وسى اپتادا پەتەربۋرگ سوتتارىندا قازاننىڭ 8-ءى كءۇءنى دۆورەس الاڭىندا ۇستالعان بەلسەندىلەردىڭ ءاكىمشىلىك ءۇكىمدەرگە قاتىستى اپەللياسيالىق شاعىمدارى قارالا باستايدى، ال قوماقتى ايىپپۇل سالىنىپ، بىرنەشە تءاۋلىككە قامالعان بەلسەندىلەردىڭ ءوزدەرى بىرتىندەپ ەركىندىككە شىعىپ جاتىر. اقپارات قۇرالدارى الەكسەي ناۆالنىي جاقتاستارىنىڭ قازاننىڭ 7-ءسى كءۇنگى نارازىلىق اكسيالارى، ونىڭ ىشىندە پەتەربۋرگتە بەس مىڭنان جەتى مىڭعا دەيىن ادام قاتىسقان ميتينگى مەن شەرۋ جايلى كءوپ حابارلادى. ال وسى اكسيالاردىڭ سالدارى دەپ اتاۋعا بولاتىن وقيعالار جايلى اقپارات مءۇلدە از دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى ازاتتىققا سىلتەمە جاساپ.

ءبىر كۇن بۇرىن قالا كوشەلەرى، ءتىپتى نيەۆسكيي داڭعىلى بويىمەن مارشپەن ءجۇرۋدىڭ ءساتى تۇسكەنىن ارقالانعان بولار، قازاننىڭ 8ء-ى 20-30 شاقتى ادام دۆورەس الاڭىنا جينالدى. رۇقسات ەتىلمەگەن ميتينگىگە شاقىرعانى ءۇشىن قازاننىڭ 7ء-سى كۇنگى اكسيادان ءسال بۇرىن 20 تاۋلىككە قامالعان الەكسەي ناۆالنىيدى بوساتۋدى جانە ساياساتكەرگە پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا تۇسۋگە رۇقسات ەتۋدى تالاپ ەتكەن ولار الاڭنان كەتۋدەن باس تارتتى.

بىرەۋلەر "occupy دۆورەس" دەپ اتاپ ۇلگەرگەن دۆورەس الاڭىنداعى اكسيا 20 ادامدى ۇستاۋمەن اياقتالىپ، پوليسيا بولىمشەلەرى مەن سوتتارداعى ولارعا دەگەن قارىم-قاتىناس قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ دا، قامالعان بەلسەندىلەردىڭ وزدەرىنىڭ دە نارازىلىعىنا ۇلاستى. ازاماتتىق بەلسەندى ەدۋارد شيتيك ىشىندە كەلىنشەگى شاحناز دا بار سەگىز ادامدى قالاي ۇستاپ اكەتكەنىنە كۋا بولعان، ولاردىڭ ءبارىن پوليسيانىڭ 15-بولىمىنە اپارعان.

- جۇرت الەكساندر باعانى تۇبىندە تىپ-تىنىش، پلاكاتسىز تۇرعان بولاتىن، ولار ەشتەڭە دەپ ايقايلاعان جوق، كەنەت ولاردىڭ جانىنا ەكى ادام بارىپ، ايقايلاپ ءتۇرلى ۇراندار ايتا باستادى، ولاردىڭ ارانداتۋشىلار ەكەنى تۇسىنىكتى عوي. پوليسەيلەر جاندارىندا كۇتىپ تۇرعان، سوسىن ومون (ارنايى پوليسيا جاساعى) جۇگىرىپ كەلدى دە، جۇرتقا جارماسىپ، شاعىن اۆتوبۋستارىنا سۇيرەپ كىرگىزە باستادى. ال سوسىن الگى ۇرانداتقان ءارى وزگەلەرمەن بىرگە اۆتوبۋسقا الىپ كىرگەن الگى ەكەۋدى ەسىمدەرىن اتاپ شاقىرىپ الدى، ولار اۆتوبۋستان ءتۇسىپ قالدى. كەيىن ولاردى ەشكىم ەش جەردەن كورمەپتى، ەكەۋى پوليسيا ۋچاسكەلەرىندە دە بولعان جوق. ءبىز مۇنى جۇرتتى ۇستاۋعا سىلتاۋ بولۋى ءۇشىن ادەيى جىبەرىلگەن ارانداتۋشىلار بولعانىنىڭ جاناما دالەلى دەپ سانايمىز، - دەيدى ول.

