جۇڭگو ميانمانىڭ راكحاين شتاتىنداعى "روحيندجا سودىرلارى" مەن رەسمي ۇكىمەت اراسىنداعى قاقتىعىسقا بايلانىستى "ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول" جوباسىنىڭ تاعدىرىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. مۇنى ساياسات جانە ەتنيكالىق قارىم-قاتىناس جونىندەگى ساراپشى ۋ مون مون سو ءوزىنىڭ سۇحباتىندا ايتقان بولاتىن، - دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى tengrinews.kz سايتىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ.
ساراپشى راكحاين شتاتى ءۇندى مۇحيتىنا شىعاتىندىقتان ماڭىزدى ەكەنىن ءتۇسىندىردى. بۇل وڭىردە قۇنى ميللياردتاعان دوللار بولاتىن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان ەدى - رامري ارالىندا ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ جانە كياۋكپيۋ پورتىن دامىتۋ. بۇل قالادان قىتايعا مۇناي جانە گاز قۇبىرلارى تارتىلىپ تا قويعان. قحر-دىڭ ازيالىق ماسەلەلەر جونىندەگى ارنايى ەلشىسى سان گاوسيان (Sun Guoxiang) ميانمانىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى جانە وقيعانى تەرگەۋ بويىنشا مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ جەتەكشىسى ۋ مينت سۆەمەن كەزدەسۋدە راكحاين شتاتىنداعى شابۋىلداردى ايىپتاعان.
"ءبىز جازىقسىز قۇربان بولعاندار مەن جاقىندارىنان ايىرىلعان وتباسىلارعا كوڭىل بىلدىردىك"، - دەيدى قحر وكىلى 2017 جىلدىڭ 4 تامىزىندا. مۇنىڭ الدىندا ول ميانما بيلىگىنە تىنىشتىق پەن بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعان ارەكەتتەرىنە قولداۋ بىلدىرگەن.
"راكحاين شتاتىنداعى تۇراقتىلىق بۇل جوبا ءۇشىن ماڭىزدى. ميانما استاناسىنداعى كەزدەسۋ قحر-دىڭ "ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول" جوباسىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىرعانىن كورسەتەدى"، - دەيدى ساراپشى ۋ مون مون سو. Bloomberg مالىمەتى بويىنشا، ميانما ارقىلى قىتايعا باراتىن مۇناي قۇبىرى 2017 جىلدىڭ ساۋىرىندە ىسكە قوسىلعان. مۇناي تۇركياداعى باكۋ - تبيليسي - دجەيحان تەرمينالىندا تانكەرلەرگە قۇيىلعان. مۇناي قۇبىرى قىتايعا تاسىمال جولىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قۇبىر "ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول" جوباسىنىڭ ءبىر بولىگى. قۇبىردىڭ جالپى ۇزىندىعى 771 شاقىرىم، ول ارقىلى جىلىنا 22 ميلليون توننا مۇناي جەتكىزۋگە بولادى. مۇناي قىتايدىڭ يۋننان ايماعىنا جەتكىزىلەدى. ال ميانماعا ەكى ميلليون توننا الۋعا رۇقسات بەرىلگەن.
ءوز كەزەگىندە اندامان تەڭىزىنەن الىناتىن گازدى ميانمادان جەتكىزۋ 2013 جىلى باستالعان. گاز قۇبىرى جىلىنا 12 ميلليون شارشى مەتر گاز جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەسكە سالا كەتەيىك، تاياۋدا ميانمادا (ەسكى اتاۋى - بيرما) ۇكىمەتتىك كۇشتەر مەن روحيندجا مۇسىلماندارى اراسىندا ءبىر اپتا بۇرىن باستالعان قاقتىعىستىڭ سالدارىنان 400-دەن اسا ادام ولتىرىلگەنبولاتىن. جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ مالىمەتىنشە، قاقتىعىس "روحيندجا سودىرلارىنىڭ" راكحاين شتاتىندا (ەسكى اتاۋى - اراكان) بىرنەشە پوليسيا بەكەتىنە جانە ارميا كازارماسىنا جاساعان شابۋىلىنان باستالعان-مىس. ميانما اسكەرىنىڭ مالىمدەمەسىندە 25 تامىزدان باستاپ 90 قاقتىعىس بولعان، ونىڭ بارىسىندا 370 "سودىر" قازا تاپقان. ال ۇكىمەتتىك كۇشتەردىڭ قاتارىندا 15 ادام مەرت بولعان.
ايتا كەتەيىك، روحيندجالار (روحينيا) - ەتنيكالىق مۇسىلمان بەنگالدار، ولاردى بريتان كولونيالىق بيلىگى اراكانعا XIX جانە XX عاسىردىڭ باسىندا كوشىرگەن. حالقىنىڭ جالپى سانى ءبىر جارىم ميلليون شاماسىندا. قازىرگى ۋاقىتتا ولار راكحاين شتاتىنداعى حالىقتىڭ باسىم بولىگى. الايدا ولاردىڭ كوپگشىلىگى ميانما ازاماتتارى ەمەس. مۇنىڭ الدىندا تۇركيا پرەزيدەنتى تاييپ ەردوعان پىكىر ءبىلدىرىپ، ميانماداعى وقيعالاردى "مۇسىلماندار زۇلماتى" دەپ اتاعان بولاتىن. ال ءوز كەزەگىندە شەشەنستان باسشىسى رامزان قادىروۆ بۇل قانتوگىستى بۇكىل الەم بولىپ توقتاتۋ قاجەتتىگىن ايتقان ەدى.