بەيسەنبىنىڭ كەشى استانا ابىر-سابىر بولدى دا قالدى. اۋەلى اقوردانىڭ ۆەبسايتىندا قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ رەسمي مالىمدەمەسى جاريالاندى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ: "ۇكىمەت وتستاۆكاعا كەتۋى ءتيىس دەپ ويلايمىن" دەدى.

جاريالانعان قۇجات پەن ۆيدەوۇندەۋدە پرەزيدەنت نازاربايەۆ پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتايەۆ باسقارعان مينيسترلەر كابينەتىنىڭ جۇمىسىن قاتتى سىنادى. ۇكىمەتتىڭ "حالىققا قىزمەت قىلا المايتىنىن"، "ەكونوميكانىڭ ساپالى تۇردە ءوسۋى ءۇشىن ناقتى ىنتالاندىرۋ مەن قۇرالدار" قالىپتاستىرماعانىن، جالپى العاندا كوپتەگەن ماسەلەنى شەشپەگەنىن مالىمدەدى.

ءبىر ساعات وتەر-وتپەستە اقوردانىڭ سايتىندا پرەزيدەنت جارلىعى شىقتى. قۇجاتتا نازاربايەۆتىڭ ۇكىمەت وتستاۆكاسىن قابىل ەتكەنى، "جاڭا قۇرام بەكىتىلگەنشە ۇكىمەت مۇشەلەرىنە قىزمەتتەرىن اتقارا بەرۋگە پارمەن قىلعانى" جازىلعان. پرەمەر-مينيستر قىزمەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى بولىپ اسقار مامين تاعايىندالعان.

جەرگىلىكتى ساراپشىلاردىڭ ساعىنتايەۆ ۇكىمەتىنىڭ "ءالسىز" بولعانى تۋرالى سوزدەرى ۇندەس، ءبىراق ەكى جارىم جىلدان سوڭ كابينەتتىڭ نەگە تاراعانى تۋرالى پىكىرلەرى ءارتۇرلى.

رەسەي ساياساتىنىڭ كوشىرمەسى مە؟

كەزىندە ۇكىمەت مۇشەسى بولعان 71 جاستاعى ەكونوميست پەتر سۆويكتىڭ سوزىنشە، باقىتجان ساعىنتايەۆ ءاۋ باستان "تەحنيكالىق پرەمەر" ءارى پرەزيدەنت تاپسىرماسىن "ادال اتقارۋشى" بولعان. ول وتستاۆكاعا كەتكەن ۇكىمەتتىڭ باسقا مۇشەلەرىن دە الدىڭعىلاردان كوپ ايىرماسى جوق "تەحنيكالىق ورىنداۋشىلار" دەپ سانايدى. سول سەبەپتى سۆويك ۇكىمەتتى تاراتۋدىڭ سەبەبىن باسقا تاراپتان ىزدەيدى.

ونىڭ بولجاۋىنشا، پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ ىزىمەن جۇرمەك. پۋتين اقپاننىڭ 20-سىنداعى جولداۋىندا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ەل بيلىگى ءۇشىن نەگىزگى پريوريتەت دەپ مالىمدەگەن. سۆويكتىڭ سوزىنشە، پرەزيدەنت نازاربايەۆ رەسەيلىك ارىپتەسىنەن دە اسىپ تۇسەتىندەي تابىسقا جەتۋ ءۇشىن وسى باعىتتى تاڭدايدى.

سەناتتىڭ بۇرىنعى دەپۋتاتى جانە وپپوزيسيالىق ساياساتكەر زاۋرەش باتتالوۆا وزگەرمەيتىن پرەزيدەنت نازاربايەۆتىڭ تۇسىنداعى كەزەكتى ۇكىمەت اۋىسۋىن ۇيرەنشىكتى بيلىك جۇيەسىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن جاسالعان ءداستۇرلى امال دەپ قاراستىرادى.

باتتالوۆانىڭ سوزىنشە، ۇكىمەتتىڭ تاراۋى جۋىر ۋاقىتتا بيلىك ءترانزيتى بولمايتىنىن، نازاربايەۆتىڭ كەزەكتى نەمەسە مەرزىمىنەن بۇرىن وتەتىن پرەزيدەنت سايلاۋىنان سوڭ ورنىندا قالا بەرەتىنىن بايقاتادى.

ول كەلەسى ۇكىمەتتەن دە ماردىمدى جۇمىس كۇتپەيدى. ورىس جازۋشىسى يۆان كرىلوۆتىڭ ايگىلى مىسالىنداعى كۆارتەتكە تەڭەيدى. باتتالوۆا سوڭعى وقيعالار قازاقستانداعى جوعارعى جاقتىڭ باسقارا المايتىنىن، ال تومەنگى جاقتىڭ بۇرىنعىشا ءومىر سۇرگىسى كەلمەيتىنىن كورسەتتى دەپ سانايدى. ول جۋىردا قازاقستاننىڭ بىرنەشە ايماعىندا بولعان كوپ بالالى انالاردىڭ نارازىلىعىن ەسكە الادى. بۇل تولقۋعا اقپاننىڭ 4-ىندە استانادا ورتەنگەن ۇيدە قالىپ قويعان بەس بالانىڭ قازاسى تۇرتكى بولعان.

