Fransıanyń astanasy Parıj qalasynda bolǵan qandy qyrǵyn álem elderiniń jaǵasyn ustatty. Óıtkeni atalǵan teraktiniń saldarynan 132 adam qaza taýyp, 350-ge jýyq adam aýyr jaraqat aldy. Bul, árıne, fransýzdar úshin orny tolmas qaıǵy boldy. Sondyqtan da, álem elderimen qatar Qazaq eli de fransýzdarmen birge ekenin ańǵartyp, áleýmettik jelide óziniń ustanymyn bildirip jatyr. Alaıda, Parıj oqıǵasyna baılanysty el azamattarynyń pikiri eki bólinip, ózara daýlasýda.
Terorızm – adamzattyń jaýy. Oǵan talas joq. Óıtkeni, Parıjdegi qandy qyrǵyn kez-kelgen melekette bolýy múmkin. Máselen, Túrkıa bıligi Parıjde teraktiler bolǵan kúni Stambýlda josparlanǵan "iri terrorlyq shabýyldyń" aldyn alǵanyn habarlady. Qazirgi tańda Túrkıa bıligi josparlanǵan shabýyldyń Parıjde bolǵan terrorlyq shabýyldarmen baılanysy bar-joǵyn anyqtap jatyr. Aıtpaqshy atalǵan elde buǵan deıin birneshe terakti bolyp, onyń saldarynan ondaǵan adam qaza tapqan bolatyn. Alaıda álem elderi Túrkıadaǵy qandy qyrǵyndy dál Fransıadaǵy oqıǵa sıaqty qabyl almady. Túrkıadan bólek Sırıa, Lıvıa, Mysyr syndy musylman memleketterinde kún saıyn ondaǵan adam qaskóılerdiń qolynan qaza tabýda. Alaıda oǵan álem elderi dál Fransıadaǵydaı nazar aýdarmady.
Mine, osyǵan baılanysty áleýmettik jelide ártúrli pikir talastar bolyp jatyr. Naqtyraq aıtsaq facebook áleýmettik jelisinde Fransıanyń týyn avataryna qoıǵan azamattardy ekinshi top synap jatyr. Máselen, Saltan Saıranulynyń aıtýynsha Parıjdegideı jaǵdaı musylman memleketterinde kúnde bolyp jatyr. Alaıda, qyrǵynǵa ushyraǵan musylmandardyń taǵdyryna alańdap álem elderi shýlap jatqan joq. Sondaı-aq, ol óz sózinde Fransıadaǵy terorızmdi aıyptaıtynyn, óıtkeni dinimizde naqaq qan tógýge bolmaıtynyn eskertti.
– Parıjdegi terorıstik oqıǵa áleýmettik jelilerde, jalpy medıada úlken dúrbeleń týdyrýda. Kóptegen sezimtal dostarym, tanystarym bul qaıǵyǵa qabyrǵalary qaıysyp, júrekteri ezilip, avatarlaryna Fransıanyń baıraǵyn ilip tastady. Osylaısha qaıǵylaryna ortaqtasyp, kóńilderin bildirýde. Menińshe, bul olardyń qalaısha aqparattyq yqpalǵa tez berilip qoıatynyn bir kórsetip bergen tárizdi. Áıtpese, Sırıa, Lıvıa, Mysyr, Túrkıa sekildi elderde musylman baýyrlarymyzdyń qany tógilip jatqanda bul sezimtaldyq qasıetteri qaıda qaldy? Fransıada 150 adam ólse, munsha adam kún saıyn musylman elinde ólip jatyr, nege buǵan búırekteri bir búlk etpedi. Demek, áleýmettik jelilerdiń, medıanyń qulaǵyn ustap otyrǵan batys álemi halyqty qalaısha op-ońaı júgendep alyp, qalaǵan baǵytyna qaraı aıdaı salatynyn osydan-aq kórip qaldyq, – deıdi jýrnalıs.
Qazaqtyń uly oıshyly Abaı Qunanbaıuly «Adamzattyń bárin súı baýyrym dep» degen eken. Osy turǵydan qaraǵanda Parıjdegi oqıǵaǵa álem elderiniń qabyrǵasy qaıysýy oryndy. Alaıda, atalǵan jaǵdaı Saltan Saıranuly aıtpaqshy Sırıa, Lıvıa, Mysyr syndy musylman memleketterde jıi bolyp jatyr emes pe? Áıtse de oǵan álem elderi Fransıadaǵydaı nege nazar aýdarmaı otyr? Osy rette alashtyń atpal azamaty Mirjaqyp Dýlatulynyń sózi eriksiz eske túsedi. Atalǵan azamat «Abaı» atty maqalasynda «Eger Abaı qazaqtan ózge oıazdy jurttardyń biriniń aqyny bolsa, segizdegi balasynan seksendegi shalyna deıin túgel atyna qanyq, sózimen tanys bolar edi, eli týǵanyna súısinip, ólgenine tegis kúıiner edi» degen edi. Eger Lıvıa men Mysyr oıazdy jurttyń qatarynan bolsa Franısıadaǵydaı álem elderi nazar aýdaryp, qabyrǵasy qaıysar edi. Ókinishke qaraı musylman elinde qaza tapqan azamattardyń ólimi shybyn qurly bolmaı otyr. Uzyn sózdiń qysqasy, Parıj oqıǵasy adamnyń adamnan artyq ekenin ańǵarty.
Serik JOLDASBAI
Astana
