Tileýberdi Qanabekuly
Jol ـــ qalanyń qaq ortasyn qıyp alǵan dańǵyldyń boıy. Kókti qursaýlaǵan sýyq joq. Sarylyp jaýǵany qar degeni bolmasa, tosyn kózge qar ekeni, jańbyr ekeni belgisiz. Qys degeni bolmasa, kún kóterile aıazdyń qyry synǵan. Túnimen qapalaqtaǵan qar ertesi syqyrlap, myrzalanýǵa shamasy kelmeı, páseıip, tómenshiktene qalatyn. Qazir de sol yrǵaq, sol áýen sharyqtap tur. Jeltoqsannyń basy bolsa da, bul qalanyń minezi osylaı jaqyndy da, jatty da jarylqap bolǵan. Bir kelip attanǵan qonaq ـــ qys dep tanyǵysyz. Kóktemniń kókózek shaǵyndaı, jazdyń jańalyǵyndaı uǵatyn. Bul oıyn dereý umytyp, shynymen qystyń basy osy ekeni esine tússe, el basyna aqyrzaman ornatyp, jut ـ apattyń habary dep bilip, mysyqtabandap basatyny anyq. Sondyqtan bul óńirge alǵash ret qonaq bolyp kelseńiz, búgingi jaýǵan qardaı kóńilińizdiń buzylatyny bolady.
Baıaǵy sol ádet, aıazdyń qyry joq, sýyq uıpalanyp tur. Alys, alty aılyq qysy bar sýyq mekennen oqýdyń jaıymen osynda kelgen bir tanysym :
ـــqazir munda qys emes, kóktem, ـــ deıdi.
ـــ joq, bul qys, ـــ dedim. İle, ـــ saǵan qys qalaı bolýy kerek?
ـــ qar qapalaqtap quıyp tursa, tizeden keletin omby qalsa. . . Aıazynyń aıary joq syqyrlap tursa. . . ـــ onyń oılaǵany mundaǵy uly taýlarda bolatyn tabıǵattyń keń saýyn qoınaýyndaı shatqal zańǵarlar men onyń etegindegi qystaý atalatyn óńirdiń kelbeti ekenin bildim.
ـــqazir bul qala sińáremshektenip jarytpaıdy, ـــ dedim.
ـــ nemene? ómir ـ ǵumyrymda estip kórmegem, ـــ Erigen qardyń mazasyz túıirtikteri onyń óńine qonyp jatqan. Shyraıy shashyrap tógilgen, ezilgen qar syndy buzyldy.
ـــ sińáremshek. Tańdanyp tursyń ba?
ـــ estimeppin.
ـــ kóktiń habary, kóp saýys kúnniń bultalaǵy. Bul jerde de bar. Men saǵan sińáremshekti kórseteıin, ıa esimdegini aıtaıyn, ـــ alystan Naızasyn kókke tiregen úısinnyń shoqylary eńsegeı boıyn túzegen qalpynda. Taý áýletiniń kelbeti de, pishini de munartyp, sulbalanyp kóringen. Boz munar arasynan shymyr, tolyq jaralǵan kesek keýde pishindi áýlıeshóqyniń jumyr shaǵy. Bul osy ýaqytqa deıingi meniń kókiregimde saqtalyp kelgen bir áńgimeniń óshpeýindegi taýdyń sińáremshegi. Men áýlıeshóqyni kórgen saıyn sol sińáremshek esime oralady.
*** *** ***
Syńar emshek este joq zamannan qalǵan áńgime.
Jer betindegi adam pendesiniń tirshiligi endi bastalyp, qalyń qosyn ـ top, áıel ـ abysyndar (tarıh betinde «Amazondar» atymen qalǵan) apaıtos keń orman eteginde sap qurǵan. Báriniń shashtary altyndaı sap ـ sary, kózderi aspan teńizinen de kók. Qıǵash bitken ımek qastary, suńǵaq boılary da olardyń batyr tulǵalaryn aıqyndap, boılarynan erliktiń ısin burqyratady. Táńerteńgilik qaryn qamynan soń, bul taıpanyń Erkegi túgelge jýyq egis ـ aryq sharýalarymen ketedi. Olardyń tańnan keshke deıin isteıtini top basy bolǵan áıelderge kómektesip, bala baǵý, otyn ákelip, sý tasý. Jumystyń barlyǵy tap ـ tuınaqtaı bitip jatqan.
