6 قىركۇەيك كۇنى مەملەكەت باسشىسى يسلام قارجىسى سالاسىنداعى جاھاندىق سىيلىقتى (GIFA) تاپسىرۋ راسىمىنە قاتىستى، دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى اقوردانىڭ مالىمەتىنە سۇيەنىپ.

قازاقستان پرەزيدەنتى يسلام قارجىسى الەمدىك قارجى جۇيەسىنىڭ جىلدام ءوسىپ كەلە جاتقان يندۋسترياسىنىڭ بىرىنە اينالعانىن اتاپ ءوتتى.

– يسلام قارجىسىنىڭ الەمدەگى جىلدىق اينالىمى 2 تريلليون دوللاردان اسىپ، سوڭعى 10 جىل ىشىندە 3 ەسە وسكەنىن كورسەتتى. 2020 جىلى بۇل كورسەتكىش 3 تريلليون دوللارعا جەتەدى دەپ بولجانۋدا، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.

مەملەكەت باسشىسى بۇگىندە يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتى مۇسىلمان الەمى ەلدەرىمەن عانا شەكتەلمەيتىنىن ايتتى.

– يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتى اۆستراليا، ۇلىبريتانيا، ءۇندىستان، اقش، فرانسيا جانە جاپونيا ەلدەرىندە دە كەڭىنەن قانات جايىپ كەلەدى. الەمنىڭ ۇزدىك 100 بانكىنىڭ ءبىرقاتارى ءوز قۇرىلىمدارىندا يسلام بولىمشەلەرىن اشتى. قازاقستان 2009 جىلدان بەرى يسلامدىق قارجىلاندىرۋدى ەنگىزۋ جونىنەن تمد مەن ورتالىق ازيادا كوشباسشى سانالادى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونىمەن بىرگە، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «رەيتەر» اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس، قازاقستان 2015 جىلى يسلام ينۆەستيسياسى ءۇشىن قولايلىلىعى جاعىنان 5-ورىنعا يە بولعانىن اتاپ ءوتتى.

– بۇل رەيتينگتە يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنا مۇشە 57 ەل بار. «بوستون كونسالتينگ گرۋپ» كومپانياسىنىڭ زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سايكەس يسلامدىق قارجىلاندىرۋ اكتيۆتەرىنىڭ قازاقستانداعى الەۋەتتىك كولەمى 2025 جىلعا قاراي 23 ميلليارد دوللارعا جەتۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى، يسلام بانكتەرى اكتيۆتەرىنىڭ كولەمى بارلىق بانك سەكتورىنىڭ 10 پروسەنتىن قۇراۋى مۇمكىن، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى ءقازىر ەلىمىزدە بانكينگ، ساقتاندىرۋ، ليزينگ سالالارىندا بىرنەشە يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ جۇمىس ىستەپ جاتقانىنا نازار اۋداردى.

– مەنىڭ باستاماممەن 2010 جىلى قازاقستاندا تۇڭعىش يسلام بانكى – «ءال-حيلال» بانكى قۇرىلدى. 2012 جىلى قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى العاش رەت «سۋكۋك» يسلام وبليگاسيالارىن شىعاردى. قازىرگى ۋاقىتتا جالپى سوماسى 240 ميلليون مالايزيا رينگيتىن قۇرايتىن وبليگاسيالار ءساتتى وتەلدى. 2018 جىلى 300 ميلليون دوللارعا دەيىنگى مەملەكەتتىك يسلام قۇندى قاعازدارىن (تاۋەلسىز سۋكۋك) شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.

مەملەكەت باسشىسى يسلام قارجىسىنىڭ ماڭىزدى باعىتى رەتىندە الەۋمەتتىك جوبالاردى، ءبىلىم بەرۋ جانە اعارتۋ شارالارىن قارجىلاندىرۋدى اتاپ ءوتتى.

– قازاقستان ءۇشىن يسلام دامۋ بانكىمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ماڭىزى زور. ول يسلام قارجىسى مەن بانكينگى يندۋسترياسىن دامىتۋ ىسىندە قازاقستاننىڭ باستى ءارى ستراتەگيالىق سەرىكتەسىنىڭ ءبىرى سانالادى. بۇگىندە بانك توبى تارتقان زايمدار ەسەبىنەن جالپى قۇنى 500 ميلليون دوللارعا جۋىق 23 جوبا ىسكە اسىرىلدى. 900 ميلليون دوللاردى قۇرايتىن جاڭا 12 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسى استانادا «ەكسپو-2017» كورمەسىنىڭ بازاسىندا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قۇرىلاتىن اتاپ ءوتتى.