ال جۇرت ول جەردە جينالۋ قۇقىعى مەن ميتينگ وتكىزۋ ەركىندىگىن جانە ناۆالنىيدى بوساتۋدى تالاپ ەتىپ، ءپۋتيندى زەينەت دەمالىسىنا كەتىپ، ەندى سايلاۋعا تۇسپەۋگە شاقىرۋ ماقساتىندا پيكەت ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن تۇرعان. ۇستالعانداردى 15ء-شى پوليسيا ءبولىمى جانىنا اپارىپ، ۇستالعانى تۋرالى حاتتاما تولتىرماي ءۇش ساعاتتاي سۋىق اۆتوبۋستىڭ ىشىندە ۇستادى. "حاتتاما تولتىرىڭدار" دەگەن تالابىما پوليسيا بولىمىندەگىلەر "بىزگە ەشكىمدى اكەلگەن جوق، ءبىزدىڭ بۇعان قاتىسىمىز جوق" دەدى. شاعىن اۆتوبۋستىڭ جانىنداعى پوليسەيلەردىڭ ورتاسىندا تۇرعان اعا پوليسيا لەيتەنانتى "ۇستالعانداردى جەتكىزۋ حاتتامالارىن سول جەردە تولتىرامىز" دەدى. اقىرى "پەتەربۋرگتە ۇستالعاندارعا كومەك شتابى" توبىنىڭ قۇقىق قورعاۋشىلارى مەن ناۆالنىيدىڭ شتابىنا تەلەفون سوعا باستادىم.

تەز ارادا قۇقىق قورعاۋشى ەكى ايەل كەلىپ، 15-پوليسيا بولىمىنە تەلەفون سوعىپ، باستىعىمەن سويلەستىرۋدى تالاپ ەتە باستاپ ەدى، 15 مينۋت وتپەي پولكوۆنيك شەنىندەگى ءبولىم باستىعى جەتىپ كەلدى. قۇقىق قورعاۋشى ايەلدەردىڭ ءبىرى اۆتوبۋستا كىمدەر وتىرعانىن كورىپ شىعۋدى ءوتىنىپ ەدى، ول "جۇرىڭىزدەر كورەيىك" دەدى. شىقساق، اۆتوبۋس كەتىپ قالىپتى. جۇگىرىپ عيماراتتى اينالا بەرگەنىمدە ۇستالعانداردى وزگە - گيبدد جاقتاعى ەسىكتەن ىشكە كىرگىزىپ جاتقانىن كورىپ قالدىم. ءبىراق ولاردىڭ قانداي جاعدايدا ەكەنىن ءبىلىپ، كامەرالاردىڭ ءىشىن كورىپ شىعۋ تالابىمەن ىشكە ارەڭ كىرگەن قۇقىق قورعاۋشىلار ءبىز بەرىپ جىبەرگەن تاماقتى دا، سۋدى دا ۇستالعاندارعا بەرمەگەنىن انىقتادى. ءبىراق ەڭ باستىسى - ولاردى ءتۇنى بويى الگى جەردە قالدىرىپ، كەرەۋەتتىڭ ورنىنا تەمىردەن جاسالعان ەكى ورىندىق پەن ۇستەل عانا بەرگەن. ولار الگى جەردە وتىرىپ ەكى-ۇش ساعات بىردەڭە ەتىپ كوز شىرىمىن العان، ال ەرتەڭىندە كالينين اۋدانىندا ساعات ەكىگە سوت بەلگىلەندى. سوتقا اپارار كەزدە ءبارىنىڭ قولىنا كىسەن سالىپ قويدى.

سۋديا ءبارىن بىر-بىردەن شاقىردى، ال شاحنازدى شاقىرعان كەزدە ول سوت عيماراتىندا، ءبىراق وزگە كابينەتتە وتىرعان ادۆوكاتىمنىڭ كەلۋىن كۇتكىم كەلەدى دەدى. سۋديا وعان كونبەي قويدى. شاحناز بۇعان نارازىلىق ءبىلدىرىپ ەدى، سوت ونى زالدان شىعارىپ جىبەرىپ، سوت وتىرىسى ايىپتالۋشىسىز، كۋالەرسىز، ادۆوكاتسىز ءوتتى. ەكى سوت وتىرىسى اراسىندا شاحناز ءوزىن جايسىز سەزىنىپ، جەدەل جاردەم شاقىردى، ولار ونى ەليزاۆەتا اۋرۋحاناسىنا الىپ كەتتى، ال سوت جانىنا ەكى پوليسەي ەرتىپ جىبەردى. اۋرۋحاناعا بارعاندا كىسەندەۋلى قولىنا قوساقتالعان پوليسەي ءتورت كابينەتكە ونىمەن بىرگە كىرىپ، ءتىپتى الگى پوليسەيدىڭ كوزىنشە شەشىنۋىنە تۋرا كەلگەن. كىسەندى ءتىپتى اجەتحاناعا كىرگەن كەزىندە دە قولىنداعى شەشپەگەن! بۇل – ازاپتاۋ عوي. پوليسەيدىڭ الاڭدى بوساتۋ تۋرالى زاڭدى تالابىنا باعىنباعانى ءۇشىن ونى 19.3 بابى بويىنشا بەس تاۋلىككە قاماپ تاستادى.

