Qazaqstan halqy Assambleıasy men Konrad Adenaýer atyndaǵy qordyń uıym­das­tyrýymen Nazarbaev Ýnıver­sıtet­te «Qazaqstan men Germanıa­nyń ınt­egrasıalyq saıasaty. Salystyr­mal­y taldaý» taqyrybymen ótken ha­lyq­ara­lyq konferensıada sarapshy­lar eki eldegi kóshi-qon máselesin talqylady.

Alqaly jıynǵa qatysqan Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Leonıd Prokopenko, Qazaqstandaǵy Konrad Adenaýer atyndaǵy qor ókildiginiń dırektory Tomas Helm jáne Parlament Májilisiniń depýtattary men sheteldik sarapshylar Qazaqstan men Germanıanyń ıntegrasıalyq saıasatyn sóz etip, álemdik tájirıbeni talqylady. QHA tóraǵasynyń orynbasary óz sózinde Qazaqstan qoǵamdy biriktirýdiń ózindik ıntegrasıalyq ádisin tańdaǵanyn jetkizdi.

«Germanıada mıgrasıadan ózge másele joqtaı kórinedi. Shynynda da, kóshi-qon máselesi óte ózekti taqyrypqa aınaldy. Meniń oıymsha, jaqyn arada kóshi-qon salasyndaǵy úrdisterdiń aýqymy keńeıedi. Sebebi, ekonomıkalyq, áskerı jáne ózge de sebeptermen álemniń kóptegen elderinen halyq údere kóship jatyr. Rohındja sekildi aımaqtardyń turǵyndary kóshýge májbúr. Odan bólek, ádettegi eńbek mıgrasıasy bar», - dedi Tomas Helm L. N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetinde ótken «Mıgrasıa: jańa úrdister men baǵyttar» dóńgelek ústelinde.

«Álemde ıntegrasıanyń ártúrli modelderi bar. Kóptegen elderde etnostyq toptardyń quqyqtyq jaǵdaıy ulttyq azshylyq ınstıtýty arqyly rettelip otyrady. Al bizde Memleket basshysynyń saıası erik-jigeri­niń arqasynda áleýmettik úılesim men ult­tyq birliktiń biregeı qazaqstandyq modeli júzege asyryldy. Elbasy el saıasatynyń basymdyǵy retinde birlikti tańdady. Ata Zańymyz da «Biz Qazaqstan halqy» dep bas­talady. Bul eldegi yntymaqtyń irgetasy bola bildi. Etnomádenı birlestikterdiń Qazaqstan halqy Assambleıasyna birigýi qýatty qoǵamdyq resýrs retinde barlyq ulttyq toptar múddeleriniń akýmýlásıasy bola bildi. Sondyqtan Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń modeli Qazaqstan halqy Assambleıasy etnostyq toptardyń quqyqtary turǵysynda demokratıalyq standarttardy qamtıdy. Búgingi tańda Qazaqstanda 180 myńǵa tarta nemis bar. Nemis etnomádenı birlestikteri belsendi túrde jumys júrgizýde. Prezıdenttiń tapsyrmasymen akademıalyq degen joǵary mártebe berilgen nemis drama teatry da bar. Nemis gazeti shyǵyp tur. Memleket nemis mádenıeti, dástúri men tiliniń damýyna barynsha qoldaý bildirip keledi», dedi L.Prokopenko.

TOmas Helmnyń aıtýynsha, kóshi-qon máselesi qaryshtap damyp kele jatqan Qazaqstandy da aınalyp ótpeıdi. Sonymen birge, T. Helm kóshi-qon máselesine kóz jumyp qarap otyrmaý qajettigin eske saldy. 

«Kóshi-qon máselesi 8 mld-qa jýyq adam turatyn Jer sharyndaǵy árbir damyǵan memleketke áser etpek. Kúnnen-kúnge damyp kele jatqan Qazaqstan da  keleshekte ekonomıkalyq jetistikterge jetken saıyn mıgranttar máselesine jıi tap bolady», - dedi Qor ókili.

Qazaqstandaǵy Konrad Adenaýer atyn­daǵy qor ókildiginiń dırektory Tomas Helm bolashaqta jahandaný álemdik úrdiske aınalatynyn, ol kóshi-qonsyz múmkin emes ekenin atap ótti. «Keleshekte álemdegi kóshi-qon men ıntegrasıalyq úrdis arta túsedi. Sondyqtan búgingi tańda bul taqyryptar belsendi túrde talqylanyp, jańa jaǵdaılarda qoǵam damýynda ońtaıly sheshimin tabýy tıis», degen ol 26 jyl senimdi seriktestik qarym-qatynasta bolǵan Qazaqstan men Germanıanyń kóz­qarastary ortaq ekenin aıtty. 

Dóńgelek ústel barysynda germanıalyq Bılefeld ýnıversıtetiniń profesory Tomas Faıst Germanıaǵa kóship barǵan mıgranttardy qoǵamǵa beıimdeý týraly baıandama oqydy.

«Mıgrasıaǵa qatysty kóptegen máseleler tyǵyz baılanysty. Áıtse de, mıgrasıanyń berer múmkindikteri de kóp. Máseleni durys sheshý joldaryn birlesip talqylaýymyz qajet. Munda tarıhymyzǵa qatysty málimdeme jasaǵym keledi. Mıgranttarǵa qarsy qorǵan turǵyzý - máseleni túbegeıli sheshpeıdi. Biz de óz tarıhymyzda qabyrǵa turǵyzyp kórgenbiz, onyń burys sheshim ekenin tarıh kórsetti», - dedi Tomas Helm.

Ókildik dırektory áleýmettanýshy stýdentter men ǵalymdardy erteń Astanada ótetin iri konferensıaǵa shaqyrdy.

«Kóshi-qon máselesi boıynsha erteń Nazarbaev Ýnıversıtetinde konferensıa ótedi. Sharany Qazaqstan halqy Assambleıasymen birlesip uıymdastyryp otyrmyz. Mıgrasıa men ıntegrasıa taqyryby boıynsha Qazaqstan men Germanıa teń dárejede pikir almasa alady», - dedi ol.