تاراز قالاسىندا بۇگىن، 2026 جىلعى 25 ءساۋىر كۇنى «جاڭا كونستيتۋسيا جانە سوسيال-دەموكراتيا: مۇمكىندىكتەرى مەن بولاشاعى» تاقىرىبىندا قازاقستان سوسيال-دەموكراتتارىنىڭ ايماقتىق جيىنى ءوتتى.

جيىن ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى. بۇل تۋرالى شاراعا قاتىسۋشىلار ەرەكشە اتاپ ءوتتى. 2026 جىلعى 15 ناۋرىزدا وتكەن جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمنان كەيىن جاڭا كونستيتۋسيا بەكىتىلىپ، قازاقستان تۇبەگەيلى وزگەرىستەر كەزەڭىنە قادام باستى. جسدپ ءۇشىن بۇل رەفورما ەرەكشە مانگە يە. كوپتەگەن باستامالار پارتيا تاراپىنان ۇسىنىلدى. اتالعان ۇسىنىستار 2013 جىلعى جسدپ باعدارلاماسىندا دا كورىنىس تاپقانىن اتاپ وتكەن ءجون.

ماڭىزدى ماسەلەلەر جىپكە ءتىزىلدى

جالپى ايتقاندا، قازاقستان سوسيال-دەموكراتتارىنىڭ ايماقتىق جيىنى ناۋرىز ايىنان بەرى وسىمەن ءۇشىنشى رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. ونىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى مەن ءمانى باسىم. سەبەبى مۇنداي اۋقىمدى باستامالار ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە وتكىزىلسە، ونىڭ ءمانى دە، ماڭىزى دا جانە ناتيجەسى دە وتىمدىرەك بولماق. بۇل جونىندە جيىننىڭ مودەراتورى، جسدپ ورتالىق اپپاراتىنىڭ باسشىسى ماقسۇت ناسيبۋلوۆ تا اتاپ ءوتتى.

«ءبىز قازاقستان سوسيال-دەموكراتتارىنىڭ ايماقتىق جيىنىن وسىمەن ءۇشىنشى رەت ۇيىمداستىرىپ وتىرمىز. ەلىمىزدىڭ سولتۇستىگى مەن ورتالىق وڭىرلەرى ءۇشىن استانادا، باتىس وڭىرلەرى ءۇشىن اتىراۋدا، ەندى مىنە تاراز قالاسىندا وڭتۇستىك وڭىرلەردى قامتۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىپ وتىرمىز. بۇل جيىنداردىڭ ماڭىزدىلىعى سول — ءار ازامات، سونىڭ ىشىندە ءوزىن سوسيال-دەموكراتپىن دەپ سانايتىن كەز كەلگەن تۇلعا ءوز ۇسىنىسى مەن ويىن ەركىن ايتىپ، بارلىق جاعدايلاردى بايانداۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر. ءبىز بۇل ۇسىنىستاردى جاي عانا قالدىرماي، بولاشاقتا پارتيانىڭ باعدارلاماسىنا دا ەنگىزەتىن بولامىز. سونىمەن قاتار بولاشاقتا زاڭ تارماقتارىنا ۇسىنىس رەتىندە جىبەرىلەتىن بولادى»، — دەدى.

سونىمەن بىرگە بۇل جولعى جيىننىڭ تاراز قالاسىندا وتكىزىلۋىنىڭ رۋحاني ءمانى دە ەرەكشە ەكەنى ايتىلدى.

وسى تۇستا پارتيانىڭ ورتالىق اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى ءوز بايانداماسىندا بىرنەشە وزەكتى ماسەلەنى كوتەردى. ونىڭ بايانداماسى «جاڭا كونستيتۋسيا جانە جقش اوك-ءتى دامىتۋ قۇرالى» دەپ اتالدى. مۇندا ءسوز ەلىمىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى جەتىلدىرۋگە باعىتتالدى. «وسى تۇستا مەن جاڭارتىلعان اتا زاڭنىڭ 8-بابىندا بەكىتىلگەن “جەر مەن جەر قويناۋى حالىققا تيەسىلى” دەگەن نورماعا ايرىقشا توقتالا كەتكەندى ءجون ساناپ وتىرمىن. ءبىزدىڭ پارتيا ۇزاق جىلدار بويى ءدال وسى ءبىر قاعيدانى تۋ ەتىپ، حالىقتىڭ مۇددەسىن قورعاپ كەلدى. جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق دەگەن -قاراپايىم عانا اۋىلدا ون قويىن باعىپ، بەس سيىرىنىڭ ءسۇتىن ساۋىپ، ونى كۇنكورىس كوزىنە اينالدىرىپ وتىرعان اعايىن. ەندى ءبىزدىڭ پارتيا كونستيتۋسيانىڭ 8-بابىن نەگىزگە الا وتىرىپ، وسى قاراپايىم تۇرعىنداردى زاڭ تالاپتارى نەگىزىندە قورعاپ، قولداۋى كەرەك»، - دەدى ماقسۇت بەيبىت ۇلى.

