"گەرمانيادان كەيىن قازاقستاننىڭ جيىركەنىشتى جۇيەسىنە جۇمىس ىستەمەيمىن دەپ شەشتىم"

/uploads/thumbnail/20170824181156245_small.jpg

Ich bin wieder da. امانشىلىق پا، اعايىن. ءبىر جارىم جىلعا سوزىلعان وقۋىنان، نەمىس ەلىنەن جانۇيالىق جانە جەكە باسىمنىڭ ماسەلەسىمەن ەلگە كەلدىم. نەمىس ەلىنەن ۇيرەنگەنىم دە كورگەنىم كوپ بولدى. ەڭ ءبىرىنشى كوزىمە جارق ەتىپ كورىنگەنى كوشەدە، اۋلادا ويناپ جۇرگەن بالا كورمەيسىن. بارعان جەرىمدە ىزدەيتىنىم ويناپ جۇرگەن بالالار. يت جەتەكتەپ جۇرگەن كەمپىر-شالدار بار دا ويناپ جۇرگەن بالا جوق. وزىمە ەڭ كورىنگەنى وسى بولدى. ەكىنشى اۋرۋحانادا ادام تاڭداماۋ. بىزدە دارىگەرلەر تەك اقشا بەرگەندەرگە نە تۋىستارىنا جىميىپ كۇلىپ ءوزىنىڭ جۇمىسىن ىستەيدى دە، باسقالارعا «نەگە كەلدىڭ؟» دەگەن كوزقاراسپەن قارايدى عوي. گەرمانيادا ول جوق ، بارىنە بىردەي قارايسىڭ. ناۋقاستان اقشا الۋ ويىنا دا كىرىپ شىقپايدى. بارىنە بىردەي شاماڭ كەلگەنشە جۇمىس ىستەيسىڭ (ول جاقتا اۋرۋلاردىن ءتۇسۋى وتە كوپ). مەنىڭ تۇسىنگەنىم بىزدە ادام دەنساۋلىعىن قارا بازارعا اينالدىرىپ جىبەرگەن. دارىگەرلەر اشتىقتان ۇيات، نامىس، ءار دەگەندى ۇمىتقان. قايدا بارساڭ دا دارىگەرلەر ناۋقاستارعا قويعا قاراعان اش قاسقىرداي قاراپ تۇرادى. بىلمەيمىن، گەرمانيادان كەيىن ول ماعان جابايىلىق سياقتى كورىنەدى. دارىگەرلەرگە ايتارىم ناۋقاستان اقشا، پارا الۋ ول – قىلمىس. ەگەر بۇل دۇنيەدە ەشكىم ۇستاپ الىپ جازالاماسا، وندا و دۇنيەگە بارعاندا پارا العان ءۇشىن اللا الدىندا جاۋاپ بەرىلەدى. استاناداعى بارلىق اۋرۋحانالار، اسىرەسە، ۇلتتىق دەگەن اتاۋى بار ۇلتتىق كارديوحيرۋرگيا ورتالىعى، نەيروحيرۋرگيا ت.ب ورتالىقتار ادام ەمدەۋمەن ەمەس، بيزنەس جاساۋمەن اينالىسادى. مەنىڭ تۇسىنىگىمشە “ۇلتتىق” دەگەن اتاۋلار ۇلت ءۇشىن جۇمىس ىستەۋ كەرەك ياعني ۇلتتىڭ ساۋلىعى ءۇشىن باسقا جەرلەردە ەمدەلە المايتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋ كەرەك، بۇلار رەسپۋبليكانىڭ تەك اقشاسى بار باي بايشىكەشتەردى جيىپ الىپ ەمدەۋمەن اينالىسادى. بۇلار "ۇلتتىق" دەگەندى برەندكە اينالدىرىپ "ۇلتتىق" بولعانىمىز ءۇشىن بىزدە ەمدەلۋ قىمبات دەيدى. ءبىر تانىسىم ميىندا ىسىك تابىلىپ، ۇلتتىق نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىنا بارسا، دارىگەر 1 ميلليون اقشا سۇراپتى. كۇيەۋگە شىقپاعان جاس قىزدا ونداي اقشا قايدان بولسىن. قاراعاندىدا بارىپ وپەراسيا جاساتىپ، قۋانعاننان 75 مىڭ تەڭگە بەردىم دەيدى. ەندى ەسەپتەڭىز، ءبىر كۇندە ءبىر وپەراسيا ءبىر ميلليون تۇرسا، ءبىر ايدا قانشا اقشا بولارىن. جاتقانداردىن جارتىسى رەسپۋبليكانىڭ اقشاسى بار بايلارى. ءبارى ستەند قويۋعا نە اورتا كورونارلىق شۋنت قويۋعا كەلگەندەر. ونى بارلىق وبلىستا جاسايدى، ءبىراق بۇلار تەك اقشاسى بولعانى ءۇشىن كارديوحيرۋرگيادا جاسايدى. ەستۋىمشە، شىمكەنتتەن كەلگەن اقتاۋدان كەلگەندەرگە بولىمشە مەڭگەرۋشىلەرى تالاسىپ قالادى ەكەن. ال "ۇلتتىق" "عىلىمي زەرتتەۋ " دەگەن اتتار تەك برەند ءۇشىن. ەشقايسىسى بىلىممەن-عىلىممەن اينالىسىپ جاتقان جوق (ايىنا-جىلىنا پروتوكول ءۇشىن كونفەرەنسيالاردى ەسەپتەمەگەندە). ولار ۇلتتىڭ پروبلەماسىمەن اينالىسىپ، ەل ىشىندەگى كوبەيگەن اۋرۋلاردى تابۋ، شەتتە ەمدەي المايتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋ كەرەك. ولار تەك مەملەكەت اقشاسىنا، حالىق اقشاسىنا تۇرعىزىلعان اۋرۋحانالاردا بيزنەس جاساپ جۇرگەندەر. پرەزيدەنتتىك اۋرۋحاناعا قاراپايىم تۇرعىندار ەشقاشان جاتا المايدى. نەمىستەرگە ايتىپ كورشى بىزدە بايلار ءبىر بولەك ەمدەلەدى، كەدەيلەر ءبىر بولەك ەمدەلەدى دەپ. ال شەنەۋكتەردىڭ ءوز الدىنا اۋرۋحاناسى بار دەپ، انا اۋرۋحانانىڭ بىت-شىتىن شىعاردى. ولار شەنەۋكتىڭ جانى جاي ادامنىڭ جانىنان بولەك بولادى دەگەندى تۇسىنبەيدى. 
ءبىر تانىسىم استانادا تراۆماتولوگيادا اياعىن وپەراسيا جاساتتى. جاپ-جاس قىزدىڭ اياعىن بىت-شىتىن شىعارىپ تىگىپ تاستاپتى، ەندى جازدا ەتىك كيىپ جۇرەم دەپ جىلاپ جاتىر. مەن ايتامىن «اقشا بەرمەيسىڭ بە؟» دەپ. «بەردىم عوي”،-دەيدى. وپەراسيا جاسايتىن بولىمشە مەڭگەرۋشىسىنە بەرىپتى.  وعان بولەك بەرەسىن، تەرىنى تىگەتىن دارىگەرگە بولەك بەرەسىن دەپ ايتتىم. سەبەبى بىر-بىرىمەن بولىسپەيدى، حيرۋرگقا سەنىڭ تەرى تىگىسىڭ ءبىر تيىن، ول ءوزىنىڭ جۇمىسىنا اقشاسىن الدى، تەرىگە تىگەتىنگە بولەك بەرەسىن، جاقسى ناركوز العىڭ كەلەدى مە وعان دا بولەك بەرەسىڭ. انا جاساعان حيرۋرگتىڭ قارىنداسى بولسان ساعان ادەمىلەپ تىگىس سالاتىن ەدى، بولماسا سەن وعان ادام