Qaharly abysyndardyń joryq ústi de múlde ózgeshe: qoldarynda naıza, qylysh ; astylaryna mingeni ـــ haıýannyń serisi. Ony qolǵa úıretken ـــ osylar ; ońaıǵa soqpady. Baıtaq óriske zorǵa syıyp, qazan tuıaǵy keń dalanyń apshysyn qýyrǵan bolatyn. Sulý jal, balyq jon janýarlar osy batyr toptyń taqymynda arqasy shirigenshe shyńǵyryp baryp, qamys qulaǵyn kókke tirep, moınyn ishine búktep, jer tanabyn shańǵa kómip týlaǵan. Qansha týlaǵanymen tyndyrǵany óz denesinen saýsyldap aqqan ashshy terdiń sharasy boldy. Aqyry dalanyń shek ـ sheńber kórmegen taǵysyn taqymyna alǵash júgindirgen, júgendegen osy qaýym endigi jerde qanjyrdaı qatqan jol serisimen irkilissiz talaı kúndik sapardy tassha laqtyryp, jyraqty sholyp qaıtyp júrdi. Buǵan deıin pende balasynyń sýqanyn ushyryp, úreıin alǵan Erlikti top ózderi oılamaǵan bir kemdikti kózderi shaldy: olardan shalǵaı mekende taǵy bir tegeýrindi top bar ـ dy. Qol ـ qosyny, ıelenýshisi júndes Erkek ekenin bilip, sol qarýly, Qarajon, kompys topty qaıyryp ákelip, óz ıeligindegi kún kóristiń qamyn jaqsartý maqsatymen shabýylǵa shyqqan. Júırikke de bir tomar ǵoı, sol joly bir jeńiliske ushyraǵany da bar. Ol utylysqa jolyqqanyna da eki jeti ótti. Aýasha ómir súrip, el ـ jerdi qamyrsha ıleýge salmaq bolǵan toptyń tuńǵysh qyrǵyndyǵa jolyqqany da osy bolatyn. Bul joly olardyń kúshiniń, Erliginiń ústemdigimen jeńbegenin ábden bilgen. Qarsy top abysyndar qolynyń shabýylynan ushqyr jebelerimen osqylap, oılamaǵan Ýaqıǵa ústinde jaý betin qaıtaryp aman qalǵan. Sol qandy teńiz betimen josyǵan qaıtpas toptyń ýysyna túsken jany beıshara bir jalǵyz Erkek edi. Qosyn ony jol ـ jónekeı qınaýǵa salmaı, óz mekenderine ákeldi. Abysynbasy kózin ashqaly kórmegen qantogiske úreılenbese de, óziniń oqqa ushqan ápeke ـ sińili, abysyndarynyń qaıǵysyna shydaı almaı suńqyldap jylaı ـ jylaı otyryp, qarsy toptyń ıeligindegi qarý óneriniń qandaı bir Ereksheligin ıgerýge yqylasy aýdy. Qoldaryndaǵy tutqynnyń da bul jaǵynan ózgesheligine tań qaldy. Ol ـــ sadaqshylyq óner. Soǵystan soń arǵy ـ bergisin túgendep, nede bolsa keler kúnniń qamyna tezden kirisýdiń oryndy ekenin sheshti. Ózderiniń ólsheýsiz qaıǵysynyń ornyn toltyryp, júrek jyrtyǵyn jamaýǵa nıet qyldy.