سونىمەن بىرگە ول پارتيانياڭ جاڭا باعدارلاماسىنا جەرگە دەگەن ءتۇرلى شەكتەۋلەردى جويۋ، جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار كووپەراتيۆتەرىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن بەلگىلەۋ، ناقتى ءوزىن-وزى باسقارۋ جانە جەردى قورعاۋ ماسەلەلەرى توڭىرەگىندە بىرنەشە ۇسىنىم بەرەتىندىگىن جەتكىزدى.

الدىمەن زاڭ ورنىعۋى مىندەتتى

مۇنان سوڭ مىنبەرگە كوتەرىلگەندەر دە وزدەرىنىڭ سوسيال-دەموكراتيالىق ويلارىن ەركىن تۇردە جەتكىزىپ، جەكە ۇسىنىستارىن باياندادى.

ءسوز العان ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى، جسدپ فراكسياسىنىڭ مۇشەسى اجار ساعاندىقوۆا كەز كەلگەن وزگەرىس الدىمەن زاڭنامالىق تۇرعىدا جۇيەلەنىپ، سودان سوڭ ىسكە اساتىنىن ايتتى. بۇل زايىرلى ءارى قۇقىقتىق مەملەكەت فورماسى دەدى ول.

«ايتا كەتۋ كەرەك، وسى جۇمىستار اياسىندا زاڭعا دەنساۋلىق ساقتاۋ، سيفرلىق رەتتەۋ، سۋ زاڭناماسى، قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى سياقتى ءتۇرلى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. بۇل وزگەرىستەر قۇقىقتىق نورمالاردى ناقتىلايدى، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتەدى جانە مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. سوندىقتان ءبىز ەڭ الدىمەن زاڭ جۇيەسىن رەتتەۋگە بەيجاي قاراماۋىمىز كەرەك»، — دەدى.

سونىمەن بىرگە ءماجىلىس دەپۋتاتى پارتيانىڭ 2024–2026 جىلدار ارالىعىندا قولدانىستاعى زاڭناماعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرى بارىسىنا دا توقتالىپ ءوتتى.

جسدپ باستاماشى بولعان زاڭ نورمالارى:

• جەر ۇلەستەرى جانە اۋىل تۇرعىندارىنىڭقۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى؛
•  مۇگەدەكتىگى بار ادامدار مەن ولاردىڭوتباسىلارىنىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ؛
• ءمامس جۇيەسىن رەفورمالاۋ
• زەينەتاقى جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە جيناقتارعاقولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتۋ
• حالىقارالىق مەدياسيانى دامىتۋ
• جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى قولداۋبويىنشا زاڭ نورمالارىنا وزگەرىستەر ەندى.

بۇل باستامالاردىڭ ءارقايسىسى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر تەتىگى ارقىلى ىسكە اسىرىلادى. وسى تۇرعىدا زاڭ جۇيەسىنىڭ ولاردىڭ پراكتيكالىق قولدانىلۋىن جانە ينستيتۋسيونالدىق ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

كەلەسى بولىپ ءسوز العان جالپىۇلتتىق سوسيال-دەموكراتيالىق پارتيا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى تازابەك سامبەتباي قازاقستاننىڭ قازىرگى دامۋ كەزەڭىن سوسيال-دەموكراتيالىق كوزقاراس تۇرعىسىنان باعالاپ، پارتيا جۇمىسىنا ارالىق قورىتىندى جاساپ ءوتتى.

«جسدپ ءاردايىم حالىقتىڭ مۇددەسىن قورعاۋدى ماقسات ەتەدى. ەندى ءبىز ءوز ۇستانىمدارىمىزدىڭ ەڭ جوعارعى كەزەڭىنە جەتكەنىن كورىپ، قۋانىپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىز جاڭا كونستيتۋسيادا ءوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن، سونىڭ ىشىندە بيلىكتە ءوز وكىلدەرىنىڭ بولۋىنا جول اشاتىنىن تولىق ءتۇسىندى.

سونىمەن قاتار، قازىرگى زامانعى جاڭا قاۋىپ-قاتەرلەردى ەسكەرىپ، پارتيا باعدارلاماسىنا سيفرلىق ترانسفورماسيا بويىنشا جاڭا ءبولىم قوسۋ قاجەت. بۇل ازاماتتاردىڭ سيفرلىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرى. اتالمىش ۇسىنىم جان-جاقتى سارالانىپ ەنگىزىلۋى ءتيىس»، - دەدى.

