ەلىمىزدىڭ شەت ايماقتا ورنالاسقان  قالالارداعى ەرەكشە بالالاردىڭ جاعدايىن مينيسترلىكككە جەتكىزۋ نەگە قيىن؟ نەلىكتەن دارىگەردىڭ كەڭەسىن الا الماي،  ينتەرنەتتىڭ كومەگىنە جۇگىنەمىز؟ اۋتيزمگە شالدىققان پەتروپاۆلدىق  بالانىڭ اناسى بالالارىنىڭ  ءومىرى ءۇشىن قالاي كۇرەسەتىندىگىن جەتكىزدى دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى كاراۆان سايتىنا بەرگەن سۇحباتىندا.

— كۇندە تاڭەرتەڭ تاڭعى 6-دا تۇرامىن. مەنىڭ بالام ءقازىر ارنايى ديەتاعا وتىرعان. وعان ۇننان جانە سۇتتەن جاسالعان تاعامداردى جەۋگە بولمايدى، ءتىپتى اسحانالاردان دا تاماقتانۋعا تىيىم سالىنعان. سوندىقتان، سىرتقا شىقپاس بۇرىن وعان تاماقتى ۇيدەن ازىرلەپ شىعامىن. سۇيىق تاماقتاردى مۇلدە ىشە المايدى. سەبەبى ول بۇكىل تاماقتى قايتا قۇسىپ تاستايدى. ءبىزدىڭ بالالارىمىز وتە از مولشەردە تاماقتانادى - دەيدى اۋتيزمگە شالدىققان بالانىڭ اناسى. 

اۋتيزمگە شالدىققان بالانىڭ اناسى تۇسكە دەيىن بالاسىمەن بىرگە ساباقتا بولاتىنىن، سونداي-اق باسسەينگە، پسيحولوگقا، لوگوپەدكە بارىپ جۇرگەنىن ايتتى. 

 — ءار كۇنىمىز جوسپارلانعان. تابيعات اياسىنا شىعۋعا دا تىرىسامىز. وسى جىلى كونكي مەن شاڭعى تەبۋگە باردىق. كەشكە جاقىن بالاما ماسساج جاسايمىن. ول وتە سەزىمتال، سوندىقتان وعان مىندەتتى تۇردە باتۋتتا سەكىرۋ كەرەك. جاقىندا ارتەم ۇيىقتار الدىندا  ەرتەگى ايتىپ بەرۋىمدى ءوتىندى. بۇعان دەيىن ول ەشتەڭە ەستىگىسى كەلمەيتىن، جاي سويلەگەننىڭ وزىندە اۋزىمدى قولىمەن جابۋعا تىرىساتىن -  دەيدى كۇندەلىكتى ءومىرىن بايانداپ بەرگەن ارتەمنىڭ اناسى تاتيانا كوۆاليەۆا.

 ءقازىر ارتەم – 8 جاستا. 1،5 جاسقا تولعان كەزىندە، اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى كورىنە باستاعان. ءبىراق اتا-اناسى ءدال سول كەزدە بالالارىنىڭ ءدال مۇنداي اۋرۋعا شالدىعۋى كۇتپەگەن جاعداي بولعان.

— پەرزەنتحانادان شىعارار كەزدە دارىگەرلەر ماعان بالامنىڭ ساۋ ەكەنىن، دەنساۋلىعىندا ەشقانداي دا كىنارات جوق ەكەنىن ايتقان. ءبىر كۇنى ارتەم مۇلدە سويلەمەي قالدى. ءبىز قاتتى قورقىپ كەتتىك. اۋرۋحاناعا اپارعان كەزدە دارىگەرلەر ماعان ەسىنەن اداسقان ادام سەكىلدى قارادى دا، بالامنىڭ دەنىنىڭ ساۋ ەكەنىن، تەكسەرىلۋگە جارتى جىلدان كەيىن كەلۋىم كەرەكتىگىن ايتتى. دەر كەزىندە اۋرۋدىڭ الدىن العاندا، بالام بۇل كەسەلگە شالدىقپاس ەدى، - دەيدى ارتەمنىڭ اناسى. 

بارلىعى مەنى "بالانى تىم ەركەلەتىپ جىبەردىڭ" دەپ كىنالاي باستادى.

— ارتەم 2،5 جاسقا كەلگەن كەزدە، ونى اقىلى نيەۆروپوتولگقا اپارىپ كورسەتتىم. دارىگەر بالامنىڭ اۋتيزمگە شالدىققانىن ايتتى. قويىلعان دياگنوزعا سەنىمدى بولۋ ءۇشىن، ومبى قالاسىنا بارىپ، تولىق تەكسەرىستەن وتتىك. پەتروپاۆلداعى پسيحياتر بۇل اۋرۋدىڭ  ءاۋتيزمنىڭ  ەكەنىن ايتتى. دياگنوز انىقتالعاننان كەيىن، ءبىز ەشكىمگە كەرەك بولماي قالدىق. بىردە-بىر ادام «بالاسىن قالاي ەمدەتەدى ەكەن» -  دەپ باس قاتىرعان دا جوق. ءتىپتى مەملەكەتتەن بەرىلەتىن جاردەماقىعا قانداي ءدارى الاتىنىمدى، قالاي جۇمسارىمدى دا بىلمەدىم. 2013 جىلى ەمدەتۋگە اقىل-كەڭەس الۋ ءۇشىن  بالامدى قايدا اپارارىمدى بىلمەدىم. ينتەرنەتتەن پەتروپاۆل قالاسىنداعى اۋتيزمگە شالدىققان بالالار ءتىزىمىن ىزدەي باستادىم. سودان تاعى وسىنداي اۋرۋ بەلگىسى بار بالانىڭ اناسىن تاۋىپ، ونىڭ بالاسىنا قالاي كۇتىم جاساعانى تۋرالى سۇراستىردىم. ول بالاسىن ەمدەتۋ ءۇشىن  رەسەيدەگى ارنايى اۋرۋحانالاردىڭ بىرىنە بارىپ بۇكىل تەكسەرىستەن وتكەندىگىن، سول جاقتا اۋتيزمگە شالدىققان بالالارعا ءتيىستى ەم قولدانا الاتىندىعىن ايتىپ بەرگەن.

