«Barshaǵa ortaq memleketke» arnalǵan «100 naqty qadam» Ult josparynda jalpy bilim berýdiń jańǵyrtylǵan standartyna jáne on eki jyldyq mektepke tolyq kóshýdi 2020 jyly aıaqtaý jóninde aıtyldy. Bıyl tamyz konferensıasynda Bilim jáne ǵylym mınıstri A.Sárinjipov respýblıkanyń ustazdar qaýymy aldynda bul asa ma­ńyz­dy mindetter men tapsyrmalardy qalaı júzege asyrý kerektigin egjeı-tegjeıli túsindirip bergen bolatyn.

Árıne, bul memlekettik asa mańyzdy iste tarazynyń aýyr jaǵy muǵalimge túsedi. Elimizde muǵalimderdiń biliktiligin kóterý maqsatynda «Órleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵynyń jumys isteı bastaǵanyna úsh jyl boldy. Qazaqstandyq jáne halyqaralyq úz­dik tájirıbe negizinde júrgizilgen jańǵyrtý jumystary bilim berýdiń ınovasıalyq baǵdarlamasyn tabys­ty júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Búgingi qysqa merzimdi bolǵanymen deńgeıi joǵary, jańartylǵan mazmun­­daǵy orta bilim kýrstarynyń tyńdaýshy túlekteri bilim berýge jańa tehnologıany engizýdiń bastamashylary, pedagogtyq qaýym­­­nyń tý ustaýshylary bolyp tabylady. Olar oqý úderisin izgilendirýge baǵyttalǵan álemdik standarttarǵa sáıkes keletin jańa tehnologıalardy engizgende ony otandyq pedagogıkalyq muralarmen ushtastyrýdy maqsat tutyp otyr.

Qazaqstanda óskeleń jas urpaq tárbıesiniń peda­gogıkalyq ıdeıalary men tájirıbesiniń tarıhı dástúrler tamyry tereńge ketedi. Otandyq pedagogıka ǵylymy ǵasyrlar boıy bala – eń joǵary qundylyq, adam ómiriniń jalǵasy, adamzat qoǵamyn jalǵastyrýshy degen izgilikti oıdyń negizinde damyp keledi. Qaı kezde de bala tárbıesi sol qoǵamnyń basty mindetiniń biri bolǵan. Sondyqtan otandyq izgilikti pedagogıkanyń dástúrlerin damytý jáne ony búgingi bilim berý salasynda jalǵastyrýdyń mańyzy joǵary bolmaq.

Ybyraı Altynsarın muǵalim týraly: «Eger balalar birdemeni túsinbeıtin bolsa, onda oqytýshy olardy kinálaýǵa tıisti emes, olarǵa túsindire almaı otyrǵan ózin kinálaý­ǵa tıis. Balalarmen jumsaq, ashýlanbaı, shydamdy bolý kerek…» degen bolatyn. Halqymyz da ósip kele jatqan jas balany qalaı ıseń solaı ósetin jas shybyqqa teńegen. Bilimge talpynyp, dúnıege rýhanı kózin ashqan balanyń alǵash kóretin tulǵasy – muǵalim.

Pedagogıka ǵylymdarynyń doktory Gúlnaz Ahme­tova basqaratyn biliktilikti arttyrý ulttyq orta­ly­ǵy jáne onyń aımaqtardaǵy fılıaldary qurylǵan kúnnen bastap, deńgeılik jáne qysqa merzimdi kýrstardy júrgizetin profesorlyq-oqytýshylyq quramnyń jumysy ınovasıalyq tehnologıalardy muǵalimderdiń ıgerýine baǵyttaldy. Muǵalimderdiń jańa tehnologıamen jumys isteýi balalardy jan-jaqty ıntellektýaldy damytady, ómirge beıimdiligin qalyptastyrady. Shyǵys danalarynyń eńbekterinde, qazaqtyń halyqtyq pedagogıkasynda bala tárbıesi, ómirge beıimdeý máseleleri ylǵı aldan oryn aldy. Mysaly, Ábý-Nasyr ál-Farabı traktattary ómirin jaqsy quramyn, qalyptastyramyn, jaqsy ómir súremin degen jandar ustanatyn temirqazyq bolyp tabylady. Al Júsip Balasaǵunnyń «Qutty biliginde» shyndyq, ar uıat, meıirim­dilik – ıgiliktiń, baqyttyń kepili ekenin aıtylady. Ahmet Iúginekıdiń «Aqıqat syıy» atty eńbeginde «shýaǵyńdy shash, nu­ryńdy tók» degen oı shyǵarma jelisine aınalǵan.

Mine, osylaı jalǵasatyn Shy­ǵys danalarynyń danalyq oılaryn búgingi mektep oqýshysy sanaǵa sińirip ósýi tıis. Bizdiń kýrstarymyzda ótetin bilim salasynyń jańa mazmunynda osyny qarastyrý kerektigi týraly aıtylyp keledi. Ótken ǵasyrdyń basynda Alash arystarynyń biri Júsipbek Aımaýytov bilim berýdiń túpki maqsaty túlekterdi qorshaǵan ortany óz betinshe túsinýge jáne zerdeleýge, alǵan bilimin ómirde qoldana alatyndaı bolýǵa daıyndaý ekenin jazǵan bolatyn. Ókinishke qaraı, keńestik dáýirdegi bir ortalyqtan basqarylǵan júıede balanyń alǵan bilimin saraptaý, ony ne úshin oqydy, ómirde onymen ne isteý kerek degen maq­sat kórsetilgen joq. Ol uzaqqa sozyldy. Aımaýytov jazǵan mektep oqýshylarynyń alǵan bilimin ómirde jaratý uǵymy umyt qaldy.