15- پوليسيا بولىمىندە قالاي وتىرعانى جايلى شاحنوزدىڭ ءوزى بىلاي اڭگىمەلەيدى:

- پوليسەيلەر باس سالىپ ۇستاپ، اۆتوبۋسقا سۇيرەي جونەلگەندە اياعىمدى زاقىمداپ الدىم، اۆتوبۋستىڭ باسقىشى بيىك ەكەن، ولار اياعىمدى كوتەرىپ ۇلگەرتپەي، ىشىنە لاقتىرا سالعاندا قۇلاپ ءتۇسىپ، قاتتى سوعىلدىم. ءىشى تاستاي سۋىق ەسكى تەمىر اۆتوبۋستا ءۇش جارىم ساعات وتىردىق. بۇكىل زاتتارىمدى - تەلەفونىمدى، ءتىپتى كوزىلدىرىگىمە دەيىن تارتىپ الدى. سونداعى ۋاجدەرى - "كوزىلدىرىگىڭىزدىڭ شىنىسى اينەك ەكەن، ءوزىڭىزدى جاراقاتتاپ الۋىڭىز مۇمكىن". ءبىزدى 15-پوليسيا بولىمىنە اپارعان كەزدە سونىڭ كەسىرىنەن ەشقانداي حاتتامانى وقي دا، قول قويا دا المادىم. بىزگە كوپ سۋ مەن تاماق بەرىپ جىبەرىپتى، ءبىراق پوليسەيلەر "رۇقسات جوق" دەگەن سىلتاۋمەن ءبىر ءۇزىم نان دا بەرمەي قويدى.

ءبىراق بارىنەن سوراقىسى - ءبىزدى ۇيىقتاتپاي قويدى. مەنى ءۇستى شۇرق تەسىك تاستاي سۋىق تەمىر ورىندىققا وتىرعىزىپ قويدى، ال قارسى الدىما ەكى پوليسەي وتىرىپ الدى. ولارعا "ۇيىقتاۋعا مۇرسات بەرىڭىزدەرشى، سىزدەر جاتاتىن ورىن بەرۋگە مىندەتتىسىزدەر عوي" دەپ ەدىم، "ءبىر ساعاتتان كەيىن، ەكى ساعاتتان كەيىن بەرەمىز، قۇجات رەسىمدەپ جاتىرمىز" دەۋدەن تانبادى. ال ءبىر جىگىتتى كامەراعا كىرگىزىپ جاتقىزعان، ول "قاندالانىڭ كوپتىگى سونشالىق، ءتۇنى بويى كوز ىلدىرمەدى" دەيدى. مەن سۋ، تاماق سۇراپ ەدىم، توڭازىتقىشتان سۋىق كۇرىش پەن كوتلەتكە ۇقسايتىن بىردەڭەنى ەرتەڭىندە عانا اكەلىپ بەردى. ءبىراق ءتۇنى بويى تەمىر ورىندىقتىڭ ۇستىندە وتىرعاندىقتان، سۋىقتان قالشىلداپ الگىنى جەي المادىم. "ماعان ءبىر پاكەت تاماق بەرىپ جىبەرگەن، تىم بولماسا ىشىندەگى باناندى الىپ بەرىڭدەرشى، سۋىق ەمەس قوي" دەپ ەدىم، بەرمەي قويدى.

ءبىراق ەڭ سوراقىسى اۋرۋحانادا بولدى. ەرتەڭىندە ءبىزدى سوتقا اپاردى، ال مەن 30 ساعات تىكەمنەن وتىرىپ، دەمالماعانمىن، اياقتارىم، اسىرەسە پوليسەيلەردىڭ كەسىرىنەن زاقىمداپ العان اياعىم ءىسىپ كەتكەن. جانىما پوليسەي ەرتىپ اۋرۋحاناعا جىبەردى، كىسەندى مۇلدە شەشكەن جوق، ءبىر قولىم الگى پوليسەيدىڭ قولىنا قوساقتاۋلى بولدى، مەن قۇددى 10 ادامدى ولتىرگەن قانىشەر قىلمىسكەر سياقتى كابينەتتەرگە مەنىمەن بىرگە كىرىپ ءجۇردى. ابدەن قورلاندىم - بۇيرەگىمدى ۋلتادىبىستىق زەرتتەۋ جۇرگىزەتىن اپپاراتپەن تەكسەرگەن كەزدە بەلىمە دەيىن شەشىنۋگە تۋرا كەلدى، دارىگەر "قولىنداعى كىسەندى شەشىڭىزشى" دەپ ەدى، پوليسەي "تەرەزەلەرىڭىزدە تور جوق، كابينەتتە جالعىز قالدىرا المايمىز" دەپ كونبەي قويدى.

