بەلگىلى جۋرناليست، بىرنەشە جوبالاردىڭ اۆتورى بيبىگۇل داۋلەتبەك قىزىنىڭ ارىپتەcتەرىنە دەگەن وكپەسى قارا قازانداي. وسىدان بىرنەشە كۇن بۇرىن جۋرناليست بۇگىنگى قازاق جۋرناليستيكاسى جايىندا ءوزىنىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىندا جازعان ەدى. جازباسىنا نازار اۋدارساق، جەكە مەنشىك ەمەس، مەملەكەتتىك ارنالارداعى بىلىقتاردى جايىپ سالىپ، ق ر اقپارات جانە كوممۋنيكاسيا ءمينيسترى داۋرەن ابايەۆتىڭ نازارىن وزىنە بۇردى. ودان بولەك «اۆتورلىق جوبامدى كوشىردى» دەپ، ارىپتەسى، «حابار» اگەنتتىگى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى رينات كەرتايەۆتى ايىپتادى. حات مازمۇنى مىناداي:
«ايتپاقشى، وسىندا ءبىر جەڭىل ءجۇرىستى قازاق قىزى فىبىدا تىكەلەي ەفير جۇرگىزىپ ءجۇرىپ، وتاندىق كوگىلدىر ەكرانعا شىعىپ كەتتى دەگەن ءسوزدى ەستىدىم. سوندا بۇل - قازاق جۋرناليستيكاسىنىڭ ولگەنى مە؟! انشىلەردەن قۇتىلا الماي جاتقانىمىزدا، ەندى قالماعانى جىن-ويناق پا؟
تەلەارنادان شىققان ءاربىر جۇرگىزۋشى - حالىقتىڭ ايناسى. سوندا پۋتانالاردى وسىلاي ەفيرگە شىعارسا، جەتكەن جەرىمىز وسى ەكەن دە.
داۋرەن ابايەۆ مىرزا تىم بوس جىبەرىپ قويعان جوق پا جۋرناليستيكا سالاسىن دەگەن وي كەتەدى كەيدە. نەگە ەفيردىڭ جۇرگىزۋشىلەرىن قاداعالامايدى؟ نەگە ەفيردە جەڭىل جۇرىستىلەر قاپتاپ بارادى؟ ولاردى كورگەن جاس كورەرمەندەر ەلىكتەيدى عوي. "انا اپايىمىز 2 رەت كۇيەۋگە شىعىپتى، مىنا جۇرگىزۋشى توقالى ەكەن. مىناۋ بولسا كۇيەۋىنىڭ كوزىنە ءشوپ سالىپ، اقىل ايتۋدا. مەنىڭ ودان قاي جەرىم كەم؟" دەگەن تۇيسىك قالىپتاسپاي ما؟
"رەيتينگ، رەيتينگ" دەپ، جاستارىمىزدى ۋلاپ جاتقان سەكىلدىمىز. يدەولوگيا جوق. باياعىدا ءولىپ قالعان. وسىنداي داڭعازا-شۋ باعدارلامالاردان گورى، نەگە پەدوفيل، ءسۋيسيدتىڭ الدىن الۋ تۋرالى كورەرمەن قىزىعىپ قارايتىن حابارلار اشپاسقا؟ قازىرگى باق-تىڭ ايتاتىنى - "جول اپاتى"، "پەدوفيل كىشكەنتاي قىزدى زورلاپتى"، "قىرشىنداي جىگىت ءوزىن-وزى كوپىردەن لاقتىردى"، "پالەنشەنى سوتتاپتى، اناۋ ءوزىن ورتەپتى" ت.ب.
ءبىر تۇششىمدى حابارلار جوق.
