مال شارۋاشىلىعى – قازاقتىڭ ەجەلگى زاماننان بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقان كۇن كورىس كاسىبى. بۇگىن دە قالانىڭ قاربالاس ومىرىنەن، كوپشىلىكتەن جىراقتا وتىرىپ مال شارۋاشىلىعىن كاسىپ ەتكەن ازاماتتار از ەمەس. الايدا بارىمتاشىلىق قازىرگى تاڭدا كوبەيمەسە، ازايار ءتۇرى جوق. ءتىپتى، بۇگىندە مال ۇرلىعى قوعامدىق پروبلەماعا اينالىپ كەتكەن ءتارىزدى. اسىرەسە، اۋىل-ايماقتاردا كوپ ورىن الاتىن بۇل قىلمىستىڭ كوبىسى جابۋلى كۇيىندە قالعان، ءبىرى ايتسا، ءبىرى «قۇدايدىڭ بىزگە بەرگەن سىناعى بولار، بۇيىرماعان مال ەكەن» دەپ جىلى جاۋىپ قويا سالادى. ال جۇزدەن اسا مال باسى ۇرلانسا، قايتپەك كەرەك؟ ءتىپتى، ويلاۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى. كۇن دەمەي، ءتۇن دەمەي كۇزەتىپ، باعىپ، بىرنەشە جىل بويى سارپ ەتكەن ەڭبەگىڭ ءبىر تۇندە زايا كەتكەنى قانداي جامان. وكىنىشتىسى، مۇنداي جاعدايلار قوعامدا كوپتەپ ورىن الىپ جاتىر. وسىنداي ماسەلەمەن Qamshy.kz رەداكسياسىنا بەيسەنبەك بولاتبەك ۇلى ەسىمدى ازامات حابارلاسقان بولاتىن.

بەلگىلى بولعانداي، بۇل ازاماتتىڭ 133 باس قويىن قىركۇيەكتىڭ 16-نان 17-نە قاراعان ءتۇنى ۇرلاپ كەتكەن. الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىنا قاراستى «تورەگەلدى» مال شارۋاشىلىعىندا قىزمەت ەتەتىن بەيسەنبەك بولاتبەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، ۇرلانعان مالدىڭ 30 شاقتى باسى وزىنىكى بولسا، قالعان 100 باس قوي وزگەلەردىكى ەكەن، ال ونىڭ 70 باسى ءبىر ادامعا تيەسىلى.

Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى وقيعا ورنىنا بارىپ، جاپا شەككەن ازامات پەن قۇزىرلى ورگاندارمەن سويلەسىپ قايتقان بولاتىن.

«ءۇش جىلدان بەرى مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ ءجۇرمىن. بۇل ۋاقىتقا دەيىن دە مال ۇرلىعى كوپ بولدى، ءبىرى تابىلسا، ءبىرى تابىلماي قالا بەردى. ال بۇل جولى 130 باس قوي مەن 3 ەشكىمدى ۇرلاپ كەتىپتى.

وقيعا 16-نان 17-نە قاراعان ءتۇنى ورىن العان. ولار قورامنان 300 باسقا جۋىق مالدى ايداپ شىعىپ، تراسسا جاققا اپارىپ تيەگەن. ايداپ بارا جاتقان جولدا 70-80 باس ءبولىنىپ قالعان، كامازدىڭ قاسىنا الىپ بارعاننان كەيىن جۇزدەن اسا مالدى تيەپ، قالعان 50 شاقتى قوي مەن 20 شاقتى ەشكى قالىپ كەتكەن. تاڭەرتەڭ ۇيدەن شىقسام، قورانىڭ قاسىندا 80-دەي مال ءجۇر ەكەن، قوراعا كىرگىزىپ ساناعان كەزىمدە 180-نەن اسا مال باسى كەم بولىپ شىقتى. توڭىرەكتى قاراپ ىزدەپ ءجۇرىپع تاعى 70 شاقتى مالدى تاۋىپ الدىم. قالعان مالدى ىزدەپ تاپپادىم، تراسساعا جاقىن جەردەن قويدىڭ جانە ادامنىڭ ىزدەرىن كوردىم، سونىمەن قاتار جەڭىل كولىك پەن كامازدىڭ دا ىزدەرى بولدى. سويتسەم، 130 باس قوي مەن 3 ەشكىنى تيەپ الىپ كەتكەن ەكەن»، - دەيدى بەيسەنبەك بولاتبەك ۇلى.

ول مال ۇرلانعانىن بىلگەننەن كەيىن دەرەۋ 102-گە حابارلاسقانىن ايتتى.