سوسىن ءزار تالداماسىن تاپسىرۋىم كەرەك بولدى، الگى پوليسەي قولىمداعى كىسەندى اجەتحانادا دا شەشپەي قويدى. دارىگەر دارى-دارمەك جازىپ بەردى، ءبىراق پوليسەي ونى الۋىما رۇقسات ەتپەي قويىپ، كەيىن سۇراعانىمدا جوعالىپ قالدى دەدى. سوتتا دا ەشتەڭەنى وقىپ، قول قويعان جوقپىن، ىسپەن تانىسۋىما دا مۇرسات بەرگەن جوق. ءبىر تاۋلىك اش ۇستاپ، سۋىپ قالعان شاي مەن ءبىر ءتىلىم ناندى اباقتىعا اپارعاندا ءبىر-اق بەردى. اشتىقتان، سۋىقتان جانە ۇيىقتاماعاننان بۇكىل دەنەم قالتىراپ قويماعان سوڭ ول جاقتا مەنەن "نەگە سەلكىلدەيسىز؟ " دەپ سۇرادى. ولارعا "تاماق تا، سۋ دا بەرگەن جوق، ءتىپتى ۇيىقتاتقان جوق" دەپ ەدىم، "ءيا، 15ء-بولىم - بۇل جاعىنان اتاعى شىققان ءبولىم" دەدى. ول جاقتا مەنى ازاپتاپ، قورلادى، سوندىقتان بۇكىل جەردە مەنى كىسەنمەن زاڭسىز الىپ جۇرگەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن، اۋرۋحانانىڭ باقىلاۋ كامەرالارىنداعى جازبالاردى تەزىرەك العىم كەلەدى. ايتپاقشى، ول جاقتا ناشاقورلار دا بولدى، ولار كىسەنسىز وتىردى، ال ءبىزدى بىردەن بۇعاۋلاپ تاستادى. بۇل ادامدى قورلاۋ، كەمسىتۋ، ناعىز ازاپتاۋ بولدى.

دۆورەس الاڭىندا ۇستالعانداردىڭ كەيبىرى 10، كەيبىرى 15 تاۋلىككە قامالدى، ال "ارتپودگوتوۆكا" قوزعالىسىنىڭ مۇشەسى رافاەل گاينۋتدينوۆتى الاڭدا بولعانى ءۇشىن ءۇش رەت جازاعا تارتتى. ول ۇستالىپ، ءۇش تاۋلىككە عانا قامالعانداردىڭ العاشقى توبىندا بولعان. ءبىراق كەسىمدى مەرزىمدى وتەپ، بوستاندىققا شىققاندا ونى 12 پوليسەي كۇتىپ الىپ، تاعى ۇستاپ اكەتكەن، بۇل جولى رۇقسات ەتىلمەگەن ميتينگ ۇيىمداستىرعانى ءۇشىن 20.2 باپتىڭ 2 تارماعى بويىنشا 10 تاۋلىككە قايتا قاماعان، ءقازىر ول زاحاريەۆسكايا كوشەسىندەگى اباقتىدا وتىر.

رافاەل گاينۋتدينوۆتى قالاي ەكى مارتە ۇستاپ اكەتىپ، قاماعانى جايلى Facebook پاراقشاسىندا قۇقىق قورعاۋشى دينار يدريسوۆ جازعان بولاتىن. ول "ەركىندىك ءۇشىن ءۇش رەت جازالاندى! " ("تريجدى ناكازان زا سۆوبودۋ!") دەگەن پوستىندا "دۆورەس الاڭىندا وتپەي قالعان ميتينگ ءۇشىن بەلسەندىنى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە ءۇش مارتە تارتتى. اباقتىدا وتەپ شىققان ءۇش تاۋلىككە 9 تاۋلىك قوسىپ، اكىمشىلىك قاماۋ مەن 10 000 (رۋبل) اكىمشىلىك ايىپپۇل الدى" جازدى. دينار يدريسوۆتىڭ پىكىرىشە، ازاماتتىق جانە ساياسي بەلسەندىلەردى قۋدالاۋدىڭ جاڭا تاريحىندا رافاەل گاينۋتدينوۆتىڭ ءىسى ەرەكشە ورىن الادى.

قۇقىق قورعاۋشى دينار يدريسوۆ.

