ەرلان قارين: جاڭا كونستيتۋسيا – قوعامدىق سۇرانىس پەن اشىق پىكىرتالاستىڭ ناتيجەسى

/uploads/thumbnail/20260226172718105_big.webp اۆتور

«ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىقتىق كونستيتۋسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليسياسى مۇشەلەرىمەن بىرگە اقتوبە جۇرتشىلىعىمەن  كەزدەسكەن مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين جاڭا اتا زاڭنىڭ جوباسى شىن مانىندە حالىقتىق قۇجات ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، كونستيتۋسيالىق كوميسسيا و باستان اشىق فورماتتا جۇمىس ىستەدى. ءار وتىرىس تىكەلەي ەفيردەن كورسەتىلدى. قوعام تاراپىنان قويىلعان سۇراقتارعا، ايتىلعان سىن-پىكىرلەرگە ءار وتىرىستا نە جاۋاپ، نە تۇسىنىكتەمە بەرىلىپ وتىردى.
«ازاماتتاردىڭ ۇسىنىستارى جاڭا اتا زاڭدا بارىنشا ەسكەرىلىپ، كورىنىس تاپتى. سوندىقتان، جاڭا كونستيتۋسيانى حالىقتىق كونستيتۋسيا دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. بۇنىڭ ءبارىن نە ءۇشىن ايتىپ وتىرمىن. كەيبىرەۋلەر ايتىپ جۇرگەندەي، جاڭا كونستيتۋسيا 5-6 اپتادا ەمەس، ءتىپتى 1-2 ايدا دا ەمەس، بىلتىرعى قىركۇيەكتەن بەرى 6 اي كولەمىندە، ياعني جارتى جىل بويى حالىقپەن بىرگە جازىلدى»، – دەدى ول.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن «جاڭا كونستيتۋسيانى نە ءۇشىن قابىلداپ جاتىر؟ قانداي قاجەتتىلىك بار ەدى؟» دەگەن سۇراققا دا جاۋاپ بەردى.
«ەشكىم دە قازىرگى قولدانىستاعى كونستيتۋسيانىڭ مەملەكەتتىلىكتى قالىپتاستىرۋداعى، تاريحي دامۋىمىزداعى ماڭىزدى ءرولىن، تيگىزگەن وڭ اسەرى مەن ىقپالىن جوققا شىعارعالى وتىرعان جوق. كەرىسىنشە، قازىرگى كونستيتۋسيا وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەردى. وسى كۇنگە دەيىن قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرگە نەگىز بولدى. ءبىراق بۇل كونستيتۋسيا كەڭەستىك كەزەڭنەن ەندى عانا بوساپ، تاۋەلسىزدىگىمىزدى ەندى عانا الىپ، مەملەكەتتىك ساياسي ينستيتۋتتاردى ەندى عانا قالىپتاستىرىپ، شەت مەملەكەتتەرمەن ەندى عانا قارىم-قاتىناس ورناتىپ جاتقان ەلەڭ-الاڭ شاقتا جازىلىپ، قابىلداندى»، – دەدى قارين.
ول اتاعانداي، 1995 جىلعى كونستيتۋسيا سول كەزدىڭ تەرمينولوگيالىق اپپاراتىمەن، سول ءداۋىردىڭ لەكسيكاسىمەن، سول ۋاقىتتىڭ ۇعىمدارىمەن جازىلدى.
«جاڭا كونستيتۋسيانى 130 ادامنان تۇراتىن كوميسسيا جازدى. ءار وتىرىس اشىق فورماتتا ءوتىپ، تىكەلەي ەفيردەن كورسەتىلدى. جۇرتشىلىقتىڭ e-Otinish جانە eGov پلاتفورمالارى ارقىلى جولداعان ۇسىنىس-تىلەكتەرى بارىنشا ەسكەرىلدى. جاڭا اتا زاڭدى ازىرلەۋگە سىرتتان قانداي دا ءبىر مامان، كەڭەسشى شاقىرىلعان جوق. ال 1995 جىلى قابىلدانعان اتا زاڭدى بار بولعانى 12 ادامنان تۇراتىن شاعىن عانا توپ جازدى. ونىڭ 3ء-ى – شەتەلدەن كەلگەن مامان. 9-ى عانا ءوز ازاماتتارىمىز ەدى. ولار قازىرگىدەي تىكەلەي ەفيردە ەل الدىنا شىعىپ، ساراپشىلار قاۋىمداستىعى مەن قوعامدىق ۇيىمداردى تارتىپ اشىق جۇمىس ىستەگەن جوق. كەرىسىنشە، كابينەتتەن شىقپاي، قوعاممەن كەڭ كولەمدە اقىلداسىپ-كەڭەسپەي، جابىق جاعدايدا جۇمىس ىستەدى»، – دەپ اتاپ ءوتتى ول.
مەملەكەتتىك كەڭەسشىنىڭ ايتۋىنشا، جاڭا كونستيتۋسيا – ەندى مەملەكەتتىلىگى ورنىققان، حالىقارالىق كەڭىستىكتەگى بەدەلى قالىپتاسقان، تاريحي تامىرىن ايقىنداعان، عىلىم مەن يننوۆاسياعا ارقا سۇيەگەن قازاقستاننىڭ جاڭا اتا زاڭى. قازاقستان جاڭا كونستيتۋسيانى قابىلداۋ ارقىلى تاريحتىڭ جاڭا كەزەڭىنە، دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە وتەدى.

قاتىستى ماقالالار