سونىمەن بىرگە پارتيا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى «ەلدىڭ بولاشاق دامۋى ءسىز بەن ءبىزدىڭ تاباندى ەڭبەگىمىزگە جانە سوسيال-دەموكراتيالىق يدەالدارعا ادالدىعىمىزعا بايلانىستى بولادى»،-دەپ ءسوزىن شەگەندەدى.

وڭىرلەردىڭ ءرولى باسىم

دەگەنمەن ماسەلە تەك كونستيتۋسيادا جسدپ ۇسىنىستارىنىڭ كورىنىس تابۋىندا ەمەس. ەڭ باستىسى  ەلدىڭ دامۋ باعىتى جسدپ-نىڭ ۇستانىمدارىمەن ۇندەسىپ وتىرۋىندا. مۇنداي ۇقساستىقتار بۇدان ءارى دە بولا بەرەتىنى انىق.

ءوتىپ وتىرعان شاراعا جسدپ-نىڭ جامبىل، جەتىسۋ، الماتى، تۇركىستان، قىزىلوردا، شىعىس قازاقستان وبلىستارى، سونداي-اق الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنداعى وڭىرلىك فيليالدارىنىڭ باسشىلارى، ماماندارى، بەلسەندىلەرى جانە الەۋمەتتىك سالا ساراپشىلارى قاتىسقانىن ايتا كەتكەن ءجون.

وسى قاتىسۋشىلار ءوز كەزەگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زەينەتاقى جۇيەسى، اتا زاڭنىڭ ارتىقشىلىقتارى، جاھاندانۋ زامانىنداعى ءبىلىم بەرۋ، ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن حالىقارالىق ستاندارتتار، دەنساۋلىق، مەديسينالىق ولقىلىقتاردىڭ ازاماتتاردىڭ ومىرىنە تيگىزەتىن قاتەرى جانە جسدپ جەتىستىكتەرى دە جان-جاقتى سارالاندى. تالدىقورعان–استانا باعىتىنداعى تىكەلەي تەمىرجول مارشرۋتىنىڭ اشىلۋى بارىسىندا جالپىۇلتتىق سوسيال-دەموكراتيالىق پارتيانىڭ رولىنە دە ەرەكشە ءمان بەرىلدى.  سونىمەن بىرگە، قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرمەۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ نەگىزگى زاڭنامالىق قۇجاتتار سالاسىنداعى قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى باياندالدى. بۇل جونىندە ءسوز العان “وبششەستۆەننىي پوموششنيك” قب ءتوراعاسى گولۋبينسكايا ەلەنا قازىرگى ۋاقىتتاعى كەيبىر كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ مەن ودان قورعانۋ تاسىلدەرىن ايتتى.

بۇدان سوڭ جاس عالىمدار مەن ماماندار جاساندى ينتەللەكت جۇيەسى تۋرالى جينالعاندارعا ءتۇرلى كەڭەستەر بەرىلدى. بۇل تۇرعىدا ءبىلىم بەرۋ، نەيروجەلىلەر قالاي ويلايدى، جي-ءدىڭ جۇمىس ىستەۋ مەحانيزمى سىندى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى.

جالپى شارا نەگىزىنەن 2 بولىمنەن تۇردى. العاشقى بولىمدە باياندامالار تىڭدالدى. كەلەسى ءبولىم ەداۋىر ەركىن فورماتتا ءوتتى. بۇل بولىمدە پارتيا جاقتاستارى مەن سوسيال-دەموكراتتار وزدەرىنىڭ ەركىن ويلارىن ورتاعا سالدى.

وسىدان سوڭ جسدپ بەلسەندىلەرى مەن جيىنعا قاتىسۋشى ءبىر توپ ازامات ارنايى العىس حاتتار مەن ماراپاتتالدى. بۇل دا بولسىن پارتيانىڭ بەلسەندى ءومىرىنىڭ ايعاعى،- دەيدى ماراپات يەلەرى.

تاراز قالاسىندا وتكەن ايماقتىق جيىن - تەك پارتياىشىلىك كەزدەسۋ ەمەس، ەلدىڭ بولاشاق دامۋ باعىتىن تالقىلايتىن ماڭىزدى ديالوگ الاڭى رەتىندە كورىنەدى.

جيىننىڭ باستى ەرەكشەلىگى، ونىڭ اشىق فورماتتا ءوتۋى جانە قاراپايىم ازاماتتاردىڭ پىكىرىنە باسىمدىق بەرىلۋى. بۇل قازىرگى ساياسي مادەنيەتتىڭ وزگەرىپ كەلە جاتقانىن، ياعني ورتالىقتاندىرىلعان شەشىمدەردەن گورى قوعامدىق پىكىرگە سۇيەنۋ تەندەنسياسىنىڭ كۇشەيگەنىن كورسەتەدى.

جسدپ باسپا ءسوز قىزمەتى.