الەكساندر كۋزنەسوۆ الماتىلىق سىرىم مۇراتقالييەۆتىڭ ءولىمى بويىنشا «بايقاۋسىزدا ولىمگە اكەلىپ سوققان دەنساۋلىققا زيان كەلتىرۋ» بابى بويىنشا سوتتالعان. قاپشاعاي قالالىق سوتى جازانىڭ وتەلمەگەن بولىگىن 1 ملن 97291 تەڭگە ايىپپۇلعا الماستىردى. ءبىر اپتا بۇرىن ول بوستاندىققا شىقتى. الەكساندر كۋزنەسوۆتىڭ Informburo.kz كوررەسپوندەنتىنە بەرگەن سۇحباتىن ىقشامداپ نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز. 

– جازانى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن قانداي جۇمىستار اتقاردىڭىز؟

- لا-155/14 مەكەمەسىنە كەلگەن كۇننەن باستاپ، باسىمنان وتكەن جاعدايلاردى ءبىر ساتكە بولسا دا ۇمىتىپ، جازاسىن وتەۋشىلەر ءۇشىن دە پايدالى ءىس جاساۋ ءۇشىن قوعامدىق جۇمىسپەن اينالىستىم. مەنىڭ ۇسىنىسىم بويىنشا تۇرمە اۋلاسىنداعى دۇكەننىڭ جۇمىسى جاقسارتىلدى. ءبىز باقشا جاساپ، ءتۇرلى ۇيىرمەلەردى ۇيىمداستىردىق. ول ءالى كۇنگە دەيىن جۇمىس ىستەيدى.

مەن كولونياعا 2016 جىلى كەلدىم. 2015 جىلى جەمىس اعاشتارى دا بولعان ەكەن. بارلىعىن شاۋىپ تاستاعان. كوڭىلگە قاياۋ ۇيالاتاتىن جەر. ءبىراق ءقازىر بارلىعى قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ جاتىر. ادامدار تۇرۋعا بولاتىن جەرگە ۇقساپ قالدى.

– جوعارىدا ايتىپ وتكەن دۇكەننىڭ جاعدايى قانداي ەدى؟

زاڭ بويىنشا مەكەمەدە جازاسىن وتەۋشىلەردى بارلىق قاجەتتى تاۋارمەن قامتاماسىز ەتەتىن دۇكەن بولۋ كەرەك. جازاسىن وتەۋشىلەرگە ايىنا ءبىر رەت جالاقى بەرەتىن. سول ۋاقىتتا دۇكەن اشىلادى. كەلەسى ايعا دەيىن جازاسىن وتەۋشىلەر ەشتەڭە ساتىپ الا المايدى. جالاقىدان تىس تۋىستارى اقشا جىبەرگەن جازاسىن وتەۋشىلەر ەشتەڭە ساتىپ الا الماي قالاتىن. تەكسەرىس جۇرگىزىلمەگەندىكتەن ساتۋشى ايىنا ءبىر رەت قانا دۇكەندى اشىپ ءجۇر دەگەن ويعا كەلدىم. شاعىم تۇسىرگەننەن كەيىن تەكسەرىس جۇرگىزىلدى. دۇكەنشىمەن كەلىسىم شارتقا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسىدان كەيىن ساتۋشى كۇندەلىكتى دۇكەندى اشىپ، قاجەتتى تاۋارمەن قامتاماسىز ەتۋگە ءماجبۇر بولدى.

 – مەكەمە باسشىلىعى بۇعان قالاي قارادى؟ بەلسەندىلەردى وندا ونشا ۇناتا بەرمەيتىن شىعار...

كولونيادا «بەلسەندى» ءسوزى جاقسى ماعىنادا قولدانىلمايدى. قازىرگى اكىمشىلىك ليبەرالدى. باستاپقى كەزدە بولعان باسشىلىق ماعان جانە باسقا دا ادامدارعا قيىندىق تۋدىرعان ەدى. مەنىڭ شاعىمىم بويىنشا مەكەمە اكىمشىلىگىنىڭ ءبىر قىزمەتكەرىنىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. بۇرىنعى اكىمشىلىك كەزىندە زاڭ مۇلدە ورىندالماعان. ءىس ءالى بىتپەدى، سوندىقتان بىردەڭە دەۋدىڭ قاجەتى بار ما، جوق پا بىلمەيمىن. ادەتتە مۇنداي جاعداي تۋرالى ەشكىم ءتىس جارىپ ايتپايدى. سەبەبى وزىنە سەنىمدىلىك جاعى اقساپ تۇرعان نەمەسە ءوزىن دامىتۋدا ماسەلەلەر بار ادامدار قاقپادان وتكەننەن كەيىنگى جەر ءوز مەملەكەتى دەپ ويلاسا كەرەك. ولار سوزدەرى مەن ارەكەتتەرىنە جاۋاپ بەرمەيدى. زاڭعا باعىنبايدى. بۇعان بارلىق ادام شىداپ تۇرماق ەمەس. بۇرىن مەن عانا شاعىم تۇسىرەتىنمىن، ۋاقىت وتە كەلە كوبى باسسىزدىق تۋرالى جازا باستادى. ءقازىر وسى ءىس بويىنشا تەرگەۋ جۇمىستارى باستالدى.

