"دارەتحانا قاجەتتى دۇنيە! سوندىقتان، ەلىمىزدەگى ەڭ كوركەم تۋريستىك ورىنداردا جاڭا اجەتحانالار سالىنباق. شەتەلدىك مەيماندار قىزىقتايتىن جەرلەرگە ءوڭ كىرگىزۋ ارقىلى ءوز-وزىن اقتايدى دەپ ءۇمىت ارتقان باعدارلاما دا ءازىر تۇر! بۇل تۋرالى ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى مالىمدەدى. ونىڭ سوزىنشە، بۇگىندە دەمالىس ورىندارىن دارەتحانالاندىرۋدىڭ 7 جىلدىق جوباسى جاسالىپ، ءار اجەتحاناعا كەتەتىن شىعىن ەسەپتەلىپ جاتىر ەكەن. ءارى بۇل دارەتحانالار الەمدىك ستاندارتقا ساي جاسالماق. اتالعان نىساندار ەلىمىزدىڭ قاي وڭىرلەرىندە سالىنادى؟ وعان كەتەتىن شىعىن قانداي؟ بۇل تۋرالى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى ەۋرازيا ءبىرىنشى ارناسىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنىپ حابارلايدى. 
 
اجەتحانا الەگىن بۇعان دەيىن بەلدى بيزنەسمەندەر تالاي كوتەرگەن ەدى. ءتىپتى، كاسىپكەر مارعۇلان سەيسەمبايەۆ اسەم قالا الماتىداعى پرەزيدەنت ساياباعىنداعى  جالعىز دارەتحانانىڭ ىستەن شىققانىن ايتىپ كۇيىنگەن بولاتىن. "ەلىمىزدەگى تۋريستىك نىساندار، تاس جولداردىڭ بويىندا، مەكتەپتەردە، ءتىپتى اۋرۋحانالاردا ءجونى ءتۇزۋ اجەتحانا جوق. كەم دەگەندە 10 مىڭ دارەتحانا ورناتۋ قاجەت" دەپ باستاما كوتەرگەن ەدى. ءدال وسى ستاتيستيكانى ۇسىنعان ول ۇكىمەت پەن جەكە كاسىپكەرلەر ارىپتەستىگى ارقىلى ەلدەگى سانيتارلىق جاعدايدى تۇزەۋ قاجەتتىگىن العا تارتقان بولاتىن.

«ولار 17 دارەتحانانى استاناعا ورناتتى ەكسپو ۋاقىتىندا. 4 ايدىڭ ىشىندە بىت-شىت قىلىپ، ءقازىر 17 دارەتحانادان بىرەۋى ىستەمەيدى. ول ءبىزدىڭ استانامىزدا. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ جۇرەگىندە. ال ەندى دالاداعى دارەتحانانى نە ايتاسىز! سوندىقتان سەرۆيس بولماسا، اجەتحانانىڭ ءمانى جوق»، - دەپ ايتتى كاسىپكەر مارعۇلان سەيسەمباي.

ەلىمىزگە وزگە ەلدەن اعىلاتىن تۋريستەردىڭ دە پىكىرى دە وسىنداي. سويتسەك، بىزدەگى اجەتحانا احۋالىنان ولار دا حاباردار ەكەن. استانا مەن كوكشەتاۋعا قىدىرىپ بارعان شەتەلدىك مەيمان "دارەتحانا تاپپاي ابدەن  قينالدىم" - دەيدى. 

"ارينە، قازاقستان ماعان قاتتى ۇنايدى. بىرنەشە قالاسىن ارالادىم. كوڭىلىمنەن شىقتى. ءبىراق، قايدا قىدىرىپ بارساڭ دا ەسى دۇرىس اجەتحانا تابا المادىم. تاپساڭ دا ۇزىن-سونار كەزەك كۇتەسىڭ. كوكشەتاۋدا بولعانىمدا دارەتحانا تاپپاي قاتتى قىنجىلدىم"، - تۋريست گيۋريۋ يوگي.

تاعى ءبىر تىڭ جاڭالىق! ەلىمىزدىڭ تۋريستىك جەرلەرىندە 1000 جاڭا دارەتحانا سالىنباق. بۇل جوبا اتالعان سالانى دامىتۋ بارىسىندا جولعا قويىلىپ وتىرعان كورىنەدى. بيلىك وكىلدەرىنىڭ سوزىنشە، سالىناتىن اجەتحانالاردىڭ ءتيپى مۇلدەم وزگەشە بولماق. ناقتىراق ايتقاندا، قۇرىلىسىندا نەمىس تەحنولوگياسى قولدانىلادى. وسىلايشا، 2025-جىلعا دەيىن ەلىمىزدەگى بارلىق دارەتحانا ماسەلەسى تولىق شەشىلەدى دەيدى ولار". 

ال، ۆەدومستۆا وكىلدەرى سالىناتىن اجەتحانالار الەمدىك ستاندارتقا ساي جۇمىس ىستەيدى، جوعارى ساپالى بولادى دەپ سەندىرۋدە. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ءقازىر تۋريستىك سەكتوردى دامىتۋ ءۇشىن جان-جاقتى ينۆەستيسيالار تارتىلىپ جاتىر. اسىرەسە، وتاندىق كاسىپكەرلەر كومەك قولىن سوزىپ، بەلسەندى ارەكەت ەتۋدە - دەيدى. 