استانادا ورتەنگەن ۇيدە قازا بولعان بەس قىزدى جەرلەۋ (5 اقپان 2019 جىل):

سەزد الدىنداعى "سىيلىق" پا؟

ساياساتتانۋشى ءبورىحان نۇرمۇحامەدوۆتىڭ پىكىرىنشە، وتستاۆكاعا كەتكەن ۇكىمەت مۇشەلەرى مەملەكەت دەڭگەيىندەگى تۇلعالار دەپ سيپاتتاۋعا كەلمەيتىن قوڭىرتوبەل شەنەۋنىكتەر بولعان. ساراپشى كەتكەن ۇكىمەتتىڭ "جۇمىسىن ناشار اتقارىپ"، "حالىقپەن ءتىل تابىسا الماي"، داعدارىس كەزىندە "دورەكى مالىمدەمەلەرى" ارقىلى وتقا ماي قۇيعانىن ايتادى.

- ەڭبەك ءمينيسترى "فوربس" جۋرنالىنىڭ مۇقاباسىندا ءوزىن جارنامالاعانشا شاحتاعا تۇسە ءبىلۋى كەرەك، - دەيدى ول استاناداعى ءورت كەزىندە بولعان وقيعانى ەسىنە الىپ. كامەلەتكە تولماعان بەس قىز قازا بولعان سول ءبىر قايعىلى وقيعامەن قاباتتاسىپ ەڭبەك جانە الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ءابىلقاسىموۆانىڭ سۋرەتى "فوربس" جۋرنالىندا جاريالانعان ەدى. بۇل جاعداي قوعامنىڭ ءبىر بولىگىنىڭ اشۋ-ىزاسىن وياتقان.

نۇرمۇحامەدوۆ ۇكىمەتتەگى جەتەكشى رولگە يە ەكونوميكا مەن قارجى مينيسترلەرىنىڭ اتقارعان ىستەرىنەن قوعامنىڭ حابارسىز قالعانىنا نازار اۋدارادى.

ساياساتتانۋشىنىڭ پايىمداۋىنشا، بيلىك "داعدارىستى" اقپاننىڭ 27-سىندە وتەتىن "نۇر وتان" پارتياسىنىڭ سەزى قارساڭىندا قاتتىراق سەزىپ وتىر. ادەتتە پرەزيدەنتشىل بيلىك پارتياسىنىڭ نەگىزگى جيىنى قارساڭىندا "تولاعاي تابىستار" تۋرالى باياندامالار "سىي" رەتىندە تارتىلىپ جاتادى.

- مىنا جاعدايدا حالىقتى تىنىشتاندىرۋ ءۇشىن سەزد الدىندا "سىيلىق" رەتىندە "كاسىبي جارامسىز" ۇكىمەتتى قۇرباندىققا شالۋعا تۋرا كەلدى، - دەيدى نۇرمۇحامەدوۆ.

ءماجىلىس دەپۋتاتى، "حالىق كوممۋنيستەرى" فراكسياسىنىڭ جەتەكشىسى ۆلاديسلاۆ كوساريەۆ ۇكىمەتتى الدەقاشان وتستاۆكاعا جىبەرۋ كەرەك ەدى دەپ سانايدى.

- مەملەكەتتىك ورگاندار مۇقتاج، كوپ بالالى، ەڭبەكقور ادامداردان تەرىس اينالماۋى ءتيىس. ادامعا قامقور بولۋ - ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ، ونەركاسىپتى دامىتۋدىڭ جانە وسىلايشا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋدىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى، - دەيدى كوساريەۆ.

دەپۋتاتتىڭ سوزىنشە، وتستاۆكاعا كەتكەن ۇكىمەت بۇل تاراپقا تۇرەن سالماعان، "الەۋمەتتىك ماسەلە اتاۋلى ءوز بەتىمەن شەشىلەدى" دەپ قاراپ وتىرا بەرگەن. كوساريەۆ ادەتتە ۇكىمەتتىڭ وتستاۆكا تۋرالى اۋەلى مالىمدەمە جاساپ، سوسىن ونى پرەزيدەنتتىڭ قابىل الاتىنىن، ال مىنا جاعدايدا كەرىسىنشە بولعانىن ايتادى.

- پرەزيدەنت ۇكىمەت وتستاۆكاعا كەتۋى ءتيىس دەگەن سوڭ [كابينەت] جيىن اشتى دا، تۇتاس قۇرام بولىپ تاراۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى، - دەيدى ول.

قازاقستان ۇكىمەتى تاراۋدان توعىز-اق كۇن بۇرىن ىشكى ىستەر ءمينيسترى وزگەرگەن ەدى. اقپاننىڭ 12-سىندە بۇل ورگاندى سەگىز جىلداي باسقارعان قالمۇحانبەت قاسىموۆ پرەزيدەنتتىڭ كومەكشىسى ءارى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ حاتشىسى بولىپ تاعايىندالعان. ونىڭ ورنىن بۇرىنعى ۆيسە-مينيستر ەرلان تۇرعىمبايەۆ باسقان.

باقىتجان ساعىنتايەۆ 2016 جىلعى قىركۇيەكتەن باستاپ ۇكىمەت باسقارىپ كەلگەن. ال پرەمەر-مينيستر مىندەتىن ۋاقىتشا اتقارۋشى اسقار مامين سول ۋاقىتتان بەرى ۆيسە-پرەمەر قىزمەتىندە وتىرعان، ونىڭ الدىندا "قازاقستان تەمىر جولى" ۇلتتىق كومپانياسىن باسقارعان. پرەزيدەنت نازاربايەۆ قاڭتاردىڭ 30-ىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ساعىنتايەۆتىڭ كابينەتىن قاتتى سوككەن ەدى. وتستاۆكاعا جىبەرۋ ىقتيمالدىعى تۋرالى ءسوز سول كەزدە ايتىلىپ قالعان.

ۇسىنعان: نازەركە لابيحان