Jaýdan qalǵan jalǵyzdyń qolyna sadaq berdi, erlikpen kelisim túzdi:
ـــ sen, beri qara! ـــ abysynbasynyń júzi sýyq bolatyn. ـــ meniń qataryma tur da sadaqty qolyńa al! ekeýmiz bir qaraýyldy atamyz. Senimen qashan teńessem, sol kúni Erkinsiń! ـــ óner sheberligim odan kem dep oılaǵan abysynbasy onyń qupıasyn urlaýǵa ishteı bekindi. Ol ony úırenip alǵan shaqta, bul toptyń aldynda tiri jannan teńdesi qalmasyn tolyq sezgen. Sadaqshy seriktiń nysanaǵa ár atqan jebesi dál tıip turdy. Al abysynbasynyń kózdegeni dóıdálaǵa zymqaǵan. Bir ǵajaby, munyń qupıasyn qosyn ıesi de, topty jan da, shybyn janyn aman saqtaýǵa qulshynǵan tutqyn da sheship bere almady. Ne amal?! qarsy qosyn ـــ sadaqshyl jaýǵa endigi kezdeser sát jaqyndap keledi. Búkil top qasyret shege bastady. Aldaǵy jerde ózderin máńgi bıleıtin taǵy bir úreıli qyrǵynshyl toptyń bar ekenine kózderi jetti. Olardyń qupıasyn sheshe almasyn oılaǵan saıyn qan juta qaıǵyrdy. Osyǵan deıin Saıran salyp, kóńilderi kók tiregen qaısar toptyń az ـ aq ýaqytta súlkini túsip, tóbelerinde ajaldyń qara bulty úıirilip, tutqyndyqtyń tuzaǵy bastaryna túserdeı muńaıdy. Eki kúnnen beri sadaq atýdyń syryn amalsyz úıretýge qosylǵan tutqyn qyl moınyn qan sorǵalaǵan qylyshtyń jalańy kútip turǵanyn oılap, óziniń tiri qaıtpasyna sendi. Tań sáýlesimen birge ólim kútken jalǵyz endi Shıraýǵa, nede bolsa qarsy toptyń sharasyzdyǵyn kútýge peıil edi. Bul onyń sońǵy múmkindigi ـ tyn. Ol tań atysyn kórýge sharasyz kóngen. . .
Abysynbasynyń basyn qursaǵan aýyr oı daýyl shalǵan ormandaı shýlaıdy. Qaıǵy jalǵyz júrmeıtin, ol kelse, soǵysqa, qandy qyrǵynǵa attanǵan eki jaqqa da tıimsiz. Barlyǵynyń júreginen bir áqyrettiń ýy tamyp turatyn. Bul ekeýine de aıqyn. Búginshe tutqynǵa túse qoımasa da, Erteli ـ kesh zaýal shaqtyń óz basyna qonaryn, óz basyna ǵana emes, óz ıeligindegi, osyǵan deıin ózine Ergen qanshalaǵan beıkúná jandardyń qanyna ortaq ekenin oılap júregin sher mujydy. Abysynbasy tuńǵysh ret sharasyzdyqtyń, qaýqarsyzdyqtyń ne ekenin túsingendeı. Tosat aqyrǵy bir adamyn izdedi. Ol óziniń qalyń Erkektiń arasynan ózine laıyq dep sengeni bolatyn. Aldaǵy qyzyl qyrǵynda aman qalmasa, ony qaıta kóre almaı keterin oılap zar shekti. Kúni Erteń jaý jaǵy basyp kelse, tiri qalǵan kúnde de qajetsiz bóten qoldyń qandy saýsaǵy munyń jaǵa ـ jeń, qoıyn ـ qonyshynda asyr salýy ǵajap emesin uqty. Áıel belgisiz bir qajettiń jeteleýimen, kópten elemegen, kópten zil ـ batpan oı mujyp kezdesýdi aǵat qaldyrǵan jubyna, óz menshigindegi Erkegine jolyǵyp, onymen sońǵy sezimniń qushaǵynda qoshtasýdyń durys ekenin qabyldady.
Jer beti tolǵan aıdyń sáýlesine shomǵan. Óz tobynyń, óz bıliginiń dáýrenin súrgen el de, jer de Erteń ـ aq kózinen bal ـ bul ushpaq. Sút sáýleli mekenniń kózine ystyq basylǵany, ózin tolqytqany sonsha, qan ـ terin tóge otyryp iriktegen qalyń qarýly, aıbarly qol ـــ abysyndardyń arasynda turǵanyn, ózi sonyń ıesi ekenin umytyp tyndy. Neshe kúnnen bergi barlyq qulshynysy jelge ushty. Ońasha shyǵa, qolyn kókke qarmandy da otyra qalyp, etegin jasqa kómip kókten eń sońǵy medet tiledi. Jaqyn jandarynyń ómir sáýleti úshin beıkúnálárdiń qanyn aǵyzǵanyna keshirim surady. Tań atpaı turyp, eshbir ǵajaıypty kútpeı ـ aq óziniń tapsyrmasyn oryndaı almaǵan tutqyndy bosatyp jiberýge bekindi. Óziniń, eliniń Erteńinen úmitin úzgen shaǵynda ári tuńǵysh ret esh qajetine jaramaǵan tutqyndy ـــ jaý eliniń adamyn basyndaǵy noqtasyn sypyryp, eline qaraı shyǵaryp saldy. Kóp sózge aınalmaǵan abysynbasy tutqynǵa :
ـــ jolyń bolsyn! sen baqytty eldiń adamysyń. Ótinerim, sen maǵan esh jaqsylyq istegen joqsyń. Biraq, , alda qyrǵyn ústinde, ne qyrǵyn sońynda eshqashan bas ımek emespin. Meniń bodaýyma elimnen bir adam bolsada qaıyrymyńdy isteı júr. Jetim kórseń jebeı júr! ـــ tutqyn barlyǵyna Maqul. Sheksiz qýanyshyn, basynyń aman qalǵan shattyǵyn jetkize almady. Abysynbasy tutqynnyń aıaq alysynyń sońynan uzaq qarap, jaý pendesine óz qolynan kelgen tuńǵysh rahymyn kóre jeńildep, sergip qaldy. Biraq, , munyń amalsyzdyqtan ekendigin taǵy biletin ári sharasyz shaqtaǵy jaý jaqty alańsyzdandyrýdyń, tym quryǵanda shabýylyn kesheýildetýdiń sońǵy lajy edi.
Kókiregindegi qınalystyń tutqynynan shyǵa almaǵan áıel jaý adamynyń sońynda qalǵan óz dalasyna kúıine kóz tastady. Ondaǵy sútteı tynyshtyqqa meıirlene qarady. Osy tynyshtyqtyń astynda jatqan qasyrettiń qarańǵysyna shógip ketetinin oılaǵan saıyn jany shyryldady. Qaısarlyǵynyń birjola taýsylyp qalǵanyna tań qaldy. Endigi amal aı sáýlesiniń kólinde sátke de bolsa Erkindep, baıaǵy Eriniń turaǵyna asyǵys qulash jaımaq. Ǵumyr boıy qol bastap, qosyn ertip, el men jerdiń amandyǵy, tynyshtyǵy, saltanaty úshin at ústi áýlıe bolyp kelgen áıel Eriniń turaǵyna endi. Eneden zor bop týǵan áıeldiń qushtarlyǵyna zárý er de bıleýshiniń kelgen meziretin qabaǵynan bilip qımyl atqardy.
Abysynbasy ـ áıel óz juptasymen lázzátqa shomǵan shaq, esine alǵan isine kiristi. Sońǵy bir ǵumyr qyzyǵyna batqan osy sáttiń elesin joǵaltpaı, Erdiń de, óziniń de kózin joıyp, Erteńgi qandy qyrǵyndy kórmeýdiń qamynda. Arnaýly daıyndap kelgen sapyny kózjúmdi arpalys ústinde ıesiniń qolqa júregine júgirtip almaq. Sońynan ózin mert eter. Oń qolyna alǵan sapynyń tolǵamy torsıyp kóterilgen óz omyraýynyń tosqyndyǵyna ushyraı, ebdeısizdikten Erkektiń júrek tusyna barmaı, baýyryna shala darydy. Bir siltemde janyn bere qoımaǵan Erkek lázzát ǵuzyrynan keship, ólim men ómir arasynda jantalasyp kórý nıetimen janyn ala tysqa syp berdi. Óz qyzyǵynyń sońyn sapysoqty qylǵan áıel shyńǵyryp jiberdi. Daýys túngi aýada kókke jańǵyryqty. Ashty daýystan dúrligip ketken kúzet qaraýyldary dereý jetkenimen, bıliktiń ıshárátinsiz ózge qımylǵa bara almaı, turaq aldynda jınaldy. Sóıtti de bir soıqandy týdyrǵanyna kúmánmen qarap, bet ـ baǵdarsyz tyraqaılap júrgen estandi abysynbasynyń Erkegin ustap alyp keldi. Aralyq uzatpaı áıel de turaqtan shyqty. Kúzet qaraýyldary áıeldiń dýdyraǵan shashy men retsiz turqyna tań qalyssa da, bas ıeleriniń amandyǵyna qýanysty.
Tosyn sheshiminiń sońynan bir jańalyqty tapqandaı júzi jaıdarlana qaldy áıeldiń. Aıdyń appaq sáýlesi sógilmese de, eldiń uıqysy derlik ashylyp ketkenin kórip, kóp bógelýge shydamy taýsylǵan abysynbasy :
ـــ qosyn dereý jınalsyn! ـــ dep ámir berildi. Qatal buıryǵynyń eki qaıtalanbaıtynyna sengen ol ózin túzeýdiń qamynda bılik turaǵyna keldi. Arnaýly daıarlanǵan daıashylary ıeleriniń qas ـ qabaǵyna deıin qımyldatpaı ـ aq lypyldaıdy. Bar ázirlikti qaǵys qaltyrýǵa dátteri qalaı jetsin. Áıel óz qaharyn jınap, qosynǵa qıyn ári qatal buıryq túsirdi. Óziniń abysyn ishiniń qoly dýaly emshisin shaqyryp, jumystyń epti ári tyńǵylyqty bitýin tapsyrdy.
Buryn mundaı óreskeldikke barmaǵan ıeleriniń aıaq ـ astynan jasaǵan sheshimine alǵash tosyrqasa da, kónbeske shara qaısy. Aıtqandaı ـ aq, bir Jumada abysynbasynyń ozynen tartyp búkil qosynǵa ota jasalyp, tegis daıyndyqqa kóshken. Ieleriniń sońǵy maqsatyn uǵynýǵa jan balasy tyqyrshýly.
Bir Jumadan soń, tań belgi bere barlyq qosyn buıryqtyń qabaǵymen saqadaı saılanyp daıyn turdy. Joryqqa shyǵar shaqta, jan bitkenniń kókeıinde ótkende ózderin qanǵa malǵan, oısyrata jeńgen, sıqyrly jebe tartqan súrkeıli jaý aldyndaǵy opat qaıtalaı eles bergen. Aqyry qosyn júzin shyǵysqa qaratyp sap túzegen. Abysynbasy qaraǵaı butaǵynyń shoǵyna qyzdyrylǵan jebeniń ushyn kún shyǵar kókjıektegi qyzǵylt sáýleniń shoǵyryna baǵyttaı otyryp, urtyna sý toltyryp, qyzǵan jebeden ótkize qalyń qosynǵa qaratyp búrkip qaldy. Bul rejim úsh ret qaıtalandy. Kútpegen qımyldan titirkenip qalǵan qosyndy sol qalpynan aınytpaı sózge burdy :
ـــ qoldaryńdaǵy kıeli jebe ـــ alda senderdiń qutqarýshylaryń! biz osyǵan sengende barlyq armanymyz oryndalatyn bolady, ـــ shyǵar kúnniń Nuryna júzderi boıala bastaǵan qalyń qol eshteńeniń nyshanyn bilmese de, tek kókten kelgen ıeleriniń bir qudyretine ǵana senip tur, ـــ aldaǵy jerde osy jebemen keshegi ólgenderdiń kegin, budan sońǵy kúnderdiń jalǵasyn tabatyn bolamyz! qazir sender qoldaryńdaǵy jebemen aldaǵy nysanany synaq etesińder! ـــ ámirdi eki etkizbeı, bári de sadaqqa jarmasqan. Aldaryna qadaǵan qaraýyldy tegis nysanaǵa alǵany sol, bar sadaqtyń adyrnasy teń kerildi. Tańǵy aýadaǵy adyrnadan móńiregen dybys ta tunyq qalyqtap kókke ushyp jatty. Berilgen buıryq boıynsha bosanǵan jebeler quıryǵynan sýsyldaq jalyn shasha kókjıek betindegi qaraýylǵa jabal shanshyldy.
ـــ kútpegen sát! ـــ keýdesin kúdik jaılaǵan abysynbasy da, túńkeli qol da jadyrap saldy. Kúnniń shashqan shýaǵynan júzderine uıalaǵan qýanysh pen senimniń ushqyny olardy aldaǵy joryqqa tezden jatyldyryp, tezden jeteledi.
Joryq bastalyp, qyrǵyn órti qaptady. Abysynbasynyń kúnniń shuǵylasy sińgen shashy da, júzi de narttaı jaınap, jaýynyń júregin shaılyqtyrǵan. Kózi aspan teńizindeı tolqyǵan ol abysyndarynyń qandy kegin alyp, sherin tarqatqan boldy. Keı tusta jebelerin jańbyrsha jaýdyrdy. Aldyńǵy jolǵydaı emes, jaýǵan jebeniń qyrǵyny qarsy topqa tıimsiz kelgen. Kóp keshikpeı, jekpe ـ jek bastalyp ketti. Abysyndar at tuıaǵynyń dúrsiline jaýynyń júregi jarylyp óldi.
