Elbasynyń   «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasy aıasynda Jambyl oblysy, Moıynqum aýdany,  Bınazar aýylynan «Ólketaný» murajaıy ashylyp, jergilikti jurtshylyqty  qýanyshqa keneltýde. Nysannyń ashylýyna aýdan ákimi Máden Musaev arnaıy qatysyp, jumysyna sáttilik tiledi.  

Jalpy, úsh bólmeli murajaı  «Aýylym-altyn besigim», «Aýylymnyń eńbek ardagerleri», «Qaldyrǵan iziń máńgilik», «Aýǵan soǵysy ardagerleri» jáne  «Batyr analar» atty  bólimderge bólingen. Onda  Sosıalısik Eńbek Erleri Qudaıbergen Birtaev pen Shoman Sháripbaevtyń ómir joldary men erligi erekshe kórinis tapqan.

Murajaıǵa qoıylǵan qundy málimetter men jádigerler aýyl turǵyny, uzaq jyldar boıy  basshylyq qyzmetterde bolǵan Aıman Zenádilovanyń jeke qorynan  alynǵan. Aldaǵy ýaqytta  olardyń  qatary  kóne zattar, tarıhı buıymdar, sarǵaıǵan hattar jáne   sýrettermen tolyǵa túspek.

Aıta ketý kerek, bul Moıynqum óńirindegi ekinshi murajaı. Aýdan ortalyǵyndaǵy mýzeı 1973 jyldan kúni búginge deıin qaltqysyz qyzmet kórsetip keledi. Murajaıdyń ataýy  1978 jyly  «Eki márte Eńbek Eri Jazylbek Qýanyshbaev atyndaǵy shopandar turmysy men eńbeginiń tarıhı mýzeıi» dep atalsa, keıinnen «Jazylbek Qýanyshbaev atyndaǵy mýzeıi» dep aýystyryldy. Mýzeıde aýdannyń ótkeni men búgininen syr shertetin  6530 jádiger jınaqtalǵan. Murajaıǵa  kelýshiler eń aldymen Jaz-atanyń beınesi, ómir joly men ólkeniń tarıhy jáne kórneki oryndarymen  tanysa alady. Ásirese,  sýretshi Zańǵar Medetbekovtiń qolynan shyqqan  Jaz-atanyń jaılaýdaǵy beınesi, Qazaq handyǵynyń qazyǵyn qaqqan  Jánibek pen  Kereı hannyń at ústindegi bolmysy, tabıǵat  dıagramsy men  «Jaılaýdaǵy toı» týyndylary sózsiz kelýshilerdiń tańdaıyn qaqtyrady.

Jaz-atanyń arnaıy buryshynda  «Eńbek Eri» ataǵyna berilgen qos juldyzy, ár jyldardaǵy sýretteri men qujattary,  shopan  taıaǵy, «Urpaqqa ulaǵat» atty kitapshasy, 80,90,100,110 jasqa tolýyna oraı  shyǵarylǵan tósbelgileri, jeke buıymynan kostúm-shalbary, shapany, qundyz bórki, 80 jastyq mereıtoıyna tartý etilgen  syılyqtary men  Qýanyshbaevtyń  ózi  jatqan tósegi qoıylǵan. Sondaı-aq munda  kózi tirisinde túsirilgen qysqa metrajdy derekti fılmdi de  kóre alasyz.

 «Tabıǵat» bólmesinde  aýdannyń ań-qustary, ósimdikteri men  «Qyzyl kitapqa» engen janýarlary jaıynda tanysýǵa bolady.

Arheologıalyq bólmedegi  Birlik aýylynyń mańyndaǵy «Tórtkúl» qalashyǵynan tabylǵan qysh qumyranyń synyqtary, keramıka túrleri, qumyra, tabaq, jebeniń ushtary, qol shoqpar, kise beldik syndy  kóne  buıymdar mýzeıdiń  ajaryn ashyp tur.

Moıynqum mekeni Jambyl Jabaevtyń týǵan topyraǵy  bolǵandyqtan  jyr alybynyń  sýreti men ómirbaıany, Kókirek rýynan shyqqan Bınazar batyr haqyndaǵy derekter, Qylyshbaı aqyn týraly maǵlumattar jáne  «Halyq Qaharmany» Qaırat Rysqulbekovtiń erligi somdalǵan dúnıelerdi de mýzeıden tabýǵa bolady.  

Ejelgi tas dáýiri adamdarynyń eńbek quraldaryn paıdalaný men óńdeý tásili, paleolıt jáne neolıt dáýiriniń eńbek quraldary, saqtar zamanynyń keshendi zattarynyń kóshirme sýretteri, ustalyq jáne ańshy buıymdary, kisen, qyryqtyq, tis aǵash sekildi jer óńdeý quraldary da munda qoıylǵan.      

Jazylbek Qýanyshbaevtyń shákirtteri  «Eńbek Erleri» Dildash Itbasova men Qudaıbergen Birtaev, qoıdy jedel qyrqýdan aty ańyzǵa aınalǵan Shotaı Taıbaǵarov jónindegi  tyń derekter de bir sórege ornalastyrylǵan.    

Aýdannyń  ekonomıkasyn óristetýge eleýli úles qosqan  «Eńbek Eri»  Shoman Sháripbaev,  Shynjarbek Óskenbaev, Kárim Shalabaev, Kópbaı Toqbaev, Sámet Kóshekov, Qurmanáli Daıyrbekov syndy tulǵalardyń da ómiri men eńbek joly  murajaıdan kórinis tapqan.

«Etnografıa» bóliminde turmystyq buıymdar men ulttyq kıimder, mal sharýashylyǵynyń órkendeýi men damýyna arnalǵan dúnıeler  jınaqtalǵan. Mine, osyndaı  qundy jádigerler kelýshilerdiń kózaıymyna aınalyp otyr.

Baqyt Jalǵas