– وندا نيۋ-يورك، لوندون، سينگاپۋر جانە دۋباي قارجى ورتالىقتارىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرى قولدانىلادى. ونىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ شەتەلدىك سوت كورپۋسىن تارتۋ ارقىلى اعىلشىن قۇقىعىنا نەگىزدەلەتىن بولادى. «استانا» قارجى ورتالىعىندا قۇرىلاتىن بيرجا اكسيونەرلەرىنىڭ ءبىرى – شانحاي بيرجا قورى (25% ۇلەسى بار). امەريكانىڭ NASDAQ بيرجاسىمەن بىرگە مەيلىنشە كوپ قولدانىلاتىن الەمدىك ساۋدا پلاتفورماسىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ رەسمي ءتىلى – اعىلشىن ءتىلى بولادى، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونىمەن قاتار، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى قاتىسۋشىلاردى تارتۋ ءۇشىن سالىق جەڭىلدىكتەرى، سونداي-اق جەڭىلدەتىلگەن ۆيزا مەن ەڭبەك رەجىمدەرى ۇسىنىلاتىنىن ايتتى.

مەملەكەت باسشىسى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرا تۇسۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.

– بارلىق قاتىسۋشىلاردى ءبىزدىڭ جوبالارىمىزعا بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋعا شاقىرامىن. جالپى، قازاقستاننىڭ الدىندا الەمنىڭ وزىق دامىعان 30 ەلىنىڭ قاتارىنا قوسىلۋ جونىندەگى بيىك ماقسات تۇر. تۇبەگەيلى ينستيتۋسيونالدىق رەفورمالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بيىل جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاسيالاردى جەدەل ەنگىزۋ ارقىلى ەكونوميكامىزدى ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ ىسىنە كىرىستىك، – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ءاردايىم شەتەلدىك ينۆەستورلارعا قولداۋ كورسەتۋگە جانە ولارمەن تىعىز ىنتىماقتاسۋعا ءازىر ەكەنىن ايتتى.

– باستى قارجى نارىقتارىنىڭ جاھاندىق قاتىسۋشىلارىنىڭ باسىن قوساتىن اۋقىمدى ءىس-شارالار وتكىزۋ حالىقارالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ءتيىمدى قۇرالىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. يسلام قارجىسى سالاسىنداعى جاھاندىق سىيلىقتى تاپسىرۋ ءراسىمى يسلامدىق قارجىلاندىرۋدىڭ ءتۇرلى سالاسىنداعى كوشباسشىلاردى ىزدەپ تابۋعا باعىتتالعان. ول يسلام قارجىسى ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتىن ودان ءارى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى، – دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتى جاھاندىق سىيلىقتىڭ اتقارۋشى ورگانىنا بۇل ءراسىمدى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن ريزاشىلىق ءبىلدىردى.

– مەن 2014 جىلى دۋباي قالاسىندا يسلام قارجىسى سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلىق ءۇشىن سىيلىعىنا يە بولدىم. ەندى بۇل ماراپاتتى دجيبۋتي رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى يسمايل ومار گەللەگە تاپسىرۋ مەن ءۇشىن زور مارتەبە. بۇل ماراپات وعان يسلام قارجى نارىعىن وڭىرلىك جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە دامىتۋداعى زور جەتىستىكتەرى ءۇشىن بەرىلەدى. مەنىڭ شىنايى قۇتتىقتاۋىمدى قابىل الىڭىز. جاھاندىق سىيلىقتى تاپسىرۋ راسىمىنە كەلگەندەردىڭ بارلىعى الەمدىك قارجى جۇيەسىنىڭ دامۋىنا وزدەرىنىڭ ەلەۋلى ۇلەستەرىن قوسادى دەپ سەنەمىن، – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

سوڭىندا نۇرسۇلتان نازاربايەۆ راسىمگە قاتىسۋشىلارعا جەمىستى جۇمىس پەن زور تابىس تىلەدى.