Stepnogor podshıpnık zaýyty elimizde balamasy joq kásiporyn. Qazirgi kúni ishki naryqty tolyq qamtamasyz etip otyrǵan zaýyt ónimderi TMD aýmaǵynda da keńinen tanymal. Áıtkenmen, aldymyzdaǵy jyly óziniń 40 jyldyǵyn atap ótetin óndiris oshaǵynyń ósý jyldary buralań belderge toly bolǵandyǵyn aıtýdyń reti bar. Máselen, baıaǵy keńestik dáýirde jabyq zaýyttardyń negizinde qurylǵan podshıpnık kásipornynyń basyndaǵy kúmándi bulttyń qoıýlanyp baryp, jarq etip jazylyp ketkenine tańdana qýanǵan kezderimiz boldy. Sondaǵy sátti tańdaý eýropalyq áriptestermen qaýymdasý edi.
Anatolıı TomılovtyńElbasy N.Á.Nazarbaev bastamashy bolǵan «Eýropaǵa jol» baǵdarlamasyn júzege asyrý maqsatynda, Qazaqstan Úkimetiniń qoldaýymen zaýyt 2001 jyly Reseıdegi «Eýropa podshıpnık korporasıasy» holdıńiniń múshesi atandy. Bul qazaqstandyq ónimniń Reseı temirjoldary men vagon qurylysy jáne jóndeý zaýyttaryna úzdiksiz jóneltilýin qamtamasyz etýmen qatar, Stepnogor kásipornynyń shyraıly bolashaǵyna senim qalyptastyrdy. Qazirdiń ózinde ıntegrasıalyq qulshynys kúrt artyp otyr. Jýyrda zaýytta bolǵanymyzda, onyń bir belgisin ınvestısıalyq quıylymdardyń arta túskeninen baıqadyq. Máselen, burnaǵy jyly óndiristi damytýǵa 479 258 myń teńge jumsalsa, bıylǵy toǵyz aıda onyń kólemi 393 mıllıon teńge bolǵan. Jyl basyna qaraı boljamdyq kórsetkishtiń óse túsetinin aıtpaǵannyń ózinde, álgi qarjynyń arqasynda zaýytta jańa jabdyqtar ornatýǵa, tehnologıalyq úderisterdi damytýǵa, ónimniń jańa túrlerin shyǵarýǵa múmkindik ashylǵanyn bildik. Daǵdarysqa qarsy baǵdarlamanyń basty bóligi – tokarlyq-termıstik sehtaǵy 23 stanok pen joný-jınaqtaý sehyn-daǵy 13 stanokty mıkroprosesorlyq basqarý júıesine engizý sátti aıaqtalǵan. Sondaı-aq, radıaldyq podshıpnıkter daıyndaý sehynda Germanıanyń belgili «Garl Zeiss» fırmasynyń úsh koordınatty ólsheý mashınasynyń montajdalýy úlken tabys sanalýda. Osy jerde zaýyt basshylyǵy óz jańashyldary men ónertapqyshtaryn qoldaýǵa yntaly ekendigin aıtqymyz keledi. Byltyr ýchas­ke bastyǵy Aleksandr Lastovkınniń qýat resýrstaryn tıimdi paıdalaný jónindegi usynysy óndiriske engizildi. Jelilik qondyrǵylardy jetildirý nátıjesinde balqymalar sapasy artyp, jyldyq únem 1,5 mıllıon teńgege jetken.
– Dostastyq aýmaǵyndaǵy Más­keý, Samara, Vologda, Saratovtaǵy eń iri podshıpnık zaýyttarynyń ba­syn biriktiretin holdıńtiń qura­myna enýimiz tıimdi tańdaý ekendigi sózsiz, – deıdi bizben áńgimesinde Anatolıı Ivanovıch. – Biz osy arqyly óz ónimderimizben jańa tutyný naryqtaryna shyqtyq jáne Reseı men Qazaqstan temirjol kóligin asa qajet podshıpnıktermen qamtamasyz etetin iri kásiporynǵa aınaldyq. Zaýytymyz qysqa sılındrli rolıktermen jabdyqtalǵan radıaldyq podshıpnıkter daıyndaýǵa mamandanǵan. Al, 2007 jyldan bastap ken óndirisi, metalýrgıa, aǵash óńdeý kásiporyndary, mashına jasaý jáne munaı-gaz ónerkásibi úshin ónimder shyǵara bastadyq. Endi, byltyrdan beri iri gabarıtti podshıpnıkter óndirisin ıgerdik. Jabdyqtar men qural-saımandar óndiristik irkilistegi «Máskeý EPK» AQ-tan tasymaldandy. Bul biz úshin de kúrdeli kezeń edi.
