قازىرگى تاڭدا حالىق دىتتەگەن جەرىنە جەتۋ ءۇشىن قوعامدىق كولىكتى ءجيى پايدالاناتىنى وتىرىك ەمەس. الايدا جولاۋشى مەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ جاعدايى قانشالىقتى جاسالعان؟ بيلىك نەندەي ماسەلەلەرگە كوڭىل ءبولىپ جاتىر؟ وسىعان جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك.

ارينە قوعام بار جەردە كولىك ماسەلەسى بىردەن تۇپ-تامىرىمەن جويىلمايتىنى بەلگىلى. ءبىراق ەشقانداي جاعداي جاسالماي جاتىر دەۋگە دە بولماس. وعان بۇگىنگى ماجىلىستە «ق ر كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كولىك ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ» تۋرالى زاڭ جوباسىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتتارى، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەر، ساراپشىلار جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

اتالمىش تانىستىرىلىمعا ءماجىلىستىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ باسشىسى نۇرتاي سابيليانوۆ ءتوراعالىق ەتسە، ۇسىنىلعان وزگەرىستەردى ينۆەستيسيالار جانە دامۋ ۆيسە-مينيسترى تيمۋر توقتاباۆ تانىستىردى.

بۇل زاڭ جوباسى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ بويىنشا كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋدى سونىمەن قاتار تەمىر جول جانە اۆتوموبي كولىگىن پايدالانۋ كەزىندەگى قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋدى ماقسات ەتىپ وتىر.

تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ەكسپورت-يمپورت تاۋارلارىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ جانە كولىك سالاسىنداعى كەيبىر كەمشىلىكتەر مەن ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرۋدى، ونىڭ ىشىندە كولىكتەردى ورىندى-ورىنسىز جاپپاي توقتاتۋ تاجىريبەسىنەن باس تارتۋ كوزدەلگەن.

ءبىراق بۇل مۇلدەم تەكسەرىس جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيدى دەگەن ءسوز ەمەس. ارنايى تەكسەرىس جۇرگىزۋ ءۇشىن ناقتى نەگىزدەمە ءتىزىمى ەنگىزىلەدى. ال تارماقتاردا ارنايى ارنايى اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ قۇرالدارىندا تىركەلگەن زاڭ بۇزۋشىلىقتار، شەتەل كولىك قۇرالدارىنىڭ ءجۇرىپ ءوتۋى، ءااوق ارقىلى دۇرىس ءجۇرىپ وتپەۋ، كولىك قۇرالىنىڭ ۋاكىلەتتى ورگاندا تىركەلمەۋى، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرەگەي شارالار وتكىزۋ سياقتىت ماسەلەلەرى قامتىلعان.

بۇل ءتارتىپتى ەنگىزۋ ارقىلى ءبىز نە ۇتامىز؟

بىرىنشىدەن، 100 مىڭ اۋىر جۇك كولىكتەرىن توقتاتۋدى قىسقارتۋعا، كولىكتىڭ ءجۇرۋ جىلدامدىعىن ارتتىرۋعا جانە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتا الادى.

ەكىنشىدەن، ارنايى اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ قۇرالدارى جۇيەسىنەن الىنعان مالىمەتتەر تاسىمالداۋشىدا رۇقساتتاما قۇجاتتارىنىڭ، تەحنيكالىق بايقاۋدان وتكەن-وتپەگەنىن بىلۋگە جانە تولەنبەگەن ايىپپۇلداردى انىقتاي الادى.

ۇشىنشىدەن، جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىن جاقسارتىپ، دامىتىپ، جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ ساپاسىن ارتتىرا الامىز.

قانداي وزگەرىس ەنگىزىلمەك؟

زاڭ جوباسى 6 زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.

اۆتوكولىك تۋرالى زاڭنىڭ نورمالارى تۇراقتى حالىقارالىق رەيستەردى جاساعان كەزدە  جولاۋشىلاردى قازاقستان تەرريتورياسى بويىنشا ەلدىمەكەندەردە تاسىمالداۋعا تىيىم سالادى. قازاقستاندىق تاسىمالداۋشىلارعا شەكارالاس وبلىستىڭ ەلدى-مەكەندەرى اراسىندا تاسىمال جاساۋ ۇسىنىلدى. بۇل وزگەرىستەر 300 ەلدى-مەكەننىڭ جولاۋشىلارىن تۇراقتى تۇردە تاسىمالداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءقازىر كوپتەگەن سالالار ينتەرنەتتىڭ كومەگىمەن جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ جاتقانى بەلگىلى. ينتەرنەت ارقىلى قىزمەت كورسەتۋ قاراپايىم حالىقتىڭ ۋاقىت ۇنەمدەۋىنە كومەگىن تيگىزىپ جاتىر. وسىعان وراي جاڭا تەحنولوگيانى جولاۋشىلار تاسىمالى سالاسىندا دا قولدانىسقا ەنگىزىپ، ساپاسىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. 

وسىعان وراي كولىكتى جالداۋ شارتى قۇرىلىپ، «ياندەكس.تاكسي»، Uber، InDriver سياقتى سەرۆيستەر ارقىلى جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ ەندى تاكسيمەن تاسىمالداۋعا جاتاتىن بولادى.

تەك قانا اۆتوكولىك سالاسى عانا ەمەس تەمىرجول جانە سۋ كولىگى سالاسىندا ارنايى كوميسسيا قۇرىلىپ، تەرگەۋ بويىنشا وكىلدىڭ مىندەتتەرىن رەتتەۋ ۇسىنىلدى. سونىمەن بىرگە اۆتوكولىكتەردى پايدالانۋ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ ءۇشىن جول قوزعالىسى زاڭىندا  «مىندەتتى تەحنيكالىق بايقاۋ بىرگەي اقپارات جۇيەسىنىڭ وپەراتورى» ۇعىمىن بەلگىلەپ، ونىڭ مىندەتتەرىن بەكىتىپ، رەتتەۋ جونىندەگى ماسەلە دە قاراستىرىلدى. كولىك سالاسىنا ارنالعان تەحنيكالىق بايقاۋدان كەيىنگى دياگنوستيكالىق كارتالاردى بەرۋ مۇمكىندىگىن جويۋ ءۇشىن اقپاراتتىق ءىس-قيمىل جاسايتىن ارنايى باعدارلامالارعا قويىلاتىن تالاپتاردى بەكىتۋدى ەنگىزۋ ۇسىنىلدى.

ال حالىقارالىق تەڭىز ۇيىمى ءاۋديتىنىڭ ەسكەرتپەلەرىن جويۋ اياسىندا ءبىرقاتار حالىقارالىق كونۆەنسيالار تالاپتارىن يمپلەمەنتاسيالاۋ نورمالارىن قاراستىرۋ كوزدەلىپ وتىر. كەمەلەر تەكسەرىسىن وپتيميزاسيالاۋ ماقساتىندا مىندەتتى بايقاۋدى التى ايدا ءبىر رەت وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.

اۆتور: حاديشا حان قىزى