Qazaqstanda jazanyń bultartpastyǵyna jáne qoǵamda quqyqtyq mádenıetti qalyptastyrýǵa basa nazar aýdara otyryp, quqyq buzýshylyqtarǵa qarsy nóldik tózimdilik qaǵıdatyn iske asyrý kúsheıtilýde. Jańa tásilder qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etý jáne azamattardyń qaýipsizdigin arttyrý saıasaty sheńberinde talqylanýda.
Quqyq qorǵaý organdary ókilderiniń aıtýynsha, negizgi mindet – kishigirim zańbuzýshylyqtar jasaǵan adam da jazasyz qalmaýyn qamtamasyz etý. Bul qoǵamda kez-kelgen zańǵa qaıshy áreket, aýqymyna qaramastan, quqyqtyq baǵa alýy kerek degen túsinikti qalyptastyrý mańyzdy ekeni belgili.
«Elimizdegi kez kelgen adamnan surap kórińiz. Olar qalanyń taza bolǵanyn qalaıdy. Qala ishinde temeki tuqylyn, túkirikti, qoqysty nemese oryndyqqa jabystyrylǵan saǵyzdy kórgisi kelmeıdi. Solaı emes pe?! Biraq páterindegi qoqysty laqtyrýǵa erinip, esik aldyna nemese kireberis janyna tastap ketetinder de bar. Ony tazalyq qyzmetkerleriniń alyp tastaýyn asyǵa kútetinder de joq emes. Bul jerde osyndaı zańbuzýshylyqtarǵa degen nóldik tózimdilik qaǵıdasy kerek. Men bul qaǵıdany qos qoldap qoldaımyn. Nóldik tózimdilik degenimiz – qatań tártipti qamtamasyz etedi», deıdi májilis depýtaty Pavel Kazansev.
Sarapshylar nóldik tózimdilik qaǵıdaty baqylaýdy kúsheıtýge ǵana emes, sonymen qatar quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa da baǵyttalǵanyn atap ótti. Buzaqylyq, vandalızm nemese qoǵamdyq tártipti buzý sıaqty usaq buzýshylyqtar úshin jaýapkershilikti kúsheıtý asa aýyr qylmystardy azaıtýǵa yqpal etýi kerek.
Al bul qaǵıadaey iske asyrý quraldarynyń biri polısıa jumysynyń tıimdiligin arttyrý jáne prosesterdi sıfrlandyrý bolyp tabylady. Beınebaqylaý júıelerin, elektrondyq derekqorlardy jáne avtomattandyrylǵan Qyzmetterdi paıdalaný buzýshylyqtardy tezirek anyqtaýǵa jáne olarǵa jaýap berýge múmkindik beredi.
Budan bólek halyq arasynda quqyqtyq mádenıetti tárbıeleýge erekshe kóńil bólinedi. Bilim berý mekemelerinde jáne BAQ arqyly zańǵa jáne qoǵamdyq normalarǵa qurmet qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan túsindirý jumystary júrgiziledi.
Bul qaǵıdanyń durys jumys isteýine eldegi azamattar da óz úlesin qosa alady deıdi parlament depýtaty.
«Mysaly men kóshede qoqys tastaǵan azamatty kórip qaldym. Ol azamattyń is-áreketi zańǵa qaıshy ekenine senimdi bolsam mindetti túrde quqyq qorǵaý organdaryna habarlaımyn. Bul «toqyldaqtyq» nemese «qatygezdik» emes. Men eldegi tártipti saqtalýyna úles qostym. Muny árbir janashyr Qazaqstan azamaty osylaı túsinýi kerek. Órkenıetti elderdegi barlyq adam osylaı jasaıdy. Búkil álem. Sol sebepti eldegi tártipti birneshe adam emes búkil halyq bolyp qamtamasyz ete alýymyz kerek. Sonda ǵana órkenıetti el bola alamyz», deıdi Pavel Kazansev.
Bul qaǵıdanyń durys jummys isteýi úshin qoǵamnyń qatysýy mańyzdy element bolyp qala beredi. Azamattar belsendi ustanym tanytýǵa, quqyq buzýshylyqtar týraly habarlaýǵa jáne óz qaýymdastyqtarynda tártipti saqtaýǵa mindetti.
Sarapshylar da nóldik tózimdilik prınsıpin engizý Zańnyń qatańdyǵy men azamattardyń quqyqtaryn qorǵaý arasyndaǵy tepe — teńdikti talap etetin uzaq merzimdi proses ekenin atap kórsetedi.
Bul saıasatty odan ári iske asyrý qaýipsizdik deńgeıin arttyrýǵa, tártipti nyǵaıtýǵa jáne qoǵamda kez kelgen quqyq buzýshylyqtan ornyqty bas tartýdy qalyptastyrýǵa múmkindik beredi dep kútilýde.