ءوزىنىڭ باسىنان وتكن قيىندىقتاردان كەيىن، باسقالارعا دا كومەك بولسىن دەگەن نيەتتە تاتيانا «مەنىڭ بالام» اتتى قوعامدىق ۇيىم قۇرۋعا شەشىم قابىلدايدى. ول "ۇكىمەت بۇل ماسەلەگە بەي-جاي قاراماۋ كەرەك" دەپ ەسەپتەيدى. كەيىن ءوزى قۇرعان ۇيىم ارقىلى اۋتيزمگە شالدىققان بالالاردىڭ جاعدايىن ۇكىمەت باسىنداعىلارعا جەتكىزىپ، ولارعا ءتيىستى تۇردە كومەك كورسەتۋ كەرەك ەكەنىن تالاپ ەتە باستايدى..

— ءبىزدىڭ ۇيىمدا ءۇش بالاسى بار ايەل بار. ونىڭ جەتى جاسار بالاسى مەن ون جاستاعى بالاسى اۋتيزمگە شالدىققان. ولار نە بالاباقشاعا، نە مەكتەپكە بارا المايدى. پەتروپاۆلدا مەملەكەتتىك اۋتيزمگە شالدىققان بالالارعا ارنالعان ەكى وڭالتۋ مەكتەبى بار. الايدا بۇل مەكتەپ 4 سىنىپتى عانا قامتيدى. ال وبلىس بويىنشا ءتورت قانا مەكتەپ بار. وعان قابىلداۋدىڭ ءوزى وڭاي ماسەلە ەمەس. سونىڭ كەسىرىنەن قانشاما بالا ۇيدە ەم الۋعا ءماجبۇر. ەندىگى تاعى ءبىر ۇلكەن ماسەلە، ول - بالالارى اۋتيزمگە شالدىققان اتا-انالار بالاسىنىڭ قاراپايىم بالاباقشا مەن مەكتەپتەردە وقىعانىن قالايدى. دەگەنمەن، ناۋقاسقا شالدىققان بالالار بەن قاراپايىم مەكتەپتە وقيتىن بالالاردىڭ اراسىندا داۋ تۋىنداعان كەزدە، بىزگە بالالارىمىزدى مەكتەپتەن شىعارىپ الۋعا ءماجبۇر بولامىز. قاراپايىم مەكتەپتە وقىعان كۇننىڭ وزىندە، ءبىزدىڭ بالالارىمىز ارنايى جاسالعان ءبىلىم جۇيەسىنە ىلەسە الا ما؟ سوندىقتان، ولارعا ارنايى ءبىلىم جۇيەسىن دە ازىرلەۋ كەرەك، - دەيدى اشىنعان انا.

 بالادا  اۋتيزم بەلگىسى بايقالسا بولدى، وندا بىردەن پسيحياتر باستى دارىگەرىمىز بولىپ شىعا كەلەتىن. ال نيەۆروپوتولگتىڭ بولسا قاراۋ ويىندا جوق، بىردەن پسيحياترعا جىبەرەتىندىگىن ايتادى تاتيانا. 

 تاتيانانىڭ ايتۋى بويىنشا، اۋتيزمنەن ءبىراز حابارى بار اتا-انالار باروكامەرا ارقىلى بالالارىن وڭالتۋعا بولادى. دەگەنمەن، قازىرگى ۋاقىتتا بۇل اپپاراتتىڭ پەتروپاۆل قالاسىندا جوق ەكەندىگىن ايتتى ارتەمنىڭ اناسى. "مەنىڭ بالام" قوعامدىق ۇيىمى اپپاراتقا دەگەن مۇقتاجدىقتى اكىمشىلىككە جەتكىزگەنىمەن، سقو اكىمى قۇمار اقساقالوۆ: "باروكامەرانى ساتىپ الۋ ءۇشىن كوپ قاراجات كەرەك ەكەنىن   ەسكەرە وتىرىپ، اپپاراتتى  الۋدى كەرەكسىز دەپ سانايمىز"، - دەپ مالىمدەگەن. سونىڭ كەسىرىنەن پەتروپاۆلداعى اۋتيزمگە شالدىققان بالالار باسقا قالالاردا، ءتىپتى باسقا ەلدەرگە بارىپ ەم الۋعا ءماجبۇر.

اۋدارعان: فاريزا جومارت قىزى