Ásirese, bıylǵy jyl óz múm­kindikterimizdi júzege asy­rýdaǵy qıyndyqtarǵa toly bolǵan­dyǵyn jasyrǵym kelmeıdi. Muny álemdi qursaǵan ekonomı­kalyq daǵdaryspen, qarjy-valúta saıasatyndaǵy keleńsiz aýytqý­shy­lyqtarmen, Reseı rýbliniń qunsyz­danýymen baılanystyrýǵa bolady. Osyǵan sáıkes, holdıńtiń óndiristik usta­nymdary birshama ózgerdi.
Máselen, bizdiń negizgi tuty­ný­shymyz – «Reseı temir joly» AQ óziniń vagon parkin jańartý baǵytyn ustandy. Bul Stepnogor podshıpnıkteriniń 30 paıyzy suranyssyz qaldy degen sóz. Al, onyń ornyn toltyratyn jańa ónimder daıyndaý qajet. Qazir biz Máskeý nomenklatýrasyndaǵy ónimderdi shyǵarýǵa beıimdelýdemiz. Ol ýaqytty talap etedi.
Soǵan qaramastan, abyrjıtyndaı jaǵdaı joqtyǵyn aıtady «EPK Stepnogor» AQ bas dırektory. Eýropodshıpnık korporasıasy óndiristi saýyqtyrý qadamdaryn bastady. Zaýyt 2015 jyly kepildendirilgen 518 myń dana podshıpnıkti áriptesterine jónelte alatynyna senimdi. Ónim kóleminiń azaıýy múmkin ekendigine qaramastan, kásiporyn bıylǵy jylǵy jumys aýqymymen qamtamasyz etilgen. Tipti, ústimizdegi jyly odan bu­rynǵy jyldardyń kórsetkishine jetý jónindegi nıet te joq emes. Demek, jumysshylardy qysqartý bolmaıdy, al podshıpnıkterdiń jańa túrlerin ıgerý qosymsha kúshti qajetsinetini anyq.
Dáp qazir maman jumysshy­lardyń qajettiligi myna jaǵdaı­larmen baılanystyrylyp otyr. Birinshiden, kásiporyn holdıńtiń nomenklatýralyq tizimindegi podshıpnıkterdiń 150 túrin daıyndaý múmkindigine ıe bolǵan. Qazirshe onyń 50 túri shyǵarylýda. Ekinshiden, búgingi kúni Máskeýdegi korporasıa basshylyǵy iri gabarıtti óndiristi «EPK Stepnogor» aksıonerlik qoǵamyna berý máselesin kóterip jatyr. Zaýyttyń buǵan daıyndyǵy da, ynta-jigeri de jetkilikti. Bul joǵary suranystaǵy podshıpnıkterdiń aýqymy 2,5 metrdi, salmaǵy 6 tonnany quraıdy. Sondyqtan, logıstıkalyq talaptarǵa saı, nebári 20 paıyzdyq júktemeni alyp otyrǵan birneshe nysandy jumys istep turǵan óndiristik býyndarǵa jaqyndatý qolǵa alynǵan. Bul oraıda, synnan ótken dástúrli bólimder de qýattanady. Batystyq fırmalar ustalyq kásipten baıaǵyda alystaǵan. Onyń ónimderin syrttan satyp alýdy tıimdi sanaıdy. Endeshe, kádýilgi ustalar men tokarlar, soǵan sabaqtas ýchaskelerdegi adamdar jumyssyz qalmaıdy.
Zaýyt óziniń tehnologıalyq brendi – vagon podshıpnıkteri óndirisin keńeıtetin bolady. Reseıdegi Saratov, Vologda zaýyttarynyń bul ónimdi shyǵarýdy doǵarýy, Harkov zaýytynyń toqtap turýy stepnogorlyqtardy monopolıske aınaldyryp otyrǵandaı. Endeshe, bul baǵytta da qolaıly múmkindikter bar dep oılaımyz. Óıtkeni, qajetti qurastyrmaly jabdyqtar túgeldeı Saratov zaýytynan jetkizilýde.