- ءبىر "ارەكەت" ءۇشىن - پوليسەيدىڭ اۋزىنان شىقپاعان تالاپتى ورىنداماعانى ءۇشىن رافاەل گاينۋتدينوۆتى ءۇش رەت جازالاپ وتىر. ول دۆورەس الاڭىنداعى ميتينگىنى توقتاتۋ تالابى بولاتىن، ال ميتينگى وتكەن جوق. مۇنى 12 ماۋسىمداعى اكسيادان كەيىن ۇستىنەن ءۇش اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلعان زاڭ شىعارۋ ورگانى دەپۋتاتى ماكسيم رەزنيكتىڭ ىسىمەن سالىستىرۋعا بولادى، ءبىراق ونى ەكى رەت قانا جاۋاپقا تارتتى، ەكى حاتتامامەن جاۋاپقا تارتۋ پراكتيكاسى وتە ءجيى قولدانىلادى. ال گاينۋتدينوۆتى زاڭعا قاراماستان، ءۇش رەت جازالاپ وتىر – 10 مىڭ رۋبل اكىمشىلىك ايىپپۇل سالدى ءارى ەكى رەت قاماۋعا الدى، ەندى ونى قازاننىڭ 19-ى كۇنى ءبىر-اق بوساتادى.

ال جالپى، قازاننىڭ 7ء-سى كۇنى ۇستالعاندارعا قاتىستى جاعداي 8-ىندە ۇستالعاندارعا قاتىستى جاعدايدان مۇلدە وزگەشە. شىن مانىندە، ساياسي پوليسيا سانالاتىن تەرريتوريالىق پوليسيا ورگاندارى، روسگۆارديا، فسب جانە ەكسترەميزمگە قارسى ءىس-قيمىل ورتالىقتارىنا قازاننىڭ 7ء-سى ۇلت ليدەرىنىڭ تۋعان كۇنىندە ب ا ق، الەۋمەتتىك جەلىلەر، ينتەرنەتتە نارازىلىق كوڭىل-كۇي ونشا جاريا بولماسىن دەگەن بۇكىلفەدەرالدىق نۇسقاۋ تاراتىلعان. بۇعان قوسا، نارازىلىق اكسيالارى رەسمي تىركەلمەسىن دەگەن بۇيرىق بەرىلگەن، سوندىقتان قازاننىڭ 7ء-سى ۇستالعاندارعا قاتىستى تولتىرىلعان حاتتامالاردا اكسيا وتكىزۋ ءتارتىبىن بۇزدى دەپ جازىلعان جوق. بيلىك بۇل كۇنى ميتينگىلەر وتكەنىن دە، وعان قاتىسۋشىلاردىڭ ۇستالعانىن دا مۇلدە مويىندامايدى، حاتتامالاردىڭ ءبارى جول ءجۇرىسى ەرەجەلەرىن نەمەسە قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزۋ رەتىندە تولتىرىلعان، ال قوعامدىق شاراعا قاتىسۋشىلار جايلى ەشتەڭە جازىلماعان.

ال قازاننىڭ 8ء-ى شەشىمدى جەرگىلىكتى بيلىك قابىلدادى، سوندىقتان بۇل نارازىلىق اكسيالارىن راديكالداندىرۋدى باسىپ-جانشۋ بولدى، ال راديكالداندىرۋ دەپ قالا ىشىندەگى ورىندارعا شاتىر تىگىپ، لاگەرلەر ۇيىمداستىرۋ ارقىلى بەلسەندىلىك تانىتۋ وشاقتارىنا اينالدىرۋدى ايتادى. بۇل جاعىنان العاندا، ح ساعاتى – ريەۆوليۋسيا باستالاتىن ءسات جاقىنداپ قالدى دەپ سانايتىن "ارتپودگوتوۆكا" قوزعالىسىنىڭ نەمەسە "مالسيەۆشىلەر" (شەتەلگە كەتىپ قالعان ءارى فەدارالدىق ىزدەۋ جاريالانعان قوزعالىس جەتەكشىسى ۆياچەسلاۆ مالسيەۆتىڭ اتىمەن اتالادى. - ازاتتىق) مەن پەتەربۋرگ الاڭدارىندا قازاننىڭ 7ء-سى باستالعان نارازىلىق اكسياسىن قازاننىڭ 8ء-ى جالعاستىرامىز دەپ مالىمدەگەن ورتاق ۇيىمى جوق بىرنەشە نارازى توپتىڭ كوڭىل-كۇيى توعىستى.

سوندىقتان جۇرت دۆورەس الاڭىنداعى الەكساندر باعانى تۇبىنە جينالدى، بۇل ميتينگ ەمەس، ادامداردىڭ توپتاسىپ تۇرۋى سياقتى بولدى، ولار الگى جەردە جاي تۇرعان، پالاتكا اكەلگەنىمەن، ونى تىككەن جوق، ءبىراق الاڭنان دا كەتپەي تۇرعان. كوپ ۇزاماي "ە" شتاتتىق ورتالىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ بەلگىسىمەن ارانداتۋشىلار جەتىپ كەلىپ، "پۋتين – ۇرى! "، "مۇندا ءبىز بيلىكپىز! " دەگەن كەشەگى ۇرانداردى ايتا باستادى. ساياسي پوليسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كورسەتۋىمەن 20 شاقتى ادامدى ۇستاپ، ماتەريالدىق، زاڭدىق جانە اقپاراتتىق كومەك كورسەتۋدى قيىنداتۋ ءۇشىن ولاردى ءبولىپ-بولىپ پوليسيانىڭ ەڭ شالعاي بولىمدەرىنە اكەتتى.

دينار ءيدريسوۆتىڭ سوزىنشە، ءبىر توپ ادامدى ۇستاپ اكەتىپ، ۇستالعانداردىڭ ەكەۋىنە 250 مىڭ رۋبل اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىپ، ادام ايتقىسىز قاتال ۇكىمدەر شىعارعانىنا قاراماستان، ادامدار دۆورەس الاڭىنا بارۋدى توقتاتپاعان، قازاننىڭ 9-ى كۇنى ول جەردە بەلسەندىلەر كەزەكشىلىك ەتكەن ءارى وعان قوسا، الەكساندروۆ ساياباعىندا - "گوركوۆسكايا" مەتروسى جانىندا جانە يسااكييەۆ الاڭىندا بەلسەندىلىك وشاقتارى پايدا بولعان. دينار ءيدريسوۆتىڭ سوزىنشە، قازىرگى كەزدە ۇستاپ اكەتۋگە، پوليسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارەكەتتەرى مەن اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتۋ تۋرالى قاۋلىلارعا قاتىستى جاپپاي شاعىم جولدانىپ جاتىر، سوتتار قامالعانداردىڭ ىستەرىنە قاتىستى شاعىمداردى قاراۋعا سەيسەنبىدە كىرىسەدى.

- اسىرەسە پوليسيا تاراپىنان كۇش قولدانۋ قاتتى الاڭداتادى، ءبىز ۇستالعاندارعا سوعىس كەزىندە پايدالانىلاتىن كۇرەس تاسىلدەرى، شامادان تىس كۇش، كىسەن، رەزەڭكە تاياقتار قولدانىلعانىن بىلەمىز. قازاننىڭ 7ء-سى «ۇستالعاندارعا كومەك» توبىنداعى مارينا بۋكينانى ۇرىپ، باسىن ءتىلىپ جىبەرگەن. بۇعان قوسا، ءبىز پروكۋراتۋرا تاراپىنان الگى وقيعالاردىڭ ەشقايسىسىنا رەاكسيا بولماعانىن بىلەمىز، ال بۇل ارەكەتسىزدىك پوليسيانى بەيبىت تۇردە نارازىلىق بىلدىرگەن ازاماتتارعا كۇش قولدانا بەرۋگە يتەرمەلەي تۇسەدى.

بۇعان قوسا، زاڭدارعا قانداي وزگەرىستەر ەنگىزىلسە دە، ولار زاڭدى قولدانۋ پراكتيكاسىنا مۇلدە ىلەسە الماي قالعانىن ايتۋعا ءتيىسپىن. ەۋروپانىڭ ادام قۇقىعى كەڭەسىنىڭ قىركۇيەكتە جاريالانعان ەسەبىندە رەسەيدەگى جينالۋ ەركىندىگى جايلى، قازىرگى زاڭداردى قولدانۋ رەسەي فەدەراسياسى ازاماتتارىن قوعامعا ءقاۋىپتى الدەبىر قىلمىس جاساماسا دا قۇقىقتىق ءتارتىپ ورگاندارى تاراپىنان زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراۋ، اكىمشىلىك، ءتىپتى قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋ ءقاۋپىنسىز بەيبىت ماقساتتا جينالۋ مۇمكىندىگىنەن مۇلدە ايىرعانى ايتىلعان.

پەتەربۋگتتىك تانىمال ادۆوكات سەرگەي گولۋبوك مۇنداي پىكىرمەن ونشا كەلىسپەيدى:

- بۇل تىم قارابايىر كوزقاراس، ويتكەنى زاڭ دەگەنىمىز – زاڭدى قولدانۋ پراكتيكاسى بولۋى ءتيىس. زاڭ دەگەنىمىز ولاردا نە جازىلعانى ەمەس، ولاردىڭ قالاي قولدانىلاتىنى، ەكەۋىن بىر-بىرىنەن ءبولىپ قاراۋ ءقاۋىپتى. زاڭ دەگەنىمىز قۇقىقتىق قاتىناس سۋبەكتىلەرىنىڭ، مىنا جاعدايدا پوليسيا تۇرىندەگى بيلىك پەن ءوزىنىڭ كونستيتۋسيالىق قۇقىقتارىن ىسكە اسىرۋعا تىرىسىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ ارەكەتى. بۇل جاعداي قايتالانىپ جاتىر، سوندىقتان اڭگىمە ازاماتتاردىڭ جينالۋ ەركىندىگى، ءادىل سوت تورەلىگىنە جۇگىنۋ، جەكە باسقا قول سۇقپاۋ ءتارىزدى كوپتەگەن قۇقىقتارىن بۇزۋ جايلى. نارازىلاردى ۇستاپ اكەتىپ، قاماۋعا الۋ مەن پەتەربۋرگ ورتالىعىندا وپپوزيسيالىق ميتينگىلەر وتكىزۋگە ءىس جۇزىندە تىيىم سالۋ – ادام قۇقىقتارىن بۇزۋدىڭ جالعاسى بولىپ وتىر.