«پوليسياعا حابارلاسقاننان كەيىن ءبىر توپ تەرگەۋشىلەر كەلىپ، ارىز جازدىرىپ الىپ كەتتى. ءبىراق كەلگەن تەرگەۋشىلەر جان-جاقتى تۇبەگەيلى قاراپ، كورشىلەرگە بارىپ ەشنارسە سۇراعان جوق. «ءبىر حابار بولسا، ايتامىز» دەدى دە كەتتى. ارادا بىرنەشە كۇن وتكەننەن كەيىن دە ەش حابار بولمادى. تانىستارىمىزعا حابارلاسىپ، جان-جاققا ايتىپ، قىلمىستىڭ باسى اشىلعانىن قالادىق. مۇنداي قىلمىستىڭ قۇربانى بولىپ وتىرعان ادامدار بۇگىندە كوپ، سوندىقتان دا بۇل ماسەلەنى قوعام بىلسە ەكەن دەيمىز. سەبەبى، بۇگىندە مال ۇرلىعى ءورشىپ تۇر»، - دەپ ايتىپ ءوتتى جاپا شەگۋشى.

جامبىل اۋدانىنىڭ ىشكى ىستەر باسقارماسىنا بارىپ، باسقارما باسشىسىمەن ءتىلشىمىز كەزدەسىپ، ءىستىڭ ءمان-جايىن بىلگىسى كەلگەن ەدى، الايدا «باستىقتاردىڭ ادەتى بويىنشا» ورنىندا بولماي شىقتى.

بەيسەنبەك بولاتبەك ۇلى اۋداندىڭ ىشكى ىستەر باسقارماسى مال ۇرلىعىن زەرتتەۋ ءۇشىن الىشەر ءنۇرالىم ەسىمدى تەرگەۋشىنى بەكىتكەندىگىن ايتقان بولاتىن. تەرگەۋشىنىڭ وزىمەن كەزدەسكەنىمەن، ءتىلشى كەلگەنىن بىلگەن بويدا «مەن ەشنارسە دە ايتپايمىن، تەرگەۋ جۇمىستارى قۇپيا تۇردە جۇرگىزىلەدى» دەدى دە، كابينەتىنە كىرىپ كەتتى.

ءيا، ەلەمەي ءوتىپ كەتە سالاتىن ماسەلە ەمەس. سەبەبى، مال شارۋاشىلىعىنان تۇسەتىن ءونىم – بۇل كاسىپپەن اينالىساتىندار ءۇشىن جالعىز تىرشىلىك كوزى. اتالمىش ماسەلەگە بايلانىستى ق ر ءىىم مەن الماتى وبلىسىنىڭ ىىد-گە سۇراۋ سالعان بولاتىنبىز. رەسمي ساۋالىمىزعا «قىلمىسكەرلەر قولعا ءتۇستى» دەپ ءبىر قۋانتىپ قويدى. بىرەۋدىڭ بىرنەشە جىلدىق ەڭبەگىن زايا كەتىرىپ، وڭاي جولمەن ولجاعا كەنەلمەك بولعان قىلمىسكەرلەر ۇستالعانىمەن، جوعالعان مالدار ءالى كۇنگە دەيىن تابىلماپتى.

«2018 جىلعى 17  قىركۇيەكتە الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋداندىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنا ب.بەيسەنبەك دەگەن ازاماتتان ۇساق مالىنىڭ ۇرلانعاندىعى تۋرالى ارىز ءتۇستى.

بۇل فاكتى سوتقا دەيىنگى تەرگەۋدىڭ ءبىرىڭعاي تىزىلىمىنە ق ر قك 188-بابى 3-بولىگىنىڭ 2-تارماعى بويىنشا (ءىرى مولشەردەگى ۇرلىق) تىركەلدى.

اتالعان قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتى جاسادى دەگەن كۇدىكپەن 3 ادام ۇستالدى. تەرگەۋ امالدارىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا ولارعا قاتىستى پروسەستىك شەشىم شىعارىلاتىن بولادى.

قازىرگى ۋاقىتتا ۇرلانعان مالداردىڭ قاي جەرلەرگە جاسىرىلعانىن انىقتاۋ ماقساتىندا قاجەتتى تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ، اۋدان اۋماعىندا مال مەن ەت ونىمدەرىن ساتاتىن ورىندارعا رەيدتىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلۋدا.

مال ۇرلىعىن اشۋ جانە تەرگەۋ، وسىنداي قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن-الۋ جونىندەگى جۇمىس الماتى وبلىسىنىڭ ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ، سونداي-اق مينيسترلىك باسشىلىعىنىڭ ۇدايى باقىلاۋىندا»، - دەلىنگەن ق ر ءىىم بىزگە بەرگەن جاۋابىندا.

