ونەر الەمى – بۇل ءبىزدىڭ الەمىمىزدەگى ەڭ قۇندى دۇنيە. رۋحاني كەمەلدىك پەن مادەني وسۋگە ىقپال ەتەتىن بىردەن-بىر ورىن – تەاتر. باسقا ونەر تۇرلەرى سياقتى تەاتر ونەرى دە قوعامدىق وي-سانانىڭ نەگىزگى ءبىر فورماسى بولىپ تابىلادى. ءوزىنىڭ كوپعاسىرلىق تاريحىنا قاراماستان، تەاتر ەشقاششان ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعىن جوعالتقان ەمەس. رۋحاني تۇرعىدا ەمەس ماتەريالدىق تۇرعىدا بايۋدى كوپ كوزدەيتىن قازىرگى قوعامدا تەاترسۇيەر قاۋىم از ەمەس. ءبىراق، سوعان قاراماستان، ءبىزدىڭ ومىرىمىزدە تەاترعا بارۋعا كەدەرگى كەلتىرەتىن فاكتورلاردىڭ قاتارى تۋىندايدى.
بىرىنشىدەن، بۇل ءتۇرلى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى (عالامتور، ۇيدەگى تەلەديدار جانە تاعى باسقالار). بۇل فاكتورلار تەاتردىڭ دامۋىنا اناۋ ايتقانداي كوپ اسەر ەتپەيدى، كەرىسىنشە، ونىڭ قۇلدىراۋىنا اكەلىپ سوعادى. دەسەك تە، جوعارىدا اتالعاندار، كەرەك دەسەڭىز، تەاتردى لايىقتى تۇردە اۋىستىرا دا المايدى، سونىسىنا قاراماستان، ءبىرقاتار ادامدار كوڭىل كوتەرۋدىڭ ءدال وسىنداي ءتۇرىن قالاپ جاتادى. مۇمكىن، بۇل بەيبەرەكەتتىك شىعار، سول ءۇشىن دە ول از ۋاقىت پەن ماشاقاتتى قاجەت ەتەدى، ويتكەنى، قالاعانىڭدى ۇيدەن شىقپاي-اق كورۋىڭە بولادى.
ەكىنشىدەن، بۇل تەاتر ادەتتە ءوز زامانىنىڭ وزىق يدەيالارىن بويىنا سىڭىرە وتىرىپ، ىزگىلىك مۇراتتارىن پاش ەتكەندە، ەڭ باستىسى ادامنىڭ ومىرلىك جانە رۋحاني وي-ماقساتتارى مەن كۇردەلى ىشكى جان دۇنيەسىن تەرەڭ دە شىنايى اشىپ بەينەلەگەندە عانا كورەرمەن كوڭىلىنەن ورىن الادى. الايدا كەيبىر تەاترلار زاماناۋيلىققا اناعۇرلىم بەيىمدەلۋ ۇستىندە، سوندىقتان دا، بىزگە قاجەت دەسەڭىز، ءداستۇرلى ەمەس لەكسيكانى، مادەنيەتتىڭ جوقتىعىن ەستۋىمىزگە تۋرا كەلىپ جاتادى. تەاترلار كورەرمەندەرىنە بارىنشا جەڭىل، ەسسىز قويىلىمداردى جيىرەك ۇسىنۋعا قۇمار، سول ءۇشىن دە تەاتر جاقسى تەاترلىق قويىلىمداردى تاڭداي بىلەتىن جۇرتتى جوعالتىپ الۋى مۇمكىن.
ۇشىنشىدەن، بۇل تەاترعا بارۋ ءۇشىن ەرەكشە يكەمدىلىك قاجەت. ءبىراق، مۇنداي ارەكەتتەردىڭ سىرتىندا تاعى دا، ۋاقىتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى، بايسالدى نارسە جايىندا ويلانۋعا نيەتتىڭ جوقتىعى، ازعانتاي عانا ءبىلىمنىڭ دەڭگەيى جانە سول سەكىلدى باسقا دا جاعىمسىز جاعدايلار جەتىپ ارتىلادى. مۇنىڭ ءبارى دە قويىلىمدى تاماشالاۋ بارىسىندا انىق بايقالادى، ءتىپتى بولماعاندا ول تۇسىنىكسىز كورىنىپ، قويىلىمدى جاساۋشىلار كورەرمەندەرگە جەتكىزگىسى كەلگەن كوڭىل-كۇيلەر ولاردىڭ جان-دۇنيەسىنىڭ قىلىن قوزعاي المايدى. سوندىقتان دا، وسىنداي جاعدايعا تاپ بولماس ءۇشىن، تەاترعا بارۋدى كوڭىل كوتەرۋ ماقساتىندا ەمەس، ويلانىپ جۇزەگە اسىرعان دۇرىس.
تەاتر ءوز ءومىرىمىز جايىندا ويلانىپ، سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، سىرتتاي وزىمىزگە نىق كوزقاراس الۋعا، ءبىزدىڭ قۇندىلىقتارىمىزدى، ءبىزدىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىمىزدى قايتا قاراۋعا شاقىرادى. اناعۇرلىم ناتيجەلى ومىرگە جول اشاتىن كوپتەگەن دۇنيەلەردى ۇعىنۋدى دامىتادى. ماسەلەن، وتباسىن ويران ەتەتىن وتباسىلىق اس ۇستىندەگى كەسكىلەسكەن شايقاس تۋرالى وقيعانى دۇرىس تۇسىنۋگە، مۇندايدى بولدىرماۋعا يتەرمەلەيدى.رۋحاني ازىق الۋعا كەلگەن كورەرمەندەر تەاتر ساحناسىندا ءوتىپ جاتقان وقيعا ارەكەت پەن وعان قاتىسۋشى-قاھارمانداردىڭ وي-ارمانىنا، ءسۇيىنىشى مەن كۇيىنىشىنە، جالپى تىرشىلىك-تىنىسىنا بەيجاي نەمقۇرايلى ەمەس، قايتا بار ىنتا-زەيىنىمەن قارايدى، ياعني ولار وسى ساتتە ساحنالىق ءومىر كورىنىستەرىنىڭ سالقىنقاندى باقىلاۋشىسىنان گورى تىكەلەي قاتىسۋشىسى رەتىندە بوي كورسەتەدى. كورەرمەندەر مەن قويىلىمدى قويۋشىلاردىڭ اراسىندا كۇندەلىكتى ومىردەن بۇرا تارتىپ، كۇلدىرگى وقيعالار مەن ادەمى پايىمداۋلار، جوعارى دارەجەدەگى قارىم-قاتىناس سەكىلدى قانداي دا ءبىر ەرەكشە بايلانىس ورنايدى. قويىلىمنىڭ جەتىستىگى – كورەرمەنىنىڭ كوپ بولۋى. ويتكەنى، ورەسى بيىك كورەرمەنگە وي سالار جەر وسى.
تەاترعا نە ءۇشىن بارۋعا بولادى دەگەن سۇراققا جاۋاپ قاراپايىم: ادامدىق تۇيسىكتى كوتەرەدى، ادامداردى بىرىكتىرەدى، ءبىلىم مەن ادەبي كوكجيەكتى كەڭەيتەدى، ءوز ءومىرىمىز جايىندا ويلانىپ، سەزىنۋگە اسەر ەتەدى.
تاڭشولپان عازيز قىزى