"ءبىر دارەتحانانىڭ باعاسى ءقازىر بەلگىلەنىپ وتىر. قاراستىرىپ وتىرمىز. "قازاۆتوجول" ۇلتتىق كومپانياسى قوسادى ءوز ۇلەسىن. سوسىن جاڭا مەن ايتىپ كەتكەن جەكەمەنشىك ينۆەستور كەلەدى ءوز اقشامدى سالام دەپ جۇرگەن. جانە دە اكىمشىلىكتەرمەن سپك  قاي سالادان ءوز ۇلەسىن قوسام دەگەن كومپانيانى بەرەم دەسە، سولار دا قوسىلادى"، دەيدى ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ەرلان قوجاعاپانوۆ.

ال مينيستر "بۇل اجەتحانالاردىڭ قىزمەتىن مەملەكەت قارجىلاندىرادى، دارەتحانالاردى سوعۋعا كەتەتىن شىعىندى كاسىپكەرلەر كوتەرەدى" دەپ وتىر. ونىڭ ەسەبىنشە، قازاقتانداعى ەڭ اسەم 10-نان استام تۋريستەر ورنى عانا دارەتحانالاندىرىلماق. ونىڭ قاتارىندا، الاكول، الماتى تاۋلارى، بۋراباي كۋرورتتىق ايماقتارى بار. سونىمەن قاتار، استانا مەن تۇركىستان جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ اۋماقتارىنىڭ كوشەلەرى دە وسى توپقا كىرگەن.

“دارەتحانالاردى ينۆەستور ءوز اقشاسىنا الادى. ءوز اقشاسىنا. ءبىز مەملەكەت تەك قانا سونى بىلايشا ايتقاندا قولدانىسقا  بەرۋگە قاراجات جۇمسايمىز. مىسالى، سۋىن الىپ كەلۋ كەرەك، جاڭاعى سونى تازارتاتىن ازاماتتاردىڭ ايلىعى بار. تەك قانا سوعان”، دەيدى مينيستر ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى.

ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى "وسى نىسانداردى سالۋعا مەملەكەت قاراجاتىن از شىعىنداۋدى كوزدەۋ قاجەت"- دەيدى. سوندىقتان، الداعى ۋاقىتتا تۇرعىزىلاتىن اجەتحانالاردىڭ ساپاسى جوعارى بولۋى مىندەتتى. ويتكەنى، دارەتحانالار ءوز-وزىن اقتايتىن تابىس كوزىنە اينالۋى ءتيىس. الايدا، جوعارى ساناتتاعى اجەتحانالارعا از اقشا كەتپەسى بەسەنەدەن بەلگىلى. ال، حالىق بۇعان نە دەيدى؟ 

"بارىنە بالانس بولۋ كەرەك قوي ەندى. ميلليوننىي تۋالەت، ميلليون تۇراتىن تۋالەت سوعۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ويلايمىن. 100 مىڭعا دا تۋالەتتى جاقسى ەتىپ سوعۋعا بولاتىن شىعار”. 
“تۋالەتتەردىڭ جاعدايى ەندى وتە تومەن، وتە ناشار”.  
“مەن ويلاپ ەدىم باسقا دا نەلەر بار عوي دەپ ءقازىر. وعان ءالى جەتىسىپ جاتقان جوقپىز عوي”. 

ازىرگە، جوباعا قانشا قاراجات كەتەتىنى بەلگىسىز. ال، سالا مامانى شىعىندى جوبالاپ بىلايشا ەسەپتەدى: 

“ماسەلەن، ءبىر اجەتحانانىڭ باعاسى ءبىر بولمەلى پاتەردىڭ باعاسىمەن بىردەي دەپ ەسەپتەسەك بۇل ءبىر 7 ميلليون، 10 ميلليون دەيىك. سوعان كەتەدى. سەبەبى، ونىڭ سۋى بار، ەلەكترەنەرگياسى بار، ول جىلى بولۋ كەرەك مىنا ءبىزدىڭ سۋىق كليماتىمىزدا. سوندا ەگەر دە ءبىر اجەتحانا 10 ميلليون، 7 ميلليوندىق اقشا تۇراتىن بولسا ماسەلەن ءجۇزى 1 ميلليارد بولادى"، - دەيدى ەكونوميست ساپارباي جۇبايەۆ.

ەكونوميستتىڭ ايتۋىنشا، رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ايماعىنداعى دەمالىس ورىندارىن دارەتحانالاندىرۋعا قىرۋار قارجى كەتپەك. بۇگىن 1000-ن سوعاتىن بولسا، ەرتەڭ قىمبات نىسان ىستەن شىقسا جوندەۋگە كەتەتىن شىعىندى ەسەپتەۋ ءتىپتى قورقىنىشتى. ال، "قازاقستاننىڭ دەمالىس ورىندارىنا بۇنشا اجەتحانا ازدىق ەتپەيتىنى كۇماندى"- دەيدى ول.

ۇسىنعان: نازەركە لابيحان