- سەرگەي، پوليسەيلەردىڭ ءارەكەتتەرىنە، ءاكىمشىلىك جاۋاپقا تارتۋ قاۋلىلارىنا قاتىستى ارىزدار بەرىلىپ قويدى. بۇل ارىزداردىڭ تاعدىرى نە بولادى دەپ ويلايسىز؟

 ادۆوكات سەرگەي گولۋبوك.

- ولاردى رەسەي سوتتارى، سوسىن قاجەت بولسا، ەۋروپا ادام قۇقىعى سوتى قارايدى. سوتتاردىڭ قانداي شەشىم شىعاراتىنىن بولجاي المايمىن، ءبىراق سوتتاردىڭ باس تارتاتىن شەشىمدەرىن جامان دەپ سانامايمىن. ادامدار قانداي جاعدايدا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن تولىق ءتۇسىنۋى ءۇشىن ولار دا قاجەت. بۇل جەردە ەگەر رەسەيلىك سوت شاعىمداردى قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتسا، بۇل وتە جامان دەپ ايتۋدىڭ قاجەتى بار دەپ ويلامايمىن، ەشتەڭە ەتپەيدى، وندا ادامدار ەۋروپا سوتىنا شاعىمداناتىن بولادى. بۇل «ۇتىلدى-ۇتتى» كاتەگورياسى قولدانىلاتىن جاعداي دەپ ويلامايمىن، كىمنىڭ ۇتىپ، كىمنىڭ ۇتىلاتىنى ءالى بەلگىسىز. بۇل جەردە ءبارى، ونىڭ ىشىندە وزىنە ءتان ەمەس فۋنكسيالارمەن اينالىسۋعا ءماجبۇر پوليسەيلەر دە ۇتىلدى، مىنا جۇگەنىز ارەكەتتەرىنە ولار قۋانادى دەيسىز بە؟ مەن ءتىپتى بۇل جەردە كىم ۇتىپ جاتقانىن كورمەي تۇرمىن.

ادۆوكات بوريس گرۋزد نارازىلاردى كۇش قولدانىپ ۇستاۋ، ادامدارعا قاتىگەزدىك تانىتۋ جانە قاتال اكىمشىلىك ۇكىمدەر شىعارۋ - رەسەي بيلىگىنىڭ ماقساتتى تۇردە جۇرگىزىپ وتىرعان قورقىتىپ-ۇركىتۋ ساياساتى دەپ سانايدى.

- جوعارعى جاقتان، ونىڭ وزىندە پارمەنى مىقتى كابينەتتەن الدەبىر نۇسقاۋ تۇسكەن ءتارىزدى، ويتكەنى كۇش قۇرىلىمدارى دا، سوتتار دا سوتتان قورعان تابا المايسىڭ دەگەندى كورسەتىپ، ۇيىمداسقان تۇردە جۇمىس ىستەپ جاتىر. مەنىڭشە، بۇل پروسەستە سوتتار قولبالانىڭ سيىقسىز ءرولىن اتقارىپ وتىر. بۇل، بالكىم كەي سۋديالارعا ۇنامايتىن شىعار، ءبىراق ولار مىنا سيىقسىز ءرولدى ويناۋعا ءماجبۇر.

- ال بۇل رءولدەن باس تارتۋعا بولماي ما؟

ادۆوكات بوريس گرۋزد.

- ءوزىڭنىڭ بەرەكەڭدى كەتىرگىڭ كەلسە باس تارتۋعا بولادى. پۋتيندىك رەجيم جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى - سۋديالار جالاقىسىنىڭ سان ەسە كوبەيۋى. سۋديالار ءوز جۇمىسىن قادىرلەي باستادى، سوندىقتان مۇنداي ىستەردە ادىلدىك تانىتىپ، ءوز بەتىنشە ارەكەت ەتۋ، قىسقاسى زاڭعا سايكەس شەشىم شىعارسا، بيلىكتىڭ قىرىنا ىلىكتى دەگەن ءسوز. سوندىقتان سوتتار الدىن الا بولجانعانداي، شابلون بويىنشا بىركەلكى جازىلعان، پارتيا ساياساتىنان اتتامايتىن شەشىم شىعارادى. ءتىپتى باتىلى جەتىپ، پارتيا ساياساتىنان ءسال بۇرىستاۋ شەشىم شىعارعان كەي سوتتاردىڭ شەشىمدەرىنىڭ كۇشىن قۇزىرى جوعارى سوت جويىپ تاستايدى.