- كولونيادا نەمەن اينالىستىڭىز؟

-كولونياداعى ءومىر – ءىش پىستىرارلىق. بارلىعى ۋاقىتپەن. كۇندەردىڭ ءبىر بىرىنەن ەش ايىرماشىلىعى جوق. تاڭ ەرتەڭ تۇرۋ، تاڭعى اس، تۇسكى اس، كەشكى اس، ۇيىقتاۋ. مەن بىرنەشە ۇيىرمە ۇيىمداستىردىم. كوپ كىتاپ وقىدىم، جۇمىس ىستەدىم. تۇرمەگە ىزدەپ كەلگەن دوستارىم ماعان كۇش بەردى.

باستاپقى كەزدە قارا جۇمىسشى بولدىم. ودان كەيىن مەكەمەنىڭ مەديسينالىق سانيتارلى بولىمىندە جۇمىس ىستەدىم. ويىم ءبولىنۋ ءۇشىن قوسىمشا جۇمىس ىستەدىم. دوستارىم جىبەرگەن كىتاپتاردى وقىدىم.  ايلىعىم – 24 مىڭ تەڭگە بولدى. قارا جۇمىسشى بولعاندا جالاقىم 15 مىڭ تەڭگە بولاتىن. وزىمە كوپ اقشا جۇمسامايتىنمىن. اناما اقشا كەرەك ەكەنىن بىلگەندە وعان جىبەرە باستادىم. زاڭگەر جانە ەلەكتر-تەحنيكالىق جۇمىستاردى دا اتقاردىم. كامەرالاستارىما شاعىم، ءوتىنىش جازۋعا كومەكتەستىم. زاڭگەرلىك كەڭەس بەردىم. كولونيادان شىققاندا ءوتىنىش پەن شاعىمنىڭ بىرنەشە ۇلگىسىن تاستاپ كەتتىم.

- وسى ءۇش جىل ىشىندە قانداي ساتتەر ەرەكشە ەسىڭىزدە قالدى؟

- قۋانىشتى ساتتەر كوپ بولمادى، الايدا نەگاتيۆتى ىسىرىپ قويايىقشى. اكىمشىلىك اۋىسقاندا ازاپتاۋلارعا توقتاۋ قويىلدى. باسقا جاساقتاعىلارمەن بىرىگىپ بىرنەشە ۇيىرمە ۇيىمداستىردىق.  اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەنۋ، سپورتپەن شۇعىلدانۋ دەگەن سەكىلدى. سپورتقا كوبى قىزىقتى. كۇندەلىكتى جاتتىعۋلار. مۇنىڭ بارلىعى جازانى جەڭىلدەتۋگە قاجەتتى قۇجاتتارعا كىرىستىرىلدى. بۇل ەستەلىكتەردىڭ ىشىندەگى ەڭ جاعىمدىسى بولار.

– كورشىلەرىڭىزبەن قارىم-قاتىناسىڭىز قانداي بولدى؟

- جاقسى. جاڭا دوستار تاپتىم. ولارمەن بوستاندىقتا ارالاسىپ تۇرامىن دەپ جوسپارلاپ وتىرمىن.

– كولونيادا شۋلى ىسپەن تۇرمەگە تۇسكەندەردى كەزدەستىردىڭىز بە؟

- اسەت ماتايەۆ (قازتاگ ديرەكتورى) پەن قايرات جامالييەۆپەن (اليبي ءىسى بويىنشا سوتتالعان) ارالاستىم. بارلىعىنا جالىندى سالەم. وتە جاقسى جىگىتتەر.

- جاقسى جۇمىس تابا الامىن دەپ ويلايسىز؟

- مەن جۇمىس تۋرالى ويلاندىم. وسىنداي جاعداي وتكەرگەن ادامدارمەن سويلەستىم. سوتتالعاندارعا جۇمىس تابۋ قيىن ەكەنىن ايتادى. مەن بۇعان دەيىن قارجى مەكەمەلەرىندە جۇمىس ىستەدىم. مەنىڭ ويىمشا، مەنى ول جەرگە جاقىنداتپايدى. سەبەبى مەن تۇرمەدە جاتىپ كەلدىم. ازىرشە بىلمەيمىن. كورەمىز. پروگرامميست، ايتيشنيك بولىپ جۇمىس ىستەي الامىن. «سيفرلى قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا جۇمىس تابا الامىن دەپ ويلايمىن.