مينيسترلىكتىڭ بۇل جاۋابىنان كەيىن اراعا ءبىر كۇن سالىپ وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ جاۋاپ حاتى كەلىپ ءتۇستى. بەلگىلى بولعانداي، قولعا تۇسكەن قىلمىسكەرلەر 5 ادام ەكەن. العاشىندا ۇشەۋى ۇستالسا، كەيىننەن تاعى ەكى قىلمىسكەر قولعا ءتۇسىپتى.

«بەيسەنبەك بولاتبەك ەسىمدى ازاماتتىڭ مالدارىن ۇرلاۋ فاكتىسى جامبىل اۋدانىنىڭ پوليسەيلەرى تاراپىنان اشىلىپ، قىلمىستىق توپ قۇرىقتالدى. توپ قۇرامىنداعى 5 ادام دا جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانىنىڭ 28-36 جاستاعى تۇرعىندارى بولىپ شىقتى. ولار نەگىزىنەن قوي ۇرلاۋدى جانە ونى وتكىزۋدى قولعا العان ەكەن. اتالعان توپتىڭ وننان استام مال ۇرلىعى دەرەگىنە قاتىسى بار ەكەنى اشكەرەلەندى. ونىڭ التى دەرەگى الماتى وبلىسى جامبىل اۋدانىندا تىركەلگەن. قازىرگى ۋاقىتتا ق ر قك 188-بابىنا سايكەس سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. كۇدىكتىلەر ۋاقىتشا ۇستاۋ يزولياتورىنا قاماۋعا الىندى»، - دەيدى دەپارتامەنتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىندەگىلەر.

Qamshy.kz رەداكسياسى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمىنە 25 قىركۇيەكتە تومەندەگىدەي ساۋالدار جولداعان بولاتىن:

1. الماتى وبلىسىندا مال ۇرلىعى نەگە ءورشىپ تۇر؟

2. مالى ۇرلانعا ازاماتقا مەملەكەت، اكىميات تاراپىنان قانداي قولداۋ كورسەتىلەدى؟ قانداي قولداۋ كورسەتتىڭىزدەر؟

3. بەيسەنبەك بولاتبەكتىڭ ءىسى بويىنشا حابارىڭىز بار ما؟

4. جامبىل اۋداندىق اكىمياتى بەيسەنبەك بولاتبەككە قانداي قولداۋ كورسەتپەك؟

ارادا 10 كۇن ۋاقىت وتسە دە، رەسمي ساۋالىمىزعا جاۋاپ بەرىلمەدى.

جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي، تەرگەۋ جۇمىستارى قۇپيا تۇردە جۇرگىزىلەتىن بولعاندىقتان، قىلمىسكەرلەردىڭ ءاتى-جونىن ءبىلۋ مۇمكىن بولمادى.

بۇل ىسكە قاتىستى جاپا شەگۋشى ازامات ءوزىنىڭ كورشىسىنەن دە ازداپ كۇدىكتەنەتىنىن ايتقان بولاتىن. الايدا بۇل اقپارات ازىرگە رەسمي راستالعان جوق.

«جاۋ سىرتتان كەلمەيدى عوي. ءىرى كولەمدە ۇرلىق جاساۋ ءۇشىن ونىڭ شارۋاسىنان، تىرشىلىگىنەن حاباردار بولۋ كەرەك. ءبىر تۇندە بىلدىرمەي جۇزدەگەن مالدى ايداپ الىپ كەتۋ سونشالىقتى وڭاي ءىس ەمەس. نە دە بولسا ءىستىڭ سوڭىن كۇتەمىز...» - دەيدى جاپا شەگۋشىنىڭ اعاسى داۋلەتبەك بولاتبەك.

رەسمي دەرەكتەرگە سايكەس، جىل باسىنان بەرى وبلىس كولەمىندە 906 مال ۇرلىعى تىركەلگەن ەكەن. ول بىلتىرعى جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن 14 پايىزعا تومەن. ءتارتىپ ساقشىلارى اشىلعان دەرەكتەر بويىنشا وزگەنىڭ مالىن ۇرلاۋ فاكتىلەرىنە قاتىسى بار 308 تۇلعانى انىقتاپ، ولاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدا.

سونىمەن قاتار، مال ۇرلىعىنىڭ سالدارىنان وبلىس تۇرعىندارىنا 121 ميلليوننان استام تەڭگە ماتەريالدىق شىعىن كەلىپ، ونىڭ 42 193 964 تەڭگەسى ءوندىرىلىپتى.

ۇرى تابىلدى، ۇرلانعان مال ءالى جوق. دەگەنمەن جۋىق ارادا ءسۇيىنشى حابار بولىپ قالار دەگەن ۇمىتتەمىز.

"تورەگەلدى" مال شارۋاشىلىعى: