Musylman juraǵaty Haq shuǵylasynan nár alyp, ılahı senimniń aıasynda toptasqan jaǵdaıda ǵana, rýhanı birtutas qaýymǵa aınala alady. Qandaı bir jaǵdaı týyndamasyn óz qaýymynan ajyraý, úıirden bóliný – adasýshylyqqa aparyp soǵady. Al, adasýshylyq - jahılıet dáýirindegi qarańǵylyqtyń qoınaýyna jeteleıtin teris qubylys. Naǵynda, qarańǵylyqqa bir boı aldyrsań, onyń taby ar-ımanyńa daq túsirip, ǵumyr boıy taǵdyryńa keri áser etedi. Iaǵnı, synaq alańda saıaq ketip, taǵdyrdan taıaq jep qalmaý úshin dinimiz bekitken qasıetti qaǵıdalarǵa berik bolýymyz shart.
Naǵynda, jahılıet kezeńinde anarhıa ústemdik quryp, árbir adam óz-ózine ámirshi edi. Bassyzdyqtyń beleń alǵany sonshalyqty sol kezdegi adamdar basshyǵa baǵynyp, tártipke moıynsuný mádenıetinen múlde maqurym bolatyn. Osyndaı nadandyq múńkigen stereotıpterden bas tartý haqynda Haq Elshisi (s.a.ý): «Kimde-kim memleket basshysyna sebepsizden sebepsiz moıynsunbasa, qıamet kúni Allanyń quzyryna (osy qylyǵy úshin) eshqandaı dáleli bolmastan (pushaıman kúıge túsedi) barady. Memleket basshysyna moıynsunýǵa ýáde bermegen adam jahılıet dáýirinde ólgenmen teń sanalady» (Mýslım, Imara, 58) dep buıyrdy. Alla Elshisi (s.a.ý) bul hadıs-sharıfinde qarańǵylyq kezeńdegi bassyzdyqty meńzep, qaýymyn bul indetten arylýǵa úndegen. Iaǵnı, áz Paıǵambarymyzdyń súnnetine júginsek, árbir musylman balasy múltiksiz memleket basshysyna baǵynýǵa tıisti. Sebepsizden sebepsiz baǵynýdan bas tartsa, onda jahılıet dáýirinde jan tapsyrǵanmen teń bolady.
Sharıǵatymyz boıynsha memleket basshysy qoǵamdy ádil basqarǵan jaǵdaıda, shyqqan tegi, ulty, násilina qaramastan halyq onyń júrgizgen saıasatyna qoldaý bildirýi kerek. Bul týrasynda Haq Elshisi (s.a.ý): «Sizderge basshy bolyp taǵaıyndalǵan adam meıizdeı qap-qara qul bolsa da oǵan moıynsunyńyz»(Buharı, ahqam: 4) dep buıyrady. Iaǵnı, memleket basshysynyń ata-teginen kinárat izdep, jeke basyn kemsitetin qatelikter tańyp, oǵan qarsy turý sharıǵatymyzǵa qaıshy keledi. Ótken ǵasyr qoınaýlaryna úńilsek, nebir qan-quıly zalym patshalardyń saltanat qurǵanyn kóre alamyz. Alaıda, tarıh áldeqashan olarǵa óz baǵasyn berip qoıǵan. Al, sharıǵatymyz boıynsha zulymdyq kórsetpegen basshyǵa halyqtyń moıynsunýy ılahı mindet sanalady. Bul haqynda Alla Elshisi (s.a.ý) óz hadıs-sharıfinde: «Kúná jasaýdy buıyrmasa, memleket basshysyn jaqsy kórsin, jaqsy kórmesin, árbir musylman oǵan moıynsunýy shart» (Buharı, Azan: 54) dep buıyrady. Shyntýaıtynda, árbir suńǵyla basshy qoǵamdyq qaýipsizdik pen tártipsizdikti múltiksiz saqtaýmen, ádilettilikti qamtamasyz etýmen memlekettik bılikti nyǵaıta alady. Al, sanaly memleket basshysynyń óz halqyn qylmys jasaýǵa ıtermelemeıtini beseneden belgili. Olaı bolsa, basshyǵa hám memlekkettik qurylymǵa moıynsuný yjdahatpen oryndaıtyn dinı ýázıpalarymyzdyń biri desek esh qatelespeımiz. Haq din - halyqtyń uıysyp, yntymaq pen birlikte ǵumyr keshýge shaqyrady. Jalpy, Islamnyń barlyq ustyn-qaǵıdalary yntymaqty qamtamasyz etýge qurylǵan. Bul haqynda Parasat padıshasy (s.a.ý): «Kimde-kim jahannamnan qutylyp, jumaqqa kirgisi kelse, Alla men aqyretke ıman keltirip ólýi shart. Ózine ne tilese ózgelerge de sol jaqsylyqty tileýi kerek. Kimde-kim memleket basshysyna baǵynýǵa ýáde etse, shamasy kelgeninshe oǵan moıynsunýy tıis. Eger, bir adam basshylyqty óz qolyna alýǵa umtylsa, onyń dereý moıynynan uryńyz (úzińiz)» ( Nasaıı, Bıat 25) dep buıyrady. Iaǵnı, Islam anarhıa men bulǵaqqa ada-kúde qarsy. Búlinýge bógeý, setineýge tosqaýyl bolýdy mindetteıdi. Qoǵamdyq tynyshtyq pen tatýlyqty qamtamasyz etetin ınstıtýt ol - memleket. Memlekettik qurylym jáne sol saıası júıeniń zańdaryna hám basshyǵa baǵyný arqyly qoǵam baıandy baqytqa qol jetkize alady. Osy sebepti de Islam sharıǵaty boıynsha memleket basshysyna moıynsuný dindarlyqtyń basty ustyndarynyń biri bolyp esepteledi. Bul týraly Alla Elshisi (s.a.ý): «Maǵan moıynsunǵan Allaǵa moıynsunǵan, maǵan qarsy kelgen Allaǵa qarsy kelgen sanalady. Memleket basshysyna moıynsunýshy maǵan moıynsunýshy, memleket basshysyna qarsy kelýshi maǵan qarsy shyǵýshy»(Ibn Maja, Mýkaddıma, 1) dep buıyrǵan. Túıin. Basshyǵa moıynsunýdyń ılahı syry bar ekenin musylman ǵulamalary biraýyzdan moıyndaǵan. Mysaly, tutas túrkige piri bolǵan Qul Qoja Ahmet Iasaýı babamyz kemeldikke ıek artýdyń tórt shartyn kórsetken. Olar – makan (oryn), zaman (ýaqyt), ıhýan (baýyrmashyldyq) jáne rabbı sýltan (memleket basshysyna moıynsuný). Iaǵnı, ózara ymyraǵa kelip (ıhýan), bir keńistikte (makan), bir ýaqytta (zaman) ǵumyr keshken musylmandar memleket basshysyna qaltyqsyz moıynsunsa (rabbı sýltan), dúnıeýı hám rýhanı baıandy baqytqa qol jetkize almaq.