Qazir qoǵam jańardy, zaman basqa. Elimizdegi pedagogıka iliminiń negizin salǵandardyń ıdeıa­laryn júzege asyratyn ýa­qyt jetti. Oqý­shylardyń fýnksıonal­dyq saýat­tylyǵyn damytý máse­lesin de negizgi baǵyt – qazaqstandyq patrıotızm, azamattyq jaýapkershilik, qaıratkerlik, yntymaqtastyq, eńbek, shyǵarmashylyq, ǵumyr boıy oqý, ashyqtyq pen óz ara syılasý sekildi bilim berý saıasatynyń dińgegi bolýǵa tıis qundylyqtarǵa ustazdar nazaryn aýdarý. Elbasynyń «Máńgilik El» ıdeıasy mekteptegi bilim mazmunyna akademıalyq pánder, zertteý, balalarmen sabaqtan tys jumystar arqyly engiziledi. Tárbıe halyqtyq qundylyqtardy balalardyń boıyna tam-tumdap darytady. Oqýshylar uly Abaıdyń «Qara sózderinen» jáne basqa da belgili pedagogtar men fılosoftar eńbekterinen olar adamı qundylyqtardy damy­tatyn oılardy oqıdy. Balalar tárbıesinde asa mańyzǵa ıe halyqtyq qundy­lyqtardy bala boıyna egýde muǵalimniń orny erekshe. Ult ustazy Ahmet Baıtursynov: «Muǵalim – mekteptiń jany. Muǵalim qandaı bolsa, mektep sondaı bolmaqshy. Iaǵnı, muǵalim bilimdi bolsa, ol mektepten balalar kóbirek bilim alyp shyqpaqshy. Solaı bolǵan soń, eń áýeli mektepke keregi – bilimdi, pedagogıkadan, metodıkadan habardar, jaqsy oqyta biletin muǵalim» dep jazǵan edi. Búgin joǵaryda aıtylǵan qundylyqtardy boıyna sińirmegen muǵalim balanyń da bulaq kózin asha almaıtynyn túsinýimiz qajet.

Elimizdiń ınovasıalyq-óndi­ristik damýynyń baǵdarlamasy ispetti «Barshaǵa ortaq memleketke» arnalǵan «100 naqty qadam» degdar qoǵamdy, onyń aldyńǵy qatarly zıalysyn tárbıeleý máselesin de qoıady. Akademık Qanysh Sátbaev mekteptiń mańyzyna toqtala kele, «Búgingi oqýshylardyń aldynda erteń jer qoınaýynyń qupıasyn ashý, jańa álemge ushý, óndiristi jasaý jáne onyń jańa tehnologıalaryn ıgerý mindeti turǵanyn umytpaýymyz qajet. Oqýlyq jazatyndar, baǵdarlama men jospar quratyndar jáne oqytatyndar osyny umytpaýy tıis» dep jazǵan edi. Ǵulama ǵalymnyń osy dýaly sózi búgin de mańyzyn joıǵan joq, qaıta búgingi ýaqytqa arnap aıtylǵandaı.

Bizdiń fılıal qysqa kýrs­tarda ustazdardyń talant pen daryn­dylyqty anyqtaıtyn ádistemelerdi bilýin basty maqsat etip qoıady. Daryndy bala basqa qatar qurby­laryna qaraǵanda erekshe tapsyrmalardy qajetsinedi, tapsyrmalar yntalandyratyn jáne deńgeıine saı kúrdelirek bolýy tıis. Osy­ǵan sáıkes jańa oqýlyqtardy «Nazarbaev zıatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń Bilim baǵdarlamalary ortalyǵy men Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq akademıa mamandarymen, Astana qalasyndaǵy jalpy bilim beretin mektepter ustazdarymen birlesip jazady, jasaıdy. Mektepterdegi ustazdardyń daryndy balalarǵa shyǵarmashylyqpen júrgizetin jumysy kórinis tabatyn oqýlyq­tardy asyǵa kútip otyrady.

Daryndy balamen jumys iste­ıtin, jalpy bilim berý mek­tepterindegi oqýshylarǵa bilim nárin sebetin ustazdar halyqtyq tamyrymyzǵa, halyqtyq pedago­gıkaǵa, halyqtyq danalyqqa baı­lanǵan tindi úzip almaýy tıis. Hal­qynyń tilinen, ónerinen, áde­­bıetinen, minezinen, jalpy qalpynan, dilinen sýsyndaǵan balanyń óz Otanynyń biregeı azamaty bolyp óserine qandaı ustaz da kámil. Bizdiń halqymyzda oǵan mysal bolarlyq tulǵalar jetedi. Jańa urpaq tárbıelep otyrǵan ustazdar qaýymyna jáne barshaǵa Táýelsiz Qazaqstandy álemge tanytyp, ózi de álemdik deńgeıdegi saıasatker deńgeıine kóterilgen Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ómiri men tulǵasy úlgi der edim. Ol – baqytyn bala bolashaǵynan izdeıtin ustazdar qaýymyna temirqazyq.

Marıonella SLESAR,

«Órleý» biliktilikti kóterý ulttyq ortalyǵy» AQ fılıaly – Qostanaı oblysy boıynsha

pedagogıka qyzmetkerleriniń biliktiligin kóterý ınstıtýtynyń dırektory.

 QOSTANAI.

Derekkóz: "Egemen Qazaqstan"