سالماقتى حابارىمدى شىعارعىم كەلگەن ەدى 2-3 جىل بۇرىن. حابارداعى رينات كەرتايەۆ "اي-حاي، 25" توك-شوۋىمدى، "پاي-پاي، 25" ەتىپ وزگەرتىپ، ايدى اسپانعا شىعارىپ، ەفيردەن كورسەتەتىنىن دە بىلتىر وسى فەيسبۋكتان ءبىلدىم(ريناتتى ايتامىن دا "سۇيىنشىلەتىپ" قويادى). ءبىراق، باسى ءبىراز داۋعا قالدى. ول باعدارلامانىڭ اۆتورى مەن ەكەنىن ارىپتەستەرىم جازدى. الايدا، رينات مىرزا مەنىڭ نومىرىمە حابارلاسىپ:
- بيبىگۇل، كەلىسىمگە كەلەيىك، ءوتىنىش؟! ەكەۋمىز ءقازىر بەت جىرتىسقاننان ەشتەڭە ونبەيدى،- دەپ، مەنى كەزدەسۋگە شاقىردى.
"بولارى بولىپ، بوياۋى ءسىڭىپ" كەتكەن حابارىمدى يەمدەنگەنىن بىلگەنىمدە، ارينە قاتتى ىزالاندىم. جىلاپ تا الدىم. ءبىراق، رينات 2016 جىلعى بيۋدجەتتەن اقشا قاراستىرىپ، باسقا باعدارلامالارىمدى ساتىپ الاتىنىن ايتقاننان سوڭ، بىتىمگە كەلدىم. الايدا، كابينەتىندە قولىن بەرىپ، ۋادەسىن ايتقان رينات كەرتايەۆ "ەركەكتىك" سوزىندە تۇرمادى. مىنە، بۇل ءبىر عانا مىسال.
مەن سەكىلدى تالاي جۋرناليستەردىڭ تاۋى شاعىلىپ جاتقانى قانشاما؟ ريناتتىڭ ۇياتى ءبىلسىن. بۇل دۇنيەدە - اتاق-مانساپ ماڭگىلىك ەمەس! ءومىر - الما-كەزەك. بۇگىن كرەسلودا ول وتىرسا "قونجيىپ"، ەرتەڭ مەن وتىرامىن. بۇگىنگى كۇنمەن ءومىر سۇرگەن تەلەارنا باسشىلارىنىڭ تالايىن كوردىم. ءقازىر شىرەنىپ وتىرادى، ەرتەڭ بۇگىلىپ كەتەدى. كەشە عانا ءزارىن توگىپ، قاھارلانعانداردىڭ دا، ەرتەسىنە مايموڭكەلەپ كەتەتىنىن دە ۋاقىت كورسەتتى.
"بيبىگۇل اينالايىن، وسەكتىڭ جەتەگىندە كەتتىم، اعاڭدى كەشىر"، - دەگەن باسشىلارىم دا بولدى.
مەن كەشىرىمدىمىن. ءبىراق، يدەيا ۇرلاۋشىلاردىڭ ءومىرى كەرەمەت بولىپ كەتەتىنىنە سەنىمسىزبىن. سول پلاگياتشىلارعا 2010 جىلى شىققان فرانسيانىڭ "بەز ۋليك" دەگەن ءفيلمدى كورۋگە كەڭەس بەرەمىن. ءبىراق ونداعى كەيىپكەردىڭ ادامگەرشىلىگى بار، ۇياتى جىبەرمەي، تالاي جىلدار بويى كۇندىز كۇلكىدەن، تۇندە ۇيقىدان ايىرىلادى. بىزدىكىلەر سەكىلدى "ءبىر كۇندىكپەن" ءومىر سۇرمەيدى.
ەفيردىڭ لاستانۋىنا دا وسىنداي باسشىلار كىنالى. ولاردىڭ باستارىندا تەك - رەيتينگ تۇر. اۆتورلىق قۇقىعىمىز باياعىدا تاپتالعان. باسىندا يدەياسى جوق، پلاگياتپەن جۇمىس ىستەيتىن قازاق باسشىلارى تۇرعاندا، وسىلاي تەلەارنالار قۇردىمعا كەتە بەرمەك...
بۇل دەگراداسيا!»