Osy aıtylǵandardyń barly­ǵyn Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń ekonomı­kalyq saıasattyń aldaǵy sharalaryn qarastyrǵan sózderimen baılanystyrǵym keledi. «Bizdiń ıntegrasıalyq saıasatymyz óte durys, dep atap kórsetti Elbasy. Qazaq­standa ekonomıka kólemi bo­ıynsha da, halyq sany boıynsha da naryq jetkiliksizdigi seziledi. Bizge ózge de naryqtar kerek. Biz úshin Reseı men Qytaı úlken naryq». Prezıdent ıntegrasıalyq úrdistiń óristi keńeıtetinin aıtyp otyr. Bul Dúnıejúzilik saýda uıymyna múshe el retinde básekelestik qozǵalysty barynsha damytýdy talap etedi.
Bul úshin, joǵaryda aıtqa­ny­myzdaı, jańa eńbek qatynastaryna daıyn kadr sheshýshi tulǵa bolatyny túsinikti. Zaýyt Máskeý, Sankt-Peterbýrg, Novosibir, Nıjnıı Novgorod, Ekaterınbýrg, Astana, Almaty qalalaryndaǵy kásiptik oqý ortalyqtarymen tyǵyz baılanys ornatqan. Sondaı-aq, kásiporyn bazasynda Stepnogor polıtehnıkalyq kolejiniń fılıaly jumys isteıdi. Buǵan qosymsha, qyrkúıek-mamyr aralyǵyndaǵy oqý jylynda 63 kisi zaýytishilik sabaqtarǵa qatysyp, úsh baǵyttaǵy aralas mamandyqty ıgerdi.
Samǵaý soqpaǵymyzdyń basty baǵdary sapa ekendigin zaýyttyqtar jaqsy biledi. Josparly, tabandy jumystyń nátıjesinde SPZ-da 2002 jyly sapa menedjmenti júıesi qalyptasty. Kásiporyn ónimderiniń sapasy reseılik jáne batystyq GOST pen ISO standarttaryna tolyq sáıkes keledi. Ony kásiporynnyń kóp jyldardan beri halyqaralyq regıstrler bekitken İSO 9001:2000 jáne GOST R ISO 9001:2001 sertıfıkattaryn tabys­ty qorǵap otyrǵanymen dáleldeýge bolady. Halyqaralyq jáne táýelsiz sertıfıkattaý organdarynyń jyl saıynǵy ınspektorlyq tekseris qorytyndylary da jaqsy oılarǵa bastaıdy. Byltyrǵy qyrkúıek aıynda «SPZ» aksıonerlik qoǵamynda «Lioyds Register Guality Assurance»» asessorlary jumys istedi. Aýdıt qorytyndysy boıynsha sapa sertıfıkatyn aldaǵy úsh jyldyq kezeńge jańartýǵa usynys jasaldy.
Aqmolalyqtardyń abyro­ıyn asyrǵan osynaý úlken tabysqa ujym uzaq jylǵy tyńǵylyqty daıyndyq jasaǵanyn aıtý lázim. Negizgilerin tizbelep kóreıik. 2004 jyly zaýytqa respýblıka Úkimetiniń sapa salasyndaǵy tabystary úshin syılyǵy, 2006 jyly Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Qurmet gramotasy, 2007 jyly «Nur Otan» partıasynyń «Básekelestikke qabiletti Qazaqstan úshin» aksıasy sheńberinde «Qazaqstandyq marka-2007» jeńimpazdyq belgisi, 2007 jyly «Eń úzdik eksporttyq strategıa» respýblıkalyq konkýrsynyń altyn juldyzy tabys etildi. Qazirgi tańda «EPK Stepnogor» AQ joǵary tehnologıany ıgerýde Qazaqstannyń mashına jasaý jáne metal óńdeý salasynda ǵana emes, TMD podshıpnık jasaýshylary arasynda kóshbastaýshylyq deńgeıge kóterildi. Munyń ózi qazaqstandyq sapa kórsetkishterine jahandyq qyzyǵý-shylyqtyń óskendigin aıqyndaıdy.

Derekkóz: "Egemen Qazaqstan"