2026 جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا اقش يران جاعالاۋىنا جاقىن ايماقتاردا بۇرىن-سوڭدى بولماعان اسكەري بەلسەندىلىكتى كۇشەيتتى. بۇل قادام ۆاشينگتوننىڭ تەگەرانعا قارسى جاڭا اسكەري وپەراسياعا دايىندالىپ جاتقانىن مەڭزەۋى مۇمكىن دەگەن پىكىرلەردى كۇشەيتتى. الايدا ساراپشىلار اراسىندا بۇل تەك ساياسي-پسيحولوگيالىق قىسىم با، الدە ناقتى سوققى الدىنداعى دايىندىق پا دەگەن سۇراق ءالى دە اشىق كۇيىندە قالىپ وتىر.

اسكەري سيگنالدار: USS Abraham Lincoln جانە اۋە دايىندىقتارى

اقش ورتالىق قولباسشىلىعى (CENTCOM) يادرولىق قۋاتپەن جۇرەتىن USS Abraham Lincoln اۆيانوسەسىنىڭ تاياۋ شىعىسقا جىبەرىلگەنىن رەسمي تۇردە راستادى. بۇل – اقش فلوتىنداعى ەڭ ءىرى ءارى ەڭ قۋاتتى كەمەلەردىڭ ءبىرى. ۇزىندىعى 333 مەتر بولاتىن بۇل الىپ كەمە 6–7 مىڭعا جۋىق اسكەري پەرسونالدى، ونداعان جويعىش ۇشاقتى جانە زىمىرانمەن قارۋلانعان ەسكورت كەمەلەرىن بىرگە الىپ جۇرەدى.

اۆيانوسەسپەن بىرگە Arleigh Burke كلاسىنداعى باسقارىلاتىن زىمىراندى ءۇش ەسمينەس تە ايماققا جەتكەنى بەلگىلى. بۇل كەمەلەر Tomahawk قاناتتى زىمىراندارىن ۇشىرۋعا، سونداي-اق بالليستيكالىق زىمىرانداردان قورعانۋعا قابىلەتتى.

سونىمەن قاتار، اقش اۋە كۇشتەرىنىڭ ورتالىق قولباسشىلىعى (AFCENT) تاياۋ شىعىس، ازيا جانە افريكاداعى 20-دان استام ەلدى قامتيتىن كوپكۇندىك جاۋىنگەرلىك دايىندىق جاتتىعۋلارىنىڭ باستالعانىن حابارلادى. جاتتىعۋلاردىڭ ناقتى قاي جەردە وتەتىنى مەن ۋاقىتى جاريالانعان جوق، بۇل ءوز كەزەگىندە بەلگىسىزدىك فاكتورىن كۇشەيتۋدە.

كونتەكست: 2025 جىلعى ماۋسىمداعى سوققى ءالى ۇمىتىلعان جوق

بۇل اسكەري قوزعالىستار 2025 جىلدىڭ ماۋسىمىندا اقش-تىڭ يرانداعى فوردو، ناتانز جانە يسفاحان يادرولىق نىساندارىنا جاساعان سوققىلارىن ەسكە تۇسىرەدى. ول كەزدە Operation Midnight Hammer دەپ اتالعان وپەراسياعا 4 مىڭنان استام اسكەري قىزمەتكەر، B-2 ستەلس بومبالاۋشىلارى، GBU-57 bunker-buster بومبالارى جانە Tomahawk زىمىراندارى تارتىلعان بولاتىن.

سول سوققىلاردان كەيىن يران جاۋاپ قايتارۋدان باس تارتىپ، قاقتىعىستى كەڭەيتپەۋگە تىرىسقان ەدى. الايدا قازىرگى جاعداي مۇلدە باسقا: ەل ىشىندەگى الەۋمەتتىك تۇراقسىزدىق، جاپپاي نارازىلىقتار جانە ادام قۇقىقتارى ماسەلەسى تەگەراندى الدەقايدا وسال كۇيگە ءتۇسىرىپ وتىر.

ىشكى فاكتور: يرانداعى نارازىلىقتار جانە اقش ريتوريكاسى

2025 جىلدىڭ جەلتوقسانىنان باستاپ يراندا ەكونوميكالىق داعدارىسقا بايلانىستى باستالعان نارازىلىقتار كەيىن بيلىكتى اۋىستىرۋدى تالاپ ەتكەن ساياسي قوزعالىسقا ۇلاستى. بۇۇ-نىڭ يران بويىنشا ارنايى بايانداماشىسى كەمىندە 5 مىڭ ادامنىڭ قازا تاپقانىن مالىمدەدى. بۇل اقپارات حالىقارالىق قاۋىمداستىقتا ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى.

وسى جاعدايدى پايدالانا وتىرىپ، اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ يران بيلىگىن قاتاڭ سىنعا الدى. ول ءتىپتى دەمونسترانتتارعا «كومەك جولدا» دەپ مالىمدەپ، ەگەر ءولىم جازالارى ورىندالسا، اسكەري ارەكەتكە باراتىنىن اشىق ايتتى.

كەيىنىرەك ترامپ ريتوريكاسىن جۇمسارتقانداي بولعانىمەن، سوڭعى اسكەري قوزعالىستار ونىڭ «قاجەت بولعان جاعدايدا» كۇش قولدانۋدان باس تارتپايتىنىن كورسەتەدى.

بۇل شىنىمەن سوققى الدىنداعى دايىندىق پا؟

ساراپشىلاردىڭ پىكىرى ەكىگە بولىنەدى.

1.  ترامپ اكىمشىلىگى ىقتيمال سوققىنى «ازاماتتاردى قورعاۋ» نەمەسە ءتىپتى «رەجيمدى وزگەرتۋ» ماقساتىمەن اقتاۋى مۇمكىن. الايدا بۇل وتە ءقاۋىپتى سەناريي. ەگەر اقش يرانعا اۋقىمدى سوققى جاساسا، تەگەران ايماقتاعى امەريكالىق بازالارعا، مۇناي ينفراقۇرىلىمىنا جانە تەڭىز جولدارىنا شابۋىل جاساۋ ارقىلى جاۋاپ بەرۋى مۇمكىن.

2. كەيبىر ساراپشىلار مۇنداي سوققىنىڭ جاقىن ارادا بولاتىنىنا كۇمانمەن قارايدى. ولاردىڭ پىكىرىنشە، نارازىلىقتار باسىلىپ قالدى، ال ادام قۇقىقتارىن جەلەۋ ەتۋ ءۇشىن ۋاقىت ءوتىپ كەتكەن.

قورىتىندى: قىسىم، ءبىراق بەلگىسىز باعىت

قازىرگى اسكەري شوعىرلانۋ – اقش-تىڭ يرانعا قارسى قىسىم  دى جالعاستىرىپ جاتقانىن كورسەتەدى. بۇل تىكەلەي سوققىدان گورى، تەگەراندى كەلىسسوزدەرگە نەمەسە ىشكى ساياساتتا شەگىنۋگە ماجبۇرلەۋ امالى بولۋى دا مۇمكىن.

دەگەنمەن ءبىر نارسە انىق:

يران ماڭىنداعى كەز كەلگەن اسكەري قادام بۇكىل تاياۋ شىعىستىڭ قاۋىپسىزدىگىنە، مۇناي نارىقتارىنا جانە جاھاندىق گەوساياساتقا تىكەلەي اسەر ەتەدى. ال 92 ميلليون حالقى بار يران حالقى – كەز كەلگەن سەنارييدە ەڭ كوپ زارداپ شەگۋى مۇمكىن تاراپ.