ەمەسسىڭ. حيرۋرگيادا كوسمەتيكالىق تىگىس دەگەن بار، ول وپەراسيا ايماعىنىن تەك ءىزىن قالدىرىپ وتە كىشكەنە ينەمەن وتە جىڭىشكە جىپپەن تىگۋ. ونى بىزدە تەك اقشا بەرگەندەرگە نە تۋىس-تانىستارىنا سالادى. ەگەر حيرۋرگ كوسمەتيكالىق تىگىس سالا باستاسا ونىڭ نە اقشا العانىن، نە تانىسى ەكەنىڭ بىلەمىز. ول بۇرىن ماعان نورما بولىپ كورىنەتىن. مەن بولعان اۋرۋحانادا بارىنە كوسمەتيكالىق تىگىس سالىپ جاتادى، ۇزاق قوي ول، 70-80-دەگى كەمپىرلەرگە. سودان سۇرايمىن نەگە بۇلاردىڭ بارىندە جەكە ساقتاندىرۋ ما دەپ. حيرۋرگ ايتادى بۇلار ايەل عوي دەپ، ولاردا بارىنە، اسىرەسە، ايەلدەرگە كوسمەتيكا سالادى ەكەن. ەسىمە بىزدەگى ىشتەرى وپەراسيادان كەيىن ىشتەرى تىرتىق-تىرتىق بولىپ مال تىككەندەي قىلىپ تىگىلگەن جاپ-جاس ايەلدەر تۇسەدى.
نەمىستەردە ول قىلمىس. گەرمانيادا بارلىق ۋكولداردى، اناليزدەردى، كاتەتەرلەردى ناۋقاسقا كىرەتىن نارسەنىڭ ءبارىن دارىگەرلەر جاسايدى. "جابايى" مەملەكەتتەن كەلگەن، مەيىربيكە جۇمساپ ۇيرەنىپ قالعان بىزگە ول بىرىنشىدە «فۋ» بولىپ كورىندى، قالاي دارىگەر كاپەلنيسا قويىپ، اناليز الادى دەپ. كەيىن قاراپ تۇرساق، ول ناۋقاسقا دەگەن قۇرمەت ەكەن. دارىگەر "دارىگەرمىن" دەپ شىرەنىپ تۇرمايدى، بارىپ اناليز الىپ، كاپەلنيسا قويادى. بىزدەگى دارىگەرلەردىڭ ايتاتىن جاقسى مىسالى بار. ستالين بە، لەنين بە ايلىق بەرەردە دارىگەرلەرگە قانشا اقشا بەرەمىز دەسە، "ولارعا ايلىق بەرمەيمىز، جاقسى دارىگەردى حالىق اسىرايدى " دەگەن تۇسىنىك بار. ول جالعان. ەشقانداي حالىق سەنى اسىراۋعا مىندەتتى ەمەس. مەملەكەتكە جۇمىس ىستەيسىڭ بە، سەنى مەملەكەت اسىراۋ مىندەتتى. اقشا جەتپەيدى مە، مەملەكەتتەن سۇرا. حالىقتان اقشا الۋ جيىركەنىشتى، قىلمىس، كۇنا. 
مەن گەرمانيادان كەيىن مەملەكەتكە ولاردىڭ جيىركەنىشتى جۇيەسىنە جۇمىس ىستەمەۋدى شەشتىم. ءوز الدىما جەكە كابينەت اشىپ كەلگەن ادامداردى قابىلدايمىن. حيدجاما جاسايمىن، ينە قويام، ايتەۋىر كۇن كورەرمىن. ءتىپتى قيىن بولىپ بارا جاتسا جەكە باسىمنىڭ ماسەلەسىن رەتتەپ العان سوڭ، قايتا گەرمانياعا كەتە سالارمىن. گەرمانيا ەسىگى ماعان ءاردايىم اشىق. ەڭ بولماسا قىلمىس جاساپ جۇرگەن جوق ەكەنىمدى ءبىلىپ جۇرەم.

عابيت نۇرحان ۇلىنىڭ فەيسبۋك پاراقشاسىنان

 

قاتىستى ماقالالار