەن جاسوسپىرىمدەر العاش رەت ءوز مازمۇنىن جاساۋعا تىرىسادى. ماماندار سيفرلىق ساۋاتتىلىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتەدى. بالالارعا تەحنولوگيانى قولدانا ءبىلۋ عانا ەمەس، سونىمەن قاتار جەلىدەگى ءقاۋىپسىز مىنەز-قۇلىق ەرەجەلەرىن ءتۇسىنۋ قاجەت.
"بالالار مازمۇندى جاسايدى، ال بالالار مازمۇنىن ەشكىم رەتتەمەيدى. ءبىزدىڭ بالالار نە كورەدى، بىلەسىز بە؟ مۇندا مەديا-مازمۇندى قۇرۋدىڭ ۇلكەن پروبلەماسى بار، ولار تۇتىنادى. سەبەبى بالالار مازمۇندى جاساۋشىلار دا، تۇتىنۋشىلار دا. جانە بۇل ترەندتەر، الگوريتمدەر ەشكىممەن باقىلانبايدى. 10 جىلدان كەيىن نە الاتىنىمىزدى ءتۇسىنۋ ءۇشىن بالالاردى سيفرلىق جانە مەديا ساۋاتتىلىققا ۇيرەتۋ كەرەك دەپ سانايمىن"، - دەپ اتاپ ءوتتى Qazaq Expert Club مەديا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ساراپشى جانار جاقانوۆا.
بۇگىنگى تاڭدا بالالاردىڭ شامامەن 60% - ى الەۋمەتتىك مەديانى بەلسەندى پايدالانادى. بەينە ءتۇسىرۋ جانە ءوز ويلارىمەن ءبولىسۋ ارقىلى ولار وزدەرىن وسىلاي كورسەتەدى، ترەندتەردى باقىلايدى جانە وقيعالار تولقىنىندا بولۋعا تىرىسادى. ۇناتۋ، ارينە، قۋانتادى جانە تانىمالدىلىقتى ارتتىرادى، ءبىراق ينتەرنەت ەشتەڭەنى ۇمىتپايتىنىن ەستە ۇستاعان ءجون. ءبىر كەزدەرى جەلىدە بولعاننىڭ ءبارى سول جەردە ۇزاق ۋاقىت قالىپ، ساندىق ءىز قالدىرۋى مۇمكىن.
تاجىريبەدە ساندىق ءىز ۇعىمى كەڭىنەن قولدانىلادى-پايدالانۋشى جاريالانعاننان كەيىن جەلىدە قالاتىن جانە جىلدار بويى ساقتالۋى مۇمكىن اقپارات. حالىقارالىق زەرتتەۋلەرگە سايكەس، ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ شامامەن 25-35%-ى ۇمىتكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى پاراقتارىن تەكسەرەدى، ال جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جارتىسىنان كوبى ۇمىتكەرلەرگە ورنالاستىرىلعان مازمۇنىنا بايلانىستى كەم دەگەندە ءبىر رەت باس تارتتى. كيبەربۋللينگ ءقاۋپى تومەندەمەيدى، دەيدى ساراپشىلار.
"مىنە، بارلىق ديالوگتىق جالعان بوپسالاۋدان باستاپ، بالالارىمىزدى ۇرلاۋ ءۇشىن ىقتيمال مارشرۋتتار جاساۋعا دەيىن-بۇل وبەكتيۆتى شىندىق. بۇل جاعدايلار بۇرىننان بار-بۇل ۋاقىت. ەكىنشى، ۇلكەن وقيعا، ارينە، ءبىز نەعۇرلىم كوپ جاساساق جانە بالالار وزدەرى تۋرالى كوبىرەك اقپارات جاريالاسا، سوعۇرلىم كوپ بولادى، مىسالى، قورقىتۋ جاعدايلارى. مەنىڭ ويىمشا، ءار جاستا الەۋمەتتىك جەلىلەر بولماۋى كەرەك"، - دەدى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ تەڭ ءتوراعاسى ەۆگەنيي پيتولين.
ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، كوپتەگەن ەلدەردە بالالاردىڭ ونلاين-كونتەنت قۇرۋعا قاتىسۋىن رەتتەيتىن زاڭنامالىق باستامالار تالقىلانۋدا. سونىمەن، فرانسيادا اسەر ەتۋشى بالالاردىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن جانە ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن زاڭ قابىلداندى. قازاقستان باسقا ەلدەرمەن بىردەي سيفرلىق ورتادا دامۋدا، الايدا جاسوسپىرىمدەردىڭ سيفرلىق بەدەلى ماسەلەلەرى ەندى عانا قىزۋ تالقىلانۋدا.
