وسىنداي مالىمدەمەلەر ءقازىر عالامتور بەتتەرىندە قاپتاپ كەتتى. ويتكەنى، وتكەن اپتادا بولعان جول اپاتى جولاۋشىلاردىڭ اشۋ ىزاسىن تۋعىزعان سەكىلدى. ونىمەن قوسا، بىرنەشە جىل بۇرىن اۆتوبۋستاردىڭ يگىلىگىنە بەرىلگەن ارنايى جولاقتارداعى جىلدامدىققا شەك قويىلماق. بۇل تۋرالى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى ەۋرازيا ءبىرىنشى ارناسىنا سىلتەمە جاساپ حابارلايدى.
ەلورداداعى سوڭعى ورىن العان ءىرى جول كولىك وقيعاسىنا بايلانىستى، ءقازىر قالاداعى قوعامدىق كولىكتەردە بۇرىنعى كوندۋكتورلار، ياعني قازىرگى كەڭەسشىلەردى اۆتوبۋسقا قايتا اكەلۋ جونىندە باستاما كوتەرىلىپ جاتىر ەكەن. ويتكەنى قازىرگى، جۇرگىزۋشىلەر ونسىز دا اۋىر ماماندىق يەلەرى كوندۋكتورلاردىڭ جۇمىسىن قوسا اتقارىپ ءجۇر. سوعان بايلانىستى ءقازىر جولدا نەشە ءتۇرلى اپاتتىق جاعدايلار كوبەيىپتى. ال، وعان جولاۋشىلاردىڭ پىكىرى قانداي؟ .
«كوندۋكتور كەرەك. جۇرگىزۋشى ەشتەڭەگە الاڭداماۋى ءتيىس. كولىك ايداپ، ونىڭ ۇستىنە ادامدارعا قىزمەت كورسەتە المايدى».
«كوندۋكتور كەرەك. ول جولعا قاراي ما الدە ادامدارعا ما؟ جولاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتەتىن كوندۋكتور كەرەك».
«كوندۋكتور كەرەك. اۆتوبۋس سالونىندا ءتۇرلى جاعدايلار بولادى. ۇلكەن كىسىلەرگە كومەكتەسۋ قاجەت. ول ماماندارعا كوپ نارسە بايلانىستى. جاۋاپتىلار وسى ارقىلى اقشا ۇنەمدەپ قالۋدى كوزدەپ وتىرعان شىعار. ءبىز ەۋروپا ەلى ەمەسپىز، جولاۋشىلاردى قاداعالاۋ قاجەت».
ال تاڭ سارىدەن تۇنگە دەيىن جولدان كوز المايتىن جۇرگىزۋشىلەر دە كوندۋكتورلاردىڭ وزدەرىنە تاپتىرماس كومەكشى ەكەنىن ايتادى. ويتكەنى، حالىق ءنوپىرى كوپ مەزگىلدەردە جولاۋشىلاردىڭ كارتالارىنىڭ تولەم جاساعانىن اڭعارىپ ۇلگەرمەيمىز دەيدى.
«ءار شوپىر ءوز جۇمىسىن، كوندۋكتور ءوز جۇمىسىن ىستەۋ كەرەك. كوبىنەسە جول سۇراپ، ويىڭدى بولەدى»، - دەدى قوعامدىق كولىك جۇرگىزۋشىسى نۇرلان قۇلبالين.
كوندۋكتورلاردىڭ ازايعانى دىتتەگەن جەرىنە تەگىن جەتكىسى كەلەتىن پىسىقايلارعا دا قول بولىپ تۇر ەكەن.
«كوندۋكتورى جوق اۆتوبۋستارعا بارسام كوپ ادامدار سمس سمس دەپ ۆوديتەلدەرگە كەتىپ قالادى. ءبىراق، نەگىزىندە تولەمەيدى. تەك ستارتقا قويىپ قويادى ءسمستى تەكسەرۋ كەلسە تولەيدى. ال، تەكسەرۋ كەلمەسە سول بويى ءتۇسىپ كەتەدى»، - دەيدى كەڭەسشى زۇلحامار سەيداحمەتوۆ.
ءىرى جول اپاتى بولعان كەزدە قاراما-قارسى باعىتتا ءوتىپ بارا جاتقان كولىك جۇرگىزۋشىسى باقداۋلەت سول ءسات ءالى كۇنگە دەيىن كوز الدىمدا تۇر دەيدى. توقتاپ، ءومىرى قىل ۇستىندە تۇرعان 30 جولاۋشىنى قۇتقارىپ قالعان ول، كوندۋكتورلاردى الىپ تاستاعالى جۇمىسىمىز بىرنەشە ەسە قيىندادى دەپ وتىر.
«ارتىما قارايمىن سالوندا ۇلكەن پاسساجير جىگىتتەر بار ەكەن. جىگىتتەر جۇرىڭىزدەر ارتىمىزداعى اۆتوبۋستى قۇتقارايىق، كومەكتەسەيىك دەپ جانىما ەكى ءۇش بالانى ەرتىپ الىپ كەتتىم. باردىم بىزدە ينسترۋكتاج بويىنشا ءبىرىنشى توقتى ءوشىرۋ كەرەك. ماسسانى وشىرۋگە كەلمەگەن سوڭ، توقتى قولمەن جۇلۋعا تۋرا كەلدى. قولىممەن جۇلدىم، اككۋمۋلياتوردان اجىراتقاننان كەيىن ارتىڭعى ەسىكتى تورتەۋمىز بارىپ اشتىق»، - دەدى كولىك جۇرگىزۋشىسى باقداۋلەت الىبەك.
قالاداعى جولاۋشىلار تاسىمالىنا جاۋاپتى كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا اۆتوبۋستار سارالانعان تاريف جۇيەسىنە كوشكەلى اۆتوپاركتەردىڭ تابىسى بىرنەشە پايىزعا ارتقان. سول سەبەپتى، ءساتتى جۇزەگە اسقان جوبا توقتامايدى. كەرىسىنشە، قىركۇيەك ايىنا دەيىن كوندۋكتورلاردى تولىق الىپ تاستايمىز دەپ وتىر.
ناۋات ازانبايەۆا، "استانا لرت" ج ش س قوعاممەن بايلانىس قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى:
«ءبىرىنشى اۆتوپاركتە كەيبىر باعىتتاردا اۆتوبۋستار لىق تولى. سوندىقتان ولار كوندۋكتورلاردى ءالى شىعارعان جوق. نەگە؟ بىرىنشىدەن ادام كوپ بولعان سوڭ، ەكىنشىدەن كەيبىر ادامدار كارتوچكانى قالاي باسۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى. جاڭاعى كوندۋكتورلاردى كەڭەسشى رەتىندە قالدىرىپ وتىرمىز. ءبىراق، كارتاعا 98-99 % كوشسەك، ءبىز مۇلدەم كوندۋكتورلاردى دا، كەڭەسشىلەردى دە الىپ تاستايمىز».
دەمەك، كەڭەسشىلەردىڭ اۆتوبۋستاعى كۇنى ساناۋلى. بۇلاي دەپ لرت ماماندارى ايتىپ وتىر. سوندىقتان، جولاۋشىلارعا بايبالام سالماي، ەنگىزىلىپ وتىرعان وزگەرىستەرگە مويىنسۇنۋدان باسقا امال جوق سەكىلدى.
ۇسىنعان: گۇلىم جاقان