Astana qalasynda Memleket basshysy Nursultan Ábishulynyń qatysýymen Elordanyń 20 jyldyǵyna arnalǵan aqtóbelikterdiń «Beıbitshilik qabyrǵasy» monýmentiniń ashylý saltanaty ótti.
Memleket basshysy monýmenttiń ashylý rásimin Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsıasy kúni qarsańynda ótkizýdiń sımvoldyq máni bar ekenin atap ótip, 29 tamyz Qazaqstannyń jańa tarıhyndaǵy aıryqsha kún sanalatynyn jetkizdi.
— 1949 jyly dál osy kúni Semeı polıgonynda ıadrolyq qarý alǵash ret synalǵan bolatyn. Qyryq jyl boıǵy 450-den astam jarylystyń saldarynan mıllıondaǵan adam zardap shekti. Meniń Jarlyǵymmen 1991 jylǵy 29 tamyzda Semeı polıgony jabyldy. Búgin, Iadrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúni, biz elordamyzda jańa mańyzdy nysandy — «Beıbitshilik qabyrǵasy» monýmentin ashyp otyrmyz, — dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev elimizdiń ishki saıası turaqtylyq pen qoǵamdyq kelisimdi saqtaı otyryp, beıbitshilikti, dostyqty, ózara qurmet pen mádenıetke negizdelgen qaǵıdattardy ustanatynyn aıtty, sondaı-aq Qazaqstannyń beıbit bastamalary zamandastarymyz ben bolashaq urpaǵymyz úshin laıyqty úlgi bolyp, búkil adamzat jylnamasyna engenin atap ótti.
— Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylýy, ıadrolyq qarý-jaraqtan bas tartýymyz, Azıadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesin qurý bastamasy, Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sıezeri, «Álem. XXI ǵasyr» manıfesi, Sırıa jónindegi Astana prosesi — osynyń bári Qazaqstannyń jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa qosqan naqty úlesi, — dedi Elbasy.
Nursultan Nazarbaev halyqtar arasynda naqty jáne mentaldyq turǵydan bóle-jarýdyń paıda bolýyna ákep soqtyrǵan aýqymdy qaqtyǵystardy, násilshildikti, dinı tózbeýshilikti adamzat balasynyń ǵasyrlar boıy basynan kóp ótkergenin atap ótip, búginde álemdik qoǵamdastyqtyń halyqaralyq terorızm men radıkaldy ıdeıalar sıaqty jańa syn-qaterlerge tap bolǵanyna toqtaldy.
— Astanada monýmenttiń boı kóterýi tarıh sabaqtarynan tálim alyp, ony umytpaýǵa jáne elimizdegi beıbitshilik pen yntymaqty baǵalaýǵa úndeıdi. «Beıbitshilik qabyrǵasy» — beıbit ómirdiń qundylyǵyn dáripteýdi jáne ótken tarıhymyzdyń qasiretti kezeńderin qaıtalamaýdy zamandastarymyzdyń esine salyp turatyn nysan, — dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysy bul memorıaldyń elordanyń taǵy da bir kórikti ornyna jáne shahardyń aıtýly nysanyna aınalatynyna senim bildirdi.
— Bizdiń bitimgershilik bastamalarymyz, eń aldymen, bolashaq urpaqqa arnalady. Biz barlyq tilde urpaqtarymyzǵa «Beıbitshilikti saqtańdar!» deımiz. Bul — jer betindegi árbir adamnyń boıynda bolýǵa tıis eń basty qundylyq, — dedi.
Sońynda Qazaqstan Prezıdenti elordanyń 20 jyldyǵyna tartý jasaǵan Aqtóbe oblysyna rızashylyq bildirip, Astana turǵyndary men qala qonaqtaryna jáne barsha qazaqstandyqtarǵa beıbit ómir, baq-bereke tiledi.
Bas qaladaǵy Táýelsizdik alańynyń kórnekti tusyna, «Qazaq eli» monýmentine jaqyn jerge ornalasqan jobany jasaýda Elbasynyń «Álem. HHI ǵasyr» antıadrolyq manıfesiniń ıdeıasy basshylyqqa alynǵan. «Beıbitshilik qabyrǵasynyń» dál osy aıtýly kúni ashylýy sondyqtan. Ári týra 27 jyl buryn Semeı ıadrolyq synaq alańy jabylǵan edi.
Monýmenttiń záýlim japyraq tárizdes, bul arqyly sáýletshiler san ult pen ulysty bir shańyraq astynda biriktirgen Qazaqstandy beınelegen. Metal men tabıǵı tastan turǵyzylǵan keshen úsh bólikten turady: birinshisi — bólshekteý men oqshaýlaýdy, ekinshisi — úmit, erkindik pen táýelsizdikti, al úshinshi bóligi beıbitshilikti jáne ultaralyq kelisimdi saqtaý jolyn beıneleıdi. Qurylymy jaǵynan da keshen osal emes: aspaly shatyrdyń ashyq panelderi 2,5 mıllıon jaryq núktesi bar 616 tekshe metrdi alyp jatqan LED-júıemen qamtylǵan. Ol — kez kelgen iri sharany óz deńgeıinde taratýǵa múmkindik bar degen sóz. Eń sońǵy úlgidegi beıne, aýdıo, art-nysan kóp uzamaı túrli shoý ótkizetin orynǵa aınalmaq.
Monýmenttiń avtory Iýrıı Smırnov. «Beıbitshilik qabyrǵasynyń» jalpy uzyndyǵy — 111 metr, eni — 18,4 metr, bıiktigi — 17,5 metr. Ony turǵyzýǵa jalpy aýmaǵy 6 000 tekshe metr bolatyn 1200 tonna granıt paıdalanylǵan. Taǵy bir ereksheligi — memorıalda álemniń 51 tilinde «Beıbitshilik» degen sóz jazylǵan. Monýmentti salýǵa 1,8 mıllıard teńge jumsalǵanyn aıta ketý kerek. Bul — aqtóbelik kásipkerlerdiń qarjysy esebinen júzege asqan joba.