حالىقتىڭ كوزى بولعان حابار ارناسىندا ورىن الىپ جاتقان «بىلىقتارعاي وزگە جۋرناليستەر دە قۇر قاراپ وتىرمادى. بەلگىلى جۋرناليست، بۇگىندە «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ورتالىق كەڭەس حاتشىسى ارمان سقابىل ۇلى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.
«اقپارات جانە بايلانىس ءمينيسترى داۋرەن ابايەۆ مىرزاعا!
سوڭعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك جەلىلەردە تەلەارنالارداعى بىلىقتار جايىندا ادامشوشىرلىق جازبالار جارىق كورۋدە. ءبارى دە مەملەكەتتىك ارنالارعا قاتىستى. ەگەر كومەكشىلەرىڭىز جاسىرىپ قالعان بولسا، بيبىگۇل داۋلەتبەك قىزى، قۋاندىق شاماحاي ۇلى ، ايگۇل ورىنبەك جانە مەنىڭ پاراقشالارىمىزعا كىرىپ كورىڭىز. جۋرناليستيكاعا قاتىسى جوق ادامداردىڭ ەفيردى جاۋلاۋى، بىلدەي ءبىر ارنا باسشىلارىنىڭ ءبىرىنىڭ يدەيا ۇرلاپ، پلاگياتتىقپەن اينالىسۋى، ۇلت تاريحى مەن داستۇرىنە قاتىستى سەريالداردى ("قوزى كورپەش بايان سۇلۋ"، "قاراساي باتىر") انا تىلىنەن ماقۇرىم، تاريح، ءداستۇردى بىلمەيتىن پىسىقتاردىڭ الۋى دەگەن ماسەلەر ءقازىر قىزۋ تالقىلانۋدا. جەكەمەنشىك ارنالار بولسا مۇندايدا ءۇنسىز قالۋعا بولادى. ال، سالىق تولەۋشىلەردىڭ-حالىقتىڭ اقشاسىنا كۇنىن كورەتىن مەملەكەتتىك ارنالاردا بۇلاي ىستەۋگە بولمايدى. بۇل-قىلمىسپەن پارا پار! وسى ۋاقىتقا دەيىن ءسىز ءبىر وزگەرىس جاسار دەپ كۇتتىك. وكىنىشكە وراي، وزگەرىس جوق! اۋتسورسينگ دەگەن بالەنى تەلەارناداعى اتتوبەلىندەي توپتىڭ قولىنا بەرىپ قويۋعا بولمايدى، مينيستر مىرزا! ەڭ قۇرىعاندا وسى ماسەلەنى شەشىڭىز. اشىق پىكىرتالاستان قاشپايتىن مينيستر بولىپ كورىنۋگە تىرىسىپ ءجۇرسىز. ەندەشە ونداي سايىسقا ءبىز دايىن!»
«اي-حاي، 25» پەن «پاي-پاي، 25» تۋرالى...»
بيبىگۇل داۋلەتبەك قىزى تاراپىنان ايتىلعان بازىناعا ءوزىنىڭ تىكەلەي قاتىسى بولعاندىقتان، رينات كەرتايەۆ الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا ءوز جاۋابىن ۇسىندى:
«بىرىنشىدەن، «حابار» اگەنتتىگىنىڭ كوركەمدىك كەڭەسىنە بيبىگۇل داۋلەتبەكقىزىنان «اي-حاي، 25» دەگەن اتپەن ەشقانداي باعدارلامانىڭ جوباسى رەسمي ۇسىنىلعان جوق. ءبىراق، مەنىمەن كەزدەسۋىندە بىرنەشە جوباسىمەن قاتار «اي-حاي، 25» تۋراسىندا دا اۋىزشا بايانداعانى راس. بىلتىر، ياعني تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا وراي شيرەك عاسىر ىشىندە ەلىمىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى كورسەتىلەتىن باسقا دا جوبالار كوركەمدىك كەڭەسكە ۇسىنىلعان بولاتىن. سونىڭ ءبىرى – «Fresh TV» كومپانياسىنىڭ يدەياسى. باعدارلامانىڭ اۆتورلارى جانە سەناريستەرى – اسەل قايروللا جانە الماس توقابايەۆ. اتالعان اۆتورلار جانە ءوندىرۋشى كومپانيا باعدارلامانىڭ اتاۋىنا قاتىستى مىناداي ۇسىنىستار بەرگەن: «وسكەن وركەن»، «پاي-پاي، 25»، «شيرەك عاسىر». كوركەمدىك كەڭەستىڭ شەشىمى بويىنشا اتالعان جوبا ەفيرگە شىعارۋعا لايىق دەپ تانىلىپ، ونىڭ «پاي-پاي، 25» دەگەن اتاۋىنا توقتاعان بولاتىن.