- ال پوليسەيلەردىڭ ۇستالعاندارعا تاياق، كىسەن قولدانۋ ءارەكەتتەرىنە قاتىستى نە ايتۋعا بولادى – مۇنداي اسىرا سىلتەۋلەر ءۇءشىن ولاردى جازاعا تارتتىرۋعا بولا ما؟

- بىلەسىز بە، مەنىڭشە، قازىرگى رەسەيدە بۇعان ەشبىر ءۇمىت جوق. بۇل جاعىنان تولىق ۇمىتسىزدىكتەن وزگە شارا جوق. سوندىقتان كەيىن ءادىل سوتقا - ستراسبۋرگ سوتىنا جۇگىنۋ ءۇشىن زاڭداردى ورەسكەل بۇزۋ فاكتىلەرىن تىركەي بەرۋدەن باسقا امال جوق. مەنىڭشە، بۇل جولى نارازىلاردى ۇستاۋ پروسەسىنە جۇمىلدىرىلعان ورگاندار مەن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ بارىنە جەتكىزىلگەن نۇسقاۋ ساياسي شەشىم بولعان سياقتى. ادەتتە ولار الا-قۇلا، ياعني ءبىر-بىرىنسىز ارەكەت ەتەتىن، ال بۇل جولى سوتتار دا، پوليسيا دا ادام سەنگىسىز ۇيىمشىلدىق تانىتتى، ياعني بۇل ءبىرىڭعاي بۇيرىق جارلىق ءتۇستى دەگەن ءسوز. بۇعان قوسا، سوتتاردىڭ دا باعىنعانىا قاراعاندا، جارلىق تىم جوعارى دەڭگەيدەن تۇسكەن سياقتى.

2006 جىلى گرۋزيادا ازاماتتاردى وسىلاي جاپپاي قۋدالانعانى ەسىمە ءتۇسىپ وتىر. ول كەزدە گرۋزيا ازاماتتارىن ۇستاپ، قاماۋ تۋرالى نۇسقاۋ بەرىلگەن جينالىسقا ميليسيا قىزمەتكەرلەرى دە، اۋداندىق سوت ءتوراعالارى دا شاقىرىلدى دەپ جازىلعان تەلەتايپوگراممانى بىزگە تىلەكتەس جاندار بەرگەن. ياعني رەسەي فەدەراسياسى اتىنان جۇرگىزىلىپ جاتقان مۇنداي مەملەكەتتىك ساياسات دۇرىس، سىرتقى جانە ىشكى جاۋلاردان وتاندى قورعاۋ ءۇشىن كەرەك دەپ تۇسىندىرىلەدى.

ەرتە مە، كەش پە، قۇپيا دۇنيەلەر ءتۇبى ءبارىبىر اشىلادى، ويتكەنى كىمنەن قانداي نۇسقاۋلار العانىن مىنا وقيعالارعا قاتىسقان پوليسەيلەر جايىپ سالادى يا بولماسا مۇراعاتتاعى قۇجاتتار جارىققا شىعادى. ءقازىر جاعدايدىڭ تەز ءوربىپ بارا جاتقانى سونشالىق، مەنىڭشە، بۇكىل جايتتار ءبىزدىڭ كوزىمىزدىڭ تىرىسىندە جاريا بولادى. جۋىردا مەن ليتۆا كگب-سىنىڭ ليتۆادا قۇپياسى اشىلعان ماتەريالدارى جاريالانعان ليتۆالىق ءبىر سايتقا تاپ بولدىم. ماسكەۋدەن نۇسقاۋ العاندىقتان، "قۇپيا"، "اسا قۇپيا" دەگەن بەلگى سوعىلعان وداق قۇجاتتارىن جاريالاعان ەكەن. ءبىر كەزدەرى ولاردىڭ جارىققا شىعاتىنى قۇجات اۆتورلارىنىڭ ءتىپتى ويلارىنا دا كەلمەگەن شىعار، ءبىراق ءتۇبى ءبارىبىر جاريالاندى عوي.

بوريس گرۋزدىڭ توپشىلاۋىنشا، ازاماتتاردىڭ بەيبىت نارازىلىعىنا قاتىستى جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ ارەكەتتەرىنە، ونىڭ پىكىرىنشە، ءقازىر ءجون سىلتەپ جاتقان قۇپيا بۇيرىقتار دا ءبىر كەزدەرى بارشاعا جاريا بولادى.

( ازاتتىقتىڭ ورىس قىزمەتى ءتىلشىسى تاتيانا ۆولتسكايانىڭ ماقالاسى ورىس تىلىنەن اۋدارىلدى).