ASTANA. QazAqparat - Kóne Túrkistan qalasynyń ornynan tabylǵan eki birdeı Han ordasy men meshit qaıta qalpyna keltirilip jatyr. Arheologtar qazba jumystary kezinde jerden arshyp alynǵan qos qystaýdyń bir bóligi shashamen XVIIİ ǵasyrda bılik qurǵan Ábilmámbet hanǵa tıesili deıdi.
Al ekinshisi Táýke hannyń ordasy bolǵan. Endigi jerde ejelgi shaharǵa saıahattap barǵandar tarıhı oryndardy tamashalap qana qoımaı, handar men bıler minájat etken meshitke de bas suǵa alady. Tarıhı jádigerler sol zamannyń ózinde otyryqshyldyqtyń bolǵanyn ańǵartady. Úı qabyrǵalary qalyń, arhıtektýralyq ornalasýy da erekshe. Májilis qurýǵa arnalǵan keń bólmeni aınaldyra tandyr peshi bar shaǵyn bólmeler qorshaǵan. Ol jerde nan jabylyp, tamaq pisirilgen. Jerden bıikteý bolyp kirpishpen óriletin sypa arasymen tútin shyǵatyn ken júredi. Sol arqyly barlyq bólme jylıdy. - Al bul bólmede ondaı emes. Sondyqtan buǵan qamystan toqylǵan boıra tóselgen. Shı tastap, onyń betine tekemet alasha jaıyp, kórpe tósep, otyra bergen. Sosyn shoq salyp, betin aǵashpen jaýyp, aıaǵyn qyzdyrǵan,-deıdi «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq murajaıynyń bólim meńgerýshisi Tuıaqbaev.
Topyraq astynan arshylyp alynǵan segiz bólmeli ǵımarat han ordasynyń úshten bir bóligi ǵana eken. Munda el basqarǵan handar negizinen qys mezgilinde ǵana turaqtaǵan. Qalada birinshi kezekte tazalyqqa mán berilgen deıdi mamandar. Kireberis tabaldyryqqa ishine qum toly asty oıylǵan qumyra kómilgen. Ol sýdyń jerge tez sińip ketýine múmkindik beredi. Osy jerden tabylǵan Tashnaýdyń qaqpaǵy mármár tastan jalatylǵan. Qundy jádigerge qarap, mamandar bul han ordasy bolǵan degen tujyrymdama jasap otyr. Arheologtardyń aıtýyna qaraǵanda, bul jer Táýke hannyń qystyń kúnderi uzaqtan kelgen elshiler men qonaqtardy qabyldaıtyn úlken bólmeleriniń biri bolǵan. Kelgen qonaqtar aldymen sol jaq tabaldyryqtaǵy Tashnaýǵa qol shaıyp, kıimderin oń jaqtaǵy ilgishke ilip kirgen. Joǵary kóterilgen qonaqtardy Táýke han tuǵyrynda otyryp qarsy alyp, olarǵa qurmet- qoshemet kórsetken.
Arheologtardyń pikirinshe, kóne Túrkistan qalasy jalpy 14 hannyń qysqy turaǵy bolǵan. Qazba jumystary barysynda Táýke hannyń ordasy jer qyrtysynyń 7-qabatynan arshyp alynypty. Tarıhı oryndy XVII ǵasyrdyń sońynda polák sýretshisi Messershmıdt salǵan kartaǵa qarap taýyp alǵan. Ol qujatqa Táýke hannyń ózi mórin basyp rastaǵan eken. Qos qaqpaly qalanyń ishinde negizgi úlken kóshe bolǵan. Jer qoınaýynan arshylyp alynǵan taǵy bir tarıhı qundy jádiger - ol han meshiti. Onyń artyqshylyǵy kúmbezi bireý bolǵanymen, mehraby ekeý. M. Tuıaqbaevtyń aıtýynsha, bul meshittiń ortalyq bólmesi jamaǵat bólmesine qosymsha jalǵasyp salynǵan masqura bólmesi bar. Bul bólme zıaly nemese óte joǵary laýazymdy adamdarǵa arnalǵan. Onyń jeke mıhraby bar, jeke ımamy bolǵan.
Jalpy kóne qalanyń aýmaǵy 63 oramǵa bólingen eken. Ol jerlerde keskin-kelbeti birin-biri qaıtalamaıtyn qarapaıym ustalardan bastap qolóner sheberleriniń ortalyǵy bolǵan. Uly jibek joly boıyndaǵy eń kóne qalany qaıta jańǵyrtyp jatqan sheberler ordanyń keskin-kelbeti men sáýletin óz qalpynan aınytpaı jasaýǵa tyrysyp jatyr. Bolashaqta ol jerlerge adamdardyń maketi men qysh qumyralar qoıylady. Tarıhı orynǵa saıahattap kelýshiler bul jerlerdi aralap, málimet alyp qana qoımaı, bir kezderi babalary minájat jasaǵan meshitte qulshylyq jasaýǵa múmkindik alady, dep habarlaıdy 24.kz.
Derekkóz: QazAqparat
