Qazaqstan qoǵamynda taǵy bir partıa qurylmaqshy. Qazir onyń alǵysharttary jasalyp jatyr. Ol – «Jasyl álem» dep atalady. Biz osyǵan oraı Qazaqstandaǵy ekologıalyq máselelerge qatysty batyl oılaryn aıtyp, jasyldar partıasyn qurýǵa ynta bildirip júrgen «Baıtaq Bolashaq" ekoalánsynyń tóraǵasy Azamathan Ámirtaıǵa birqatar suraqtar qoıdyq.
–Jasyldar partıasyn qurýdyń qajettiligin Qazaqstan halqy qanshalyqty sezinip otyr?
–Álemde ekologıalyq másele – eń basty orynda. Al adamzat odan ary ómir súrýi úshin planetany aman saqtap qalýymyz kerek. Munyń barlyǵy bireýlerge kúlkili, ekinshilerge túsiniksiz bolýy múmkin. Biraq bul – qate. 2050 jyldary teńiz, muhıttarda tirshilik ataýly joǵalady degen boljam bar. 2030 jyly álem +2 gradýsqa jylıdy. Al ǵalam +3 gradýsqa jylynsa, úlken daǵdarysqa kezigedi. Álemde búginde 7 mıllıard 600 mıllıondaı adam ómir súredi. Óndiris damyp jatyr. Munyń barlyǵy klımatqa áserin tıgizýde. On toǵyzynshy ǵasyrdyń sońynda álemde 1 mıllıardtyń shamasynda adamdar turdy. Al búgin halyqtyń sany 7 mıllıardtan asty. Halyqtyń sany jeti ese ósti. Bul ósim de klımatqa áserin tıgizedi . «Integrasıalyq birigý prosesi kerek» dep aıtqanymyzben, ár memleket qazir óziniń ambısıalyq saıasatyn júrgizip otyr. Jantalasa qarýlaný kúsheıdi. Munyń bári de ekologıaǵa tóngen úlken qaýip. Al tarıhta talaı apat pen synaq, jarylystar boldy. Odan orasan zor zıan shektik. Demek, ekologıa bilimi, biligi, parasaty bar adamdardyń ortaq birigýine alyp keledi.
Al Qazaqstan ǵalamnan tysqary ómir súre almaıdy. Onyń ústine bizdiń ata-babalarymyz ekologıaǵa jaqyn, kóship-qonyp, tabıǵatpen etene jaqyn ómir súrdi. Biraq qazirgi jaǵdaı basqa . Biz ekologıaǵa qatysty álemdik kelisimderdiń barlyǵyn da zańdy túrde bekittik. Biraq ony qazir oryndap otyrmyz ba? «Jasyl ekonomıka», «tabıǵatty qorǵaý kerek» dep minberlerden jıi aıtamyz. Biraq birde bir isimizdi júıeli túrde jasaı almaı otyrmyz. Búgingi tańda buǵan kózimiz anyq jetip otyr: ol úshin bizge tek saıası partıa kerek.
–«Jasyl álem» partıasyn halyq qanshalyqty qoldaıdy?
–Bizdiń oıymyzsha, halyqtyń 20 paıyzy bizge daýys beredi.
–Ony qandaı derekterge súıenip, senimdi aıtyp otyrsyz?
–Birinshiden, bizdi aǵa urpaq pen orta býyn ókilderi tolyq qoldaıdy. Ekinshiden áıel –analardyń basym bóligi bizge senim artady. Óıtkeni olar kúnde tikeleı ekologıalyq problemalarmen betpe bet kezdesip otyr. Bizdiń qoldaýshylarymyz – bilimdi, saýatty, túsinigi mol, jaman men jaqsyny aıyra biletin adamdar.
–«Jasyl álem» partıasy tirkelmeı turyp, parlamentke baratynyńyzdardy jarıalap jiberdińizder. Eń aldymen muny bıldik qoldaı ma? Basty saýal da osy.
–Partıa tirkeýden ótkennen keıin ol zańdyq quqyqtyq kúshke ıe bolady. Sonda ǵana máslıhat pen parlamenttik saılaýǵa túse alady. Biraq zańda naqty jazylǵan: partıa qurylmaı turyp-aq, tirkeýsiz jumys isteýge bolady. Ol – halyqtyń qolyn jınaý, uıymdastyrý komtıtetiniń jumysy, ártúrli sharalar men dóńgelek stoldar, jıyn ótkizý. Iá, zańdylyqqa saı partıa retinde tirkelý úshin biz aldaǵy ýaqytta qajetti qujattarymyzdy tapsyramyz. Biraq qalaı aıtqanda da, Qazaqstanda jasyldar partıasy paıda bolýy kerek. Qazirdiń ózinde halyqtan qol jınaý jumysy júrip jatyr.
–Al partıada qatarynda el tanıtyn, halyqty sońynan erte alatyn zıaly qaýym ókilderi bar ma?
–Ekologıalyq qundylyqty jetkizý turǵysynda bizdiń maqsatymyz aıqyn. El tanıtyn, halyq qadirleıtin zıaly qaýym ókilderi aramyzda jeterlik. Bizde aqsaqaldar keńesi bar. Aqsaqaldar keńesiniń tóraǵasy, qurmetti prezıdentimiz – Oljas Omaruly Súleımenov. Ol álemdik deńgeıdegi tulǵa., Semeı polıgonyn jabýda Oljastyń eńbegi úlken. Ony eshkim de joqqa shyǵara almaıdy. Halyq sońynan erdi. 3 mıllıonnan astam adam Semeı polıgonyn jabýǵa qatysty qoldaryn qoıdy. Prezıdent jarlyq shyǵardy. Semeı polıgony jabylǵannan keıin álemde 5 synaq alańy óz jumysyn toqtatty. Búgin de ekologıalyq problemalar Oljas Omarulynyń nazarynan tys qalǵan emes. Demek munyń barlyǵyn biz joqtan jasap otyrǵan joqpyz. Sondaı-aq, Tóregeldi Sharmanov, Amangeldi Aıtaly, Irak Elekeev, Asqar Jumadildaev, Seıdahmet Quttyqadam sıaqty júzdegen tanymal azamattar bizdiń qozǵalystyń, partıanyń belsendi músheleri.
–Árıne, ekologıalyq másele óte ózekti. Qazaqstanda bul másele kókeıkesti. Mundaı jaǵdaıda «Jasyl álem» partıasy qandaı saıasat ustanady?
–Biz eshqashan agresıalyq baǵyt ustanbaımyz. Bizdiń ustanym – kompromıstik saıasat. Naqty aıtqanda, árbir agresıa ekologıaǵa zıanyn keltiredi. Biz bárimen kelisimge kelip, birlesip jumys isteýge tyrysamyz. Al ekologıalyq qundylyqtyń bir ereksheligi, adamnyń rýhanı mádenıetin kúsheıtedi. Árıne áleýmettik másele eshqashan da umyt qalmaq emes. Aqıqatynda, ekologıalyq problema búgingi tańda áleýmettiń jaǵdaıyna, densaýlyǵyna da zıanyn tıgizip jatqan joq pa?! Kóp balaly analardyń ózi ekologıanyń zıanyn tartyp otyr. Árbir ekinshi týylǵan bala alergıa aýrýyna ushyraıdy. Al bul ekologıaǵa tikeleı qatysty. Másele mynada: biz ekologıany qorǵaı otyryp, adamzatty qorǵaımyz. Ekologıa bul–adamdardyń ishken tamaǵy, kıimi, densaýlyǵy men taza aýasy, qorshaǵan orta men janýarlar álemi emes pe? Demek, tabıǵatty qorǵaý– bul adamzatty qorǵaý. Bul – jasyldar partıasynyń basty ustanymy.
–Suhbatyńyzǵa rahmet!