ـــ meni óltirdiń! ـــ abysynbasynyń tý syrtynan shyqqan tanys daýys. Baıaǵy tutqynnyń qarlyǵyp, qystyǵyp shyqqan haly osy edi.
ـــ saǵan ómir syılaǵan menmin! bolmaǵanda, súıegiń jaý jerinde qalar edi.
ـــ sen meni aldapsyń! ـــ tutqyn óziniń sadaq ónerine aınymaı tartqan mynaý abysyndar tobynyń búgingi ekpinin múlde oılamaǵan bolatyn. Abysynbasynyń osynsha qupıalyqtyń birin sezdirmeı artynan İle jetkenine, ózin satqyn eseptep, óz eliniń satqyny retinde kóringenine qan jutqan edi, ـــ sen meniń ónerimdi urlap paıdalanǵanyńa arlandym, ózimniń satqyn atanǵanyma arlandym! ـــ qolyndaǵy qylysh jalańynyń Qaıraýy sonshalyq, ash keńirdegin kóz İlestirmeı, tipti tutqynnyń ózi de sezbegendeı oryp ótti. Topty abysyn aldynda qorqyrap jatqan Erkektiń basy keńirdekten ytqyǵan qanǵa kómildi.
İrge Bekemdiginiń masat sheksizdigi sondaı, endi bularǵa teń keler jer ústiniń jaýy qalmaǵan. Abysyndarynyń kegi qaıtyp, jaýsyz, qamsyz qalǵan tusynda, abysynbasy óz aqylynan adasa jazdaǵan isine, kók syıǵa tartqan óz juptasyna qastandyq istemek bolǵan sýyq raıyna bola kók táńirine syıyna keshirim ótindi. Aldyńǵy jolǵy ábestiginen uıalyp, shaıqastan qaıtqan ol qýanyshty túrde áıeldik zárýetin qandyra sýsyndady. Neshe kúnnen bergi bel jazǵan jan raqaty da osy bolatyn. Biraq, , nege ekeni belgisiz, juptasy abysynbasynyń sińáremshegine qolyn aparmaǵanyn sezbegen.
*** *** ***
Sarylyp jaýǵan kúnniń sońy bir sátke sergip, kóterilip toqtapty. Kóshe boılap kele jatyp, jol tumsyǵyn ońǵa qaıyryp, úıge týra tartqan tusta, eńirep júrgen sábıdi kózimiz shaldy. Eki jastar shamasynda, «Tátelegennen» ózge til joq. Qaıdan kelgenin, qaıda bararyn aıta almaıdy. Ákesinen, ne sheshesinen adasyp qalǵany bilinedi. Qolyndaǵy suıyqtyq quıǵan qumyrasynyń emizdigin anda ـ sanda sorǵylap qoıady. Qarny da ashyp qalǵan. Bul meniń qıalymdaǵy áńgimedegi sińáremshektiń qoldan jasalǵan túri ekenin kórdim. Meniń sińáremshek týraly áńgimem osylaı aqyrlasatyn boldy.
ـــ ne qıaldap tursyń? mynaǵan qarasań etti, ـــ nazarymdy onyń sózi boldy. Men tanysyma aıtqan abysyndar týraly áńgimeniń sońyn bulaı aıaqtatarymdy esh oılamaǵan edim. Onyń sózine oraldym, ـــ úıge ala ketip, jaǵdaıyn jaqsylaıyq. Butyna da jiberip qoıypty, sý eken. Sosyn ózgelerge habar bereıik, ـــ ata ـ anasy tabylar degen úmitpen alǵashqy qarda adasqan balany kóterip úıge keldik.
Qardyń jaýǵany toqtap, tóńirek kóterilip, aıyǵyp ashylǵan shaq. Meniń keýdemde qalǵan áńgimeniń aqyry osylaı boldy. Áýlıeshóqysi bar Úısintaý da manaǵy boz munardan aıyǵyp ـ sógilgen tunyq aýada eńsesin jazyp, sińáremshegin tarıhqa bergen abysynbasy sekildi asqaq, bıik kórindi maǵan.
daıyndaǵan: Bulǵyn Sýsar