ەكىنشىدەن، «پاي – پاي، 25» جوباسى اۆتورلىق قۇقىق تالاپتارىنا تولىقتاي ساي جۇزەگە اسىرىلعان باعدارلاما. «Fresh TV» كومپانياسى باعدارلاما جاساۋ جانە پروكات تالاپتارىنا ساي «حابار» اگەنتتىگىنە باعدارلامانىڭ اۆتورلىق قۇقىقتارىن تاپسىردى. اۆتورلىق قۇقىق سالاسىنداعى زاڭناما تالاپتارى تولىقتاي ساقتالعان جانە «حابار» اگەنتتىگىنە تيەسىلى.
ارينە، «پاي – پاي، 25» دەگەن ءسوزدىڭ «اي-حاي 25» دەگەن سوزگە ۇقساستىعى بار بولعانمەن، قۇرىلىمى مۇلدەم باسقا. ءبىزدىڭ ارنادان وتكەن باعدارلامادا ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى وقيعالاردىڭ جاي-جاپسارى جان-جاقتى باياندالدى. ستۋدياعا كەلگەن تانىمال تۇلعالار (ساياساتكەرلەر، سپورتشىلار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى) ءوز ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ، ەلىمىزدىڭ وتكەنى مەن كەلەشەگىن تالقىلايدى. وسىلايشا، بيبىگۇل داۋلەتبەك قىزى ۇسىنعان «ايحاي 25» جوباسىمەن ەشقانداي ۇقساستىعى جوق جانە بۇنى مەنىمەن كەزدەسۋىندە ءوزى دە مويىنداعان بولاتىن. قاجەت بولعان جاعدايدا، اگەنتتىك زاڭ جۇزىندە ءوز قۇقىعىن قورعاپ شىعۋعا دايىن.
بيبىگۇل داۋلەتبەك قىزىنىڭ وسى جازبالارىنان تەك ءبىر ۇيعارىمىنا تولىق كەلىسەمىن. ەشقانداي قىزمەت تە، مانساپ تا ماڭگىلىك ەمەس. مەن ءۇشىن حالىقتىڭ مۇددەسى العى ورىندا. سوندىقتان، بۇل مۇددە جولىندا كىممەن بولسىن، كەزدەسۋگە دايىنمىن، قانداي يدەيا بولسىن قاراستىرۋعا ءازىرمىز. ءبىزدىڭ اگەنتتىككە قاراستى ەفيردەن وتەتىن جوبالاردىڭ ءبارى كوركەمدىك كەڭەستە قارالاتىنىن ەسكەرتكىم كەلەدى. جوبانى قاراۋ يا ونى ەفيرگە جىبەرۋ بويىنشا شەشىمدى مەن جالعىز قابىلدامايمىن. تاعى دا قايتالاپ ايتامىن، مەملەكەتشىلدىك سانانى بەكىتەتىن، ازاماتتىق قوعامنىڭ دەڭگەيىن ارتتىراتىن، ءار ازاماتتىڭ تۋعان جەرىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن كوتەرەتىن كەز-كەلگەن جوبانى قاراستىرۋعا